Son Dakika... Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan ortak savunma anlaşması: Mekke Anlaşması komisyondan geçti

TBMM Dışişleri Komisyonu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunmayı hedefleyen Mekke Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifini görüştü.

"Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi", komisyon üyesi partilerin oy birliğiyle kabul edildi. Teklifin yasalaşabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda da kabul edilmesi gerekiyor.

Mekke Anlaşması Nedir?

Mekke Ortak Savunma Antlaşması, 7 Ağustos 2026'da imzalanan bir güvenlik ve savunma paktıdır. Söz konusu antlaşma, daha önce 17 Eylül 2025'te Riyad'daki Yemame Sarayı'nda Suudi Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif arasında imzalanan güvenlik işbirliği anlaşmasının Türkiye'nin katılımıyla genişletilmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Anlaşmaya Mekke'de üç liderin bir araya gelmesiyle resmi nitelik kazandırıldı.

Bir Ülkeye Saldırı, Üç Ülkeye Saldırı Sayılacak

16 maddelik düzenleme, üç ülkeyi "çekirdek taraflar" olarak tanımlıyor ve NATO'nun kolektif savunma ilkesine benzer hükümler içeriyor. Anlaşmanın ikinci maddesine göre:

• Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir.
• Bir tarafta silahlı saldırı durumunda diğer ülkeler, karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal destek vermekle yükümlüdür.
• Toprak bütünlüğü, egemenlik veya tanınan sınırlar tehdit altına girdiğinde gerekli tüm yöntemlerin kullanılacağı belirtilir.

Ortak Tatbikatlar ve Askeri İşbirliği

Anlaşmanın altıncı maddesi, üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasında işbirliğinin güçlendirilmesini düzenliyor. Bu kapsamda şu faaliyetler öngörülüyor:

• Ortak askeri tatbikatlar
• Eğitim programları
• Personel değişimi
• Birlikte çalışabilirliği artırmaya yönelik etkinlikler

Savunma Sanayiinde Ortak Üretim

Anlaşmanın üçüncü ve yedinci maddeleri, savunma sanayii alanında kapsamlı işbirliği hükümleri içeriyor. Buna göre üç ülke arasında teknoloji transferi, ortak araştırma-geliştirme projeleri, ortak üretim ve savunma sanayii kuruluşları arasında yakın işbirliği yapılması planlanıyor.

Terörle Mücadele ve İstihbarat Paylaşımı

Dördüncü madde kapsamında taraf ülkeler, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunacak. Tehditlerin ortadan kaldırılması için bireysel ve ortak tedbirler geliştirilmesi ve tarafların birbirlerine sürekli destek vermesi karar altına alındı.

• Beşinci madde: Terörizmin tüm türlerine karşı operasyonel düzeyde işbirliğinin artırılması ve ortak güvenlik değerlendirmeleri yapılması
• Dokuzuncu madde: Üç ülke arasında istihbarat ve güvenlik bilgilerinin paylaşılması

Savaş ve Barış Dönemlerinde Askeri Destek

Onuncu madde, tarafların savaş, barış ve olağanüstü durumlarda birbirlerine lojistik destek sağlamasını öngörüyor. Bu destek silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizatı kapsıyor.

Merkezi Suudi Arabistan'da Olacak

Sekizinci madde, ortak savunma mekanizmasının kurumsal yapısını belirliyor. Buna göre:

• Dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak
• Komite anlaşmanın uygulanmasını yönetecek ve yeni üyelerin katılımını değerlendirecek
• Komiteye destek verecek sekretaryanın merkezi Suudi Arabistan'da bulunacak
• İlk genel sekreter Pakistanlı olacak

İlk 10 Yıl Anlaşmadan Çekilmek Mümkün Olmayacak

Anlaşmada, taraf ülkelerin daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerinin korunacağı da belirtiliyor. Ülkelere şu kurallar getiriliyor:

• Taraflar, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek
• Bu sürenin ardından en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılabilecek
• Anlaşma, üç ülkenin de gerekli onay süreçlerini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek

Teklif Genel Kurul'a Gelecek

Mekke Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu'ndan geçti. Teklifin yasalaşabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda da kabul edilmesi gerekiyor.