İsrail'de Kader Seçimi: Trump'ın Desteğiyle Netanyahu Yeniden İktidar Olabilecek mi?

Dikkatler, İsrail'de bugün yapılacak seçim sonuçlarına çevrildi. Son 7 yıl içinde altı kez sandık başına gidilen İsrail'de halk, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te düzenlediği ve ülkeyi derinden sarsan terör saldırısı sonrasında ilk kez oy kullanıyor.

Seçim sonuçları, Başbakan Benyamin Netanyahu için bir güven oylaması niteliği taşıyor. Yirmi yıldır İsrail siyasetine damgasını vuran Netanyahu, yedinci kez başbakanlığı üstlenmek istiyor.

Netanyahu'nun Yargı ve UCM Sorunu Devam Ediyor

Netanyahu; yolsuzluk ve rüşvet suçlamalarıyla yargılanmasına ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Gazze savaşında savaş suçu işlediği gerekçesiyle hakkında yakalama kararı çıkarmış olmasına rağmen görevinde kalmayı sürdürdü.

Hamas saldırısına yol açan güvenlik zaafiyeti ve demokratik kurumlara saldırı olarak görülen yargı reformu nedeniyle, yüzbinlerce kişinin katıldığı protesto gösterilerine rağmen iktidarını korudu.

Trump'tan 'Bibi'ye Oy Verin' Çağrısı

Sandıktan çıkacak sonuçlar, ABD Başkanı Donald Trump'ın bölgedeki en yakın müttefiki olan ve 'Kral Bibi' lakaplı Benyamin Netanyahu'nun kaderini belirleyecek.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla İsrail'deki seçmenlere Netanyahu'ya oy verme çağrısında bulundu. 28 Şubat'ta Netanyahu ile birlikte İran'a saldırarak başlattıkları savaşı kazandıklarını iddia eden Trump, İsrailli seçmenlere şu sözlerle seslendi:

"Oy kullanmaya gittiğinizde lütfen Bibi'nin olağanüstü bir savaşçı başbakan olduğunu unutmayın."

Trump ayrıca "Başbakanlık için Bibi Netanyahu'ya oy verin, başlattığımız işi bitirmeliyiz!" ifadelerini kullandı.

Trump'ın Desteği Kazanmak İçin Yeterli mi?

Trump'ın güçlü desteği, Netanyahu'nun seçimlerden galip çıkacağını garanti etmiyor. Nitekim:

• Macaristan'da Trump'ın açıkça desteklediği Viktor Orban, Nisan ayındaki seçimleri kaybetmişti.
• Brezilya'da hafta sonundaki ikinci tur seçimlerinde Trump'ın desteklediği sağcı Flavio Bolsonaro kaybederken, ABD Başkanı'nı eleştiren solcu Lula dördüncü kez devlet başkanı seçilmişti.

Netanyahu ile Eisenkot Arasında Kıran Kırana Mücadele

İsrail'deki seçimlerde liderlere değil partilere oy veriliyor, ancak oy verme kararında parti lideri belirleyici olabiliyor. Son anketler, Netanyahu'nun Likud partisi ile en güçlü rakibi olarak görülen eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi arasında başa baş bir yarış işaret ediyor.

Her iki partinin tek başına hükümeti kuracak çoğunluğu elde edemeyeceği için, kimin en çok oyu aldığı kadar kimin ittifaklar yoluyla koalisyon hükümetini kurabileceği belirleyici olacak.

'İran'a Saldırı Emri' İddiası Seçim Gündemine Damga Vurdu

İsrail basınında, Başbakan Netanyahu ile Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir arasında gerilim yaşandığı iddiası seçim gündemine damgasını vurdu. Haberde, Netanyahu'nun seçimlerden hemen önce Zamir'e İran'a saldırı emri verdiği, Zamir'in ise bunu reddettiği öne sürüldü.

Netanyahu iddiayı "saçmalık" diyerek yalanlarken, Savunma Bakanı Israel Katz da böyle bir konunun hiç gündeme gelmediğini savundu. Ancak muhalefet liderleri, sızan bu iddia üzerine art arda açıklamalar yaparak Netanyahu'yu ağır suçlamalarda bulundu:

• Avigdor Lieberman: "Netanyahu, güvenlik kurumlarının başkanlarına İran konusunda yanlış bir hesaplamaya yol açabilecek adımlar atmaları için baskı uyguluyor." Başsavcıdan Netanyahu hakkında soruşturma başlatılmasını talep ettiğini duyurdu. "Seçim arifesinde İsrail Devletini savaşa sürükleme girişimi, yalnızca seçimleri kaybetme korkusu nedeniyle askerleri feda etmeye hazır olma tutumu ile birleştiğinde bu vatana ihanettir."
• Yair Golan: Netanyahu'yu "İsrail'in güvenliğine tehdit oluşturmakla" suçlayarak "hayatta kalmak için çocuklarımızı feda etmekten çekinmiyor" dedi.
• Gadi Eisenkot: Zamir'e güveninin tam olduğunu söyleyerek "ordunun Netanyahu'nun hayatta kalma mücadelesinde bir araca dönüştürülmesine" izin vermeyeceğini kaydetti. "Netanyahu'yu uyarıyorum: Siyasi çıkarlarını devletin güvenliğinin üstünde tutmaya cüret etme" ifadelerini kullandı.

