Mekke Savunma Anlaşması Dışişleri Komisyonundan Geçti

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Savunma Anlaşması, TBMM Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi. 16 maddeden oluşan düzenlemenin önümüzdeki hafta Meclis Genel Kurulu'nda görüşülmesi bekleniyor.

Komisyon, AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplandı. Oktay, toplantıda Orta Doğu'daki gelişmeler, Rusya-Ukrayna savaşı, Kafkaslar, Balkanlar ve Kuzey Afrika'daki hassasiyetlerin bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini belirtti.

Anlaşmanın bölgesel sahiplenme iradesini ve coğrafyada caydırıcılığı artırarak barışı tahkim etme kararlılığının somut bir adımı olduğunu söyleyen Oktay, Mekke Anlaşması ile Orta Doğu'da kolektif bir caydırıcılık kalkanı inşa edilmesinin önemli bir gelişme olduğunu ifade etti.

Yemen'deki savaşa dahil olma sorusuna yanıt

Toplantıda söz alan Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü, anlaşmaya dair kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi ve "Türkiye Yemen'deki savaşa dahil olacak mı?" sorusuna da yanıt verdi.

Gümrükçü, "Bu aşamada Mekke savunma ittifakı çerçevesinde öngörümüz asla olmadığı gibi asker konuşlandırması da yok. Şu anda hiçbir konuşlandırılma söz konusu değil. Önce onay süreçlerinin tamamlanması ve yürürlüğe girmesi lazım." dedi.

Mekke Anlaşması'nın 7 Ağustos 2026'da Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif tarafından imzalandığını hatırlatan Gümrükçü, anlaşmanın Suudi Arabistan ve Pakistan tarafında iç onay süreçlerinin tamamlandığını bildirdi.

Gümrükçü şu değerlendirmelerde bulundu:

"Mekke Anlaşması, 3 ülke arasındaki özel dostluk ilişkilerinin bir uzantısı olmanın yanı sıra bölgemizde ihtiyacı giderek daha fazla hissedilen bölgesel sahiplenme anlayışının da somut bir üründür. Tamamen savunma odaklı olan Mekke Anlaşması herhangi bir ülkeyi hedef almamaktadır."

Anlaşmanın öne çıkan maddeleri

• Taraflardan herhangi birine yönelik silahlı saldırı, hepsine yapılmış sayılacak.
• Saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkan ve kabiliyetler dahil destek sağlanacak.
• Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı dahil işbirliği desteklenecek.
• Karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim ve tatbikatlar düzenlenecek.
• Taraflar yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak.
• 10 yılın ardından en az 3 ay önceden yazılı bildirimle çekilme hakkı kullanılabilecek.

"Dışlayıcı bir güvenlik mimarisi öngörmüyor"

Fuat Oktay, Tahran'da yapılan görüşmelerin kıymetli olduğunu vurgulayarak, "Ülkemizin imzaladığı anlaşmalar bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı değildir. Mekke Anlaşması dışlayıcı bir güvenlik mimarisi önermemesi ve bölgesel barış vizyonunu paylaşan diğer aktörlerin katılımına imkan tanıması bağlamında kıymetlidir." ifadelerini kullandı.

Oktay, ittifakın büyümesi ve yeni üyelerin kabulünün çekirdek tarafların onayına ve stratejik filtresine tabi olmasının büyük önem taşıdığını da sözlerine ekledi.

Gümrükçü ise anlaşmanın Türkiye'nin diğer ittifaklarından kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını, NATO başta olmak üzere Avrupa güvenliğine dair tüm çok taraflı platformlar için tamamlayıcı nitelik taşımasının öngörüldüğünü belirtti.

Milli Savunma Komisyonu tartışması

Komisyonda Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, anlaşmanın ayrıca TBMM Milli Savunma Komisyonu'nda da görüşülmesi gerektiğini dile getirdi. Oktay, ilgili komisyona yazdıkları yazıya "herhangi bir çalışma ve raporlama yapılmayacağı" yönünde yanıt geldiğini aktardı.

Bütçe mesaisi de sürecek

Meclis'te yeni haftada bütçe görüşmeleri de devam edecek. Salı günü Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 yılı bütçesi geneli üzerine görüşmeler yapılacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz görüşmelere katılarak milletvekillerinin sorularını yanıtlayacak. Çarşamba günü ise TBMM, Kamu Denetçiliği Kurumu ve Sayıştay'ın bütçeleri ele alınacak.