İsrail siyasi çıkmazda: Dört olası senaryo ne söylüyor?

İsrail'de 28 Ekim Salı günü gerçekleştirilen seçimlerin ardından oyların yüzde 85'i sayılmasına rağmen ne görevdeki Başbakan Binyamin Netanyahu'nun koalisyonu ne de en güçlü rakibi Gadi Eisenkot'un bloğu çoğunluğu elde edecek gibi görünmüyor.

Hükümet kurmak için önde gelen partilerden birinin seçim vaatlerini bozması gerekecek. Bu da en olası sonucun yeni seçimler olabileceği anlamına geliyor.

Peki İsrail siyasi bu çıkmazdan nasıl çıkabilir? İşte dört olası senaryo:

1. Netanyahu liderliğinde ulusal birlik hükümeti

Eisenkot kendisini Netanyahu'ya tek alternatif olarak konumlandırmış ve kampanyasını onu iktidardan uzaklaştırmak üzerine kurmuştu. Bu nedenle Netanyahu'nun koalisyonuna katılması halinde temel kampanya mesajından vazgeçmek zorunda kalacak. Seçimden önceki gece kampanya merkezinde Netanyahu'ya "siyasi hayattan emekliliğini hemen açıklaması" yönünde çağrıda bulunmuştu.

Buna rağmen önceki anketlerde Eisenkot'un bloğunun önde olduğu öngörülmüş, ancak bu anketler revize edilerek Netanyahu'nun öne geçtiği ortaya çıkmıştı.

Netanyahu şu anda aşırı sağcı ve ultra-Ortodoks partilerle ittifak halinde. Ancak Eisenkot'un Yashar Partisi'ni birlik hükümeti kurmaya ikna etme ihtimali de bulunuyor. Ancak Netanyahu seçim gecesi Likud genel merkezinde "sadık ortaklarına" teşekkür etti ve "güçlü bir sağcı hükümet" çağrısında bulundu. Bu açıklamalar mevcut ittifakı koruma niyetinde olduğu şeklinde yorumlandı.

Birlik hükümetinin kurulmasını kolaylaştırabilecek bir faktör de İran'la yeniden başlayacak bir çatışma olabilir. Parti liderleri üzerinde siyasi farklılıklarını bir kenara bırakıp birlikte çalışma konusunda ciddi bir baskı oluşturur. Seçimden önceki günlerde Netanyahu'nun İran'a yeni saldırılar düzenlemesi için baskı yaptığı ve ABD'nin müdahalesinin onaylanmasını sağlamaya çalıştığı yönünde bilgiler ortaya çıkmıştı. Eleştirmenler bunu kendi siyasi kariyerini kurtarma girişimi olarak nitelendiriyor.

2. Eisenkot liderliğinde Arap partilerle koalisyon

Bu senaryo İsrail siyaseti için büyük bir dönüşüm anlamına gelebilir. 2021'de yalnızca bir bağımsız Arap partisi resmen bir koalisyonun parçası olmuş ve bu da uzun sürmemişti. Eisenkot ve bloğundaki diğer Yahudi partilerin çoğu şimdiden bu olasılığı reddetmiş durumda. Ancak muhalefetin çoğunluğa ulaşmasının tek yolu bu gibi görünüyor.

Seçim gecesinin en çok konuşulan konusu Arap partileri oldu. Rekor sayıda 19 sandalye kazandıkları görülüyor. Ülkenin yaklaşık beşte birini oluşturan ve kendilerini genellikle İsrail vatandaşı Filistinliler olarak tanımlayan Arap nüfusunun benzeri görülmemiş katılımının bu başarıda büyük payı var.

Yıllarca birçok kişi oy kullanmanın kendilerini ikinci sınıf vatandaş olarak gören sistemi meşrulaştırdığını söyleyerek İsrail seçimlerini boykot etmişti. Ancak bu seçimdeki yüksek katılım, İsrail tarihinin en sağcı iktidar koalisyonunu devirme arzusundan kaynaklandı.

Bu senaryoda:

• Yaklaşık 7 sandalye kazanması beklenen Birleşik Arap listesi, muhalefet hükümetine katılacağını belirtiyor
• 12 sandalye kazanması beklenen Ortak Liste, dışarıdan bir hükümeti destekleyeceğini duyuruyor

Ancak bu koalisyonu savunan tek Yahudi lider Demokratlar Partisi'nden Yair Golan. Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria gibi konularda çok kırılgan bir yapı oluşturabilir. Yahudi partilerinin Arap katılımına karşı birleşik bir cephe oluşturması, İsrail'in derin bölünmüşlüğüne işaret ediyor.

3. Netanyahu liderliğinde çoğunluk, muhalefetten gelen sağcılarla birlikte

Netanyahu, Eisenkot'un bloğundaki sağcı partileri kendi koalisyonuna çekmeye çalışabilir. Bu göreve en muhtemel iki aday Naftali Bennett ve Avigdor Lieberman. Her ikisi de güvenlik konusunda sert görüşlü sağcılar ve Netanyahu ile bazı noktalarda ortak noktaları bulunuyor.

Buna rağmen her ikisi de açıkça onu devirmek ve askerlik hizmetini ultra-Ortodokslara da genişletmek için kampanya yürüttü. Bu da mevcut ultra-Ortodoks partilerle doğrudan çatışmaya sokuyor. Güçlerini birleştirdiklerini görmek zor.

Bazıları Bennett ve Lieberman'ın partilerinin ultra-Ortodoks partilerin yerini alabileceğini öne sürse de, mevcut seçim matematiği bu grubun çoğunluk için gerekli sandalye sayısına ulaşamayabileceğini gösteriyor.

4. Yeni seçimler

Yukarıdaki senaryolardan hiçbirinde anlaşmaya varılamazsa, yeni seçimlere gidilmesi muhtemel. Birçok kişi bunu Netanyahu için dolaylı bir zafer olarak görüyor. Yeni seçimler yapılana kadar geçici başbakan olarak kalacak ve bu kez kazanma şansının daha yüksek olduğuna inanılıyor.

Analistler yeni seçimlerin sonuçlarını şöyle değerlendiriyor:

• Arap seçmenlerin yüksek katılımının tekrarlanmayabileceği düşünülüyor
• İkinci bir seçim daha fazla sağcı seçmeni harekete geçirebilir
• Yurtdışından oy kullanmak için dönen ve Netanyahu'ya karşı eğilim gösterdiği düşünülen yaklaşık 70.000 İsraillinin bunu tekrarlamayacağı öngörülüyor
• Seçim barajını geçemeyen sağcı partilerin daha az oy alması veya hiç seçime katılmaması, Likud ve müttefiklerine daha fazla sandalye kazandırabilir

2019 ile 2022 yılları arasında İsrail'de beş ayrı seçim yapılmış ve çoğu kez Netanyahu ile rakipleri işbirliği yapmakta zorlanmıştı. Aynı tablonun tekrarlanıp tekrarlanmayacağı merakla bekleniyor.