İsrail Seçimleri Sonuçsuz: Koalisyon Bulmacası Kangren Oluyor

İsrail'de Hamas'ın 7 Ekim saldırısından bu yana düzenlenen ilk seçimlerin sonucu netleşiyor, ancak ortaya çıkan tablo pek çok tartışmayı da beraberinde getiriyor. 120 sandalyeli Knesset'te hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye hiçbir blok ulaşamıyor.

Medya tahminlerine göre, Başbakan Benyamin Netanyahu liderliğindeki blok 53 sandalye elde ederken muhalefet partileri 48, Netanyahu'nun iktidardan düşmesini isteyen Arap partilerinin öncülüğündeki blok ise 19 sandalye kazanmış görünüyor. Merkez Seçim Komisyonu, oyların yüzde 89,8'inin sayıldığını bildirdi.

Kesin sonuçların açıklanması için askeri personelin, diplomatların, cezaevi ve hastanelerdeki seçmenlerin kullandığı yaklaşık 500 bin oyun sayılması gerekiyor. Bu oyların akşam saatlerinde açıklanması bekleniyor, ancak seçim sonuçlarını önemli ölçüde değiştirmesi öngörülmüyor.

Yeni hükümet kurulana kadar Netanyahu başbakanlık görevini sürdürmeye devam edecek.

Sürpriz ittifaklar kapıda mı?

Çoğunluğun sağlanamamasının yarattığı belirsizlik, önümüzdeki haftalarda ülke için zorlu kararlara ve beklenmedik ittifaklara zemin hazırlayabilir. Bu olasılıklar arasında öne çıkanlar şunlar:

• Yahudi ve Arap partilerinin tarihi bir ittifak kurup kurmayacağı
• Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırma vaadiyle yola çıkan bazı partilerin bu hedeften vazgeçip onunla güçlerini birleştirip birleştirmeyeceği
• Önümüzdeki dönemle ilgili stratejik hamlelerin ne yönde şekilleneceği

Yeni hükümeti kurmakla görevlendirilecek ismi belirleyecek kritik isim İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, tüm partilere koalisyon görüşmeleri başladığında "açık fikirli" olmaları çağrısında bulundu.

Arap partileri kilit role aday

İsrail'de uzun süredir ayrımcılığa maruz kalan bazı Arap vatandaşlarının bu seçimlerde oy kullanmama yönündeki köklü tutumlarını değiştirerek sandığa gitmesi, yeni süreçte kritik bir rol oynayabilir.

Netanyahu'nun en güçlü rakibi, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, tüm halka hizmet eden ve halkın iradesini yansıtan bir hükümetten söz etti. Seçimlerde güçlü sonuç elde eden Arap partileriyle ittifak kurma ihtimaline ise doğrudan değinmedi. Ancak Eisenkot daha önce parlamentoda çoğunluğa ulaşmak amacıyla Arap partileriyle işbirliğine açık olduğunu belirtmişti.

Arap partilerden biri olan Ortak Liste, seçimlerde sergilediği "benzeri görülmemiş güç gösterisine" ve "ırkçılık dalgasına karşı yüzmeye hazır" Yahudi seçmenlerin varlığına dikkat çekerek siyasi işbirliğine açık olduğunu duyurdu.

Gece boyunca Tel Aviv'de ve siyasi açıdan daha muhafazakâr bir kent olan Kudüs'te, Arap partilerinin de yer alacağı bir koalisyon hükümetini destekleyen küçük çaplı gösteriler düzenlendi.

Ülkede 2021 yılına kadar hiçbir Arap partisi koalisyon hükümetinde yer almamıştı. O yıl kurulan koalisyondaki ortaklık ise uzun ömürlü olmamıştı.

Hükümet kurulamazsa ne olacak?

Yeni hükümetin kurulamaması hâlinde İsrail, gelecek yılın başlarında yeniden seçime gitmek zorunda kalacak. Cumhurbaşkanı Herzog, böyle bir durumdan kaçınmak istediğinin sinyalini verdi:

"Ülkenin yeniden sandığa gitmesini önlemek için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız. Bu nedenle buraya gelecek herkesten görüşmelere açık fikirli yaklaşmasını bekliyorum."

Netanyahu'nun rakibi Eisenkot da benzer bir tutumu benimsiyor.

Yeni bir seçim, Arap vatandaşların yeniden yüksek katılım gösterip göstermeyeceği ve oy kullanmak için ülkelerine dönen on binlerce İsraillinin bir kez daha bunu yapıp yapmayacağı gibi soru işaretlerini beraberinde getiriyor. Yurt dışından gelen on binlerce seçmenin çoğu, "Netanyahu'dan kurtulmak için" ülkeye dönerek oy kullandıklarını ifade etmişti. İsrail'de diplomatlar hariç vatandaşların yurt dışında oy kullanma hakkı bulunmuyor.

Ülkede öne çıkan tartışmalı konular

İsrail sancılı ve kritik meselelerin gölgesinde seçimlere gitti. Başlıca başlıklar:

• Ultra Ortodoks askerlik muafiyeti: Hızla büyüyen ultra Ortodoks nüfusun zorunlu askerlikten muaf kalmaya devam edip etmeyeceği tartışması
• Üç yıldır süren savaşlar: Çok sayıda İsrailli ailenin çocuklarını kaybettiği savaşlar bu ayrıcalığı giderek daha tartışmalı hâle getirdi
• Arap vatandaşların değişim beklentisi: Nüfusun yüzde 20'sini oluşturan Arap vatandaşlar, haklarını savunacak temsilcilerin yeni hükümette yer almasını umut ediyor

Netanyahu "ulusal birlik hükümeti" için baskı yapar mı?

İsrail'de en uzun süre görevde kalan başbakan olan Netanyahu, toplumdaki derin kutuplaşmanın önde gelen mimarlarından biri olarak görülüyor. Mevcut Başbakan hakkında yolsuzluk iddialarının yanı sıra Gazze'deki savaşın sona erdirilmesi ve rehinelerin serbest bırakılması için yapılacak anlaşmaları siyasi çıkarları uğruna geciktirdiği yönünde suçlamalar bulunuyor.

İsraillilerin büyük bölümü oy kullanırken güvenlik meselelerini önceliklendirse de ülkenin uluslararası konumu da ciddi tartışma konusu. Gazze'de Filistinlilere yönelik muameleye ilişkin yaygın eleştiriler ve işgal altındaki Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin artan şiddet eylemleri, İsrail'in küresel itibarını etkiliyor.

Diğer yandan İran'a yönelik yeni saldırı tehdidi, seçimlerin ardından yaşanan belirsizliği artırıyor. Amerikan yönetimi, daha önce yeni saldırılar düzenlenebileceğini dile getirmişti.

Uzmanlara göre Netanyahu, yeniden başlayabilecek kapsamlı bir savaşı gerekçe göstererek kendi liderliğinde bir ulusal birlik hükümeti kurulması için baskı yapabilir. Bu tür bir gelişme, 7 Ekim saldırılarındaki güvenlik zafiyetlerinin kamuya açık soruşturmasının geciktirilmesine de yol açabilir. Netanyahu uzun süredir soruşturma taleplerine direniyor.