Barış Süreci Seçim Gündeminin Dışında

Netanyahu'nun uluslararası alanda tepkiye yol açan Gazze Şeridi, İran, Lübnan'ın güneyi ve Suriye politikaları, seçim yarışında en önemli gündem maddeleri arasında yer almadı. Bu politikalar İsrail seçmeninin büyük bir bölümünde destek görüyor.

İşgal altındaki Batı Şeria'da Yahudi yerleşimlerinin desteklenmesi ve Filistin devletinin kurulmasının önlenmesi konularında ada genelinde görüş birliği var. Öne çıkan adaylardan hiçbiri, uzun süredir rafa kaldırılmış barış sürecine dönülmesini savunmuyor.

Seçim Yarışında Hangi Konular Öne Çıktı?

Muhalefet liderleri, Netanyahu'yu seçim kampanyası boyunca zayıf liderliğe ve ahlaki değerlerden yoksunluğa vurgu yaparak hedef aldı. Temel eleştiriler şunlar:

• 7 Ekim saldırılarına yol açan güvenlik zaafiyetleri
• Ultra Ortodoks Yahudileri askerlikten muaf tutma çabaları
• 2023 yargı reformu ile demokratik kurumlara ve hukuk devletine saldırı
• 7 Ekim saldırısıyla ilgili resmi soruşturmayı engelleyerek sorumluluktan kaçma
• Rehinelerin geri getirilmesi için daha erken anlaşmaya varamama

Netanyahu ise güvenlik zaafiyetinin sorumluluğunu güvenlik birimlerine yüklemeye çalışırken, kampanyasında Gazze'de Hamas'a, Lübnan'da Hizbullah'a ve İran'a karşı askeri başarıları öne çıkarmaya çalıştı.

Eisenkot ise ultra Ortodoks partilerin zorunlu askerlikten muafiyetini sona erdirme sözü verdi. Gazze'deki çatışmalarda asker oğlunu ve iki yeğenini kaybeden Eisenkot, bu konuda kamuoyundan güçlü bir destek görüyor.

Ekonomi Kampanyaların Gerisinde Kaldı

Hatırlanması gereken hayat pahalılığı ve geçim sıkıntısı İsraillileri de etkiliyor. Netanyahu ekonomik büyümeyi ve teknoloji sektörünün yükselişini vurgularken, muhalifleri birçok İsraillinin bu büyümenin dışında kaldığını savunuyor. Ancak hiçbir lider ekonomiyi kampanyasının en önemli maddesi haline getirmedi.

Yurtdışındaki Seçmenler Adeta İsrail'e Akın Etti

İsrailli seçmenler yurtdışında oy kullanamıyor; sadece diplomatlar ve resmi görevliler uzaktan oy hakkına sahip. Buna rağmen ülke dışında yaşayan binlerce seçmen oy kullanmak için İsrail'e akın etti.

Ünlü tarihçi Louis Fishman, "Tel Aviv'de nereye gidersem gideyim, benim gibi oy vermek için gelenlerle karşılaşıyorum. Bunun şimdiye kadarki en kritik seçim olduğunu anlayan ailelerimiz ve arkadaşlarımızla bir araya geliyoruz" gözlemini paylaştı. Fishman, "Yurtdışından oy vermek için gelmemiz, sayımızın çok ötesine geçen önemli bir ivme yaratıyor" dedi.

Berlin'de yaşayan Eldad Eitan da oyunu kullanmak için İsrail'e gelenlerden. "Söz konusu olan İsrail'in demokratik bir ülke olarak geleceği" diyen Eitan, "Özellikle 7 Ekim'den sonra bunun tarihimizdeki en önemli seçimlerden biri olduğunu hissediyorum" ifadelerini kullandı.

Seçim Detayları

• 38 parti seçime katılıyor; Knesset'e girmek için oyların en az %3,25'ini almaları gerekiyor.
• İktidara gelmek için 120 sandalyeden en az 61'ini kazanmak zorunlu. Bugüne kadar tek başına bunu başaran olmadı.
• 7 milyon 300 bin İsrailli oy kullanma hakkına sahip. Bunların %17'sini kendilerini Filistinli olarak nitelendiren İsrailli Arap seçmenler oluşturuyor.
• İşgal altındaki Batı Şeria'daki İsrailli yerleşimciler oy kullanabiliyor, ancak Doğu Kudüs dahil Filistinli seçmenler seçimlere katılamıyor.

Sonuçlar Ne Zaman Açıklanacak?

Sandıklar İsrail'in yerel saatiyle 22:00'de kapanacak. Sandık çıkış anketleri genellikle bunun hemen ardından yayınlanacak. Resmi sonuçların 4 Kasım'a kadar kesinleşmesi öngörülüyor.

Bir hafta içinde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, koalisyon hükümeti kurma ihtimali olan parti liderini belirleyerek ona müzakereleri başlatma görevini verecek. Çoğunluk koalisyonunu kurabilen lider başbakan olacak. Kimse bunu başaramazsa, Netanyahu hükümeti yeni bir seçim yapılana kadar iktidarda kalmaya devam edecek.