Türk Devletleri Zirvesi'nden Sürpriz Sonuçlar: Tokayev'den Rusya Önerisi, Aliyev'in Yokluğu Gündeme Damga Vurdu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara'da düzenlenen 13. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) liderler zirvesi, iki önemli gelişmeyle gündemde kaldı: Ankara-Bakü arasındaki gerilim ve Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in zirveye katılmaması.

29-30 Ekim tarihlerinde «Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik» temasıyla gerçekleştirilen zirvede, Aliyev'in yokluğu ilk kez bir TDT zirvesinde lider seviyesinde temsil sağlanamaması nedeniyle ayrı bir önem taşıdı.

Erdoğan'dan «Ayrılığa Yer Yok» Mesajı

Aliyev'in katılmamasının arkasında son haftalarda giderek yoğunlaşan ikili bir gerilimin yattığı değerlendirmesi yapılırken, Erdoğan zirvenin açılışında konuya dolaylı bir mesajla değindi.

Erdoğan, «Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz, ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz» ifadelerini kullandı.

Zirvenin ardından Erdoğan, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile ayrı bir ikili görüşme daha gerçekleştirdi.

Azerbaycan TDT'ye Etkin Katılımın Süreceğini Vurguladı

Dönem başkanlığını tamamlayıp Türkiye'ye devreden Azerbaycan'ı zirvede Dışişleri Bakanı Bayramov temsil etti. Bayramov, ülkesinin teşkilata yönelik etkin katılımının süreceğini belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

• Türk devletlerinin coğrafi konumu ve enerji kaynakları, uluslararası ulaşım ve ticarette rolü artırmak için geniş imkânlar sunuyor
• Azerbaycan, Orta Koridor ve Zengezur Koridoru gibi bölgesel projelere desteğini sürdürecek
• Böyle bir güvenlik ortamında Azerbaycan, istikrar ve güvenlik alanı olmayı sürdürmektedir
• Ülke yalnızca kendi güvenliğini sağlamamakta, daha geniş bir bölgede barış ve istikrarın güçlenmesinde istikrar sağlayıcı bir rol oynamaktadır

Bayramov'un bu ifadeleri, başta İsrail ile geliştirdiği işbirliği olmak üzere ülkesinin güvenlik ve stratejik ilişkilerini kendi gereksinimlerine göre şekillendirmeye devam edeceği mesajı olarak değerlendirildi.

Tokayev'den Sürpriz Rusya Önerisi

Zirvenin en çok dikkat çeken açıklaması Kazakistan Devlet Başkanı Cömert Tokayev'den geldi. Tokayev, Rusya Federasyonu'nun da TDT'ye katılımı gerektiğini dile getirdi.

Tokayev, «Teşkilatımızın prestijini artırabilmek ve aynı zamanda Rusya'nın da bu formata ya da gözlemci olarak teşkilata katılmasını sağlamak için gereken adımları atmamız gerekiyor. Bu çünkü adil bir şey olacaktır» şeklinde konuştu.

Kazak lider ayrıca Rusça kelimelerin birçoğunun Türk dillerinden geldiğine işaret ederek, Rusya'nın teşkilata katılması halinde TDT'nin bundan fayda göreceğini ifade etti. Oysa TDT'nin kuruluş amaçlarından biri Orta Asya ve Güney Kafkasya'daki Türk devletlerinin Rusya ve Çin'e bağımlılıklarını azaltmak olarak biliniyor.

COP31 Zirvesi'ne Katılım Beklentisi

Erdoğan'ın zirvede öne çıkardığı bir diğer konu da 11-12 Kasım'da Antalya'da yapılacak COP31 İklim Zirvesi'ne Türk dünyası liderlerinin katılımı oldu. Aliyev'in bu zirveye katılıp katılmayacağı, Ankara-Bakü hattında en çok merak edilen sorular arasında yer alıyor.

Kıbrıs Türkleri Vurgusu

Zirvede Türkiye'nin altını çizdiği bir diğer konu da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne Türk dünyasından daha fazla destek sağlanması oldu. Zira 2025'te Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan Kıbrıs Cumhuriyeti'ne büyükelçi kararı almıştı.

Erdoğan, «Aile meclisimizin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile temaslarını artıracağına inanıyorum» dedi. Ortak bildiride ise Kıbrıs sorununun adadaki mevcut gerçekler temelinde çözüme kavuşturulması ve Kıbrıs Türklerinin Türk dünyasının ayrılmaz parçası olduğu vurgulandı.

TDT üyesi ülkelerin AB ile son dönemde geliştirdikleri ilişkileri riske atmamak adına Kıbrıs Türkleri'ne dönük ciddi açılımlar yapması beklenmiyor.