Fransa'da son günlerde yüzlerce liseyi etkileyen protesto hareketi, Emmanuel Macron'un hükümetini ciddi anlamda endişelendirdi. Yaklaşık iki hafta önce Paris'in kuzeyindeki düşük gelirli Seine-Saint-Denis bölgesinde başlayan eylemler, son birkaç gün içinde ülke geneline yayıldı.
1 Ekim Perşembe günü, bugüne kadarki en yüksek katılımın görüldüğü noktada, yüzlerce lise abluka altına alındı. Cuma günü durum kısmen düzelirken, personeli ve öğrencileri korumak amacıyla yaklaşık 400 lise kapatıldı. Üniversiteler de yavaş yavaş harekete katılmaya başladı.
Şiddet Olayları Tırmandı
Protestolar sırasında şiddet olayları da patlak verdi. Perşembe günü Nantes'taki bir lisenin ana salonu çıkan yangında tahrip oldu. Ülke genelinde okul giriş kapılarında çok sayıda küçük çaplı yangın çıkarıldı. Hasarın maliyeti milyonlarca euroyu buluyor.
Eğitim Bakanlığı'na göre aralarında 40 okul müdürünün de bulunduğu 65 eğitim personeli yaralandı. Ayrıca yaklaşık 300 polis ve itfaiye görevlisi de yaralanmalar nedeniyle tedavi gördü. Protestolar kapsamında çoğu reşit olmayan yaklaşık 2.000 kişi gözaltına alındı.
Öğrenci grupları ise polis tarafından yaralanan kişilerin uzun bir listesi olduğunu belirtiyor. İki gençte ciddi göz yaralanmaları tespit edilirken, bir öğrencinin çok sayıda dişini kaybettiği bildirildi.
Talepler Para ve Kaynak Açığını Hedef Alıyor
Protestoların talepleri belirsizliğini korusa da ana konular net:
- Daha fazla öğretmen ataması
- Daha az kalabalık sınıflar
- Daha iyi okul binaları ve altyapı
- Eğitim bütçesinde artış
Fransa'da birçok kişi bu taleplerle hemfikir. Ancak bu konu artık yalnızca protestocuların isteklerini karşılamak meselesi olmaktan çıkmış durumda; siyasi ve toplumsal boyutu krizi geçmiştekilerden çok daha tehlikeli hâle getiriyor.
Bu hafta Başbakan Sébastien Lecornu, gelecek yılın bütçesine ilişkin taslağını yayımladı. Ana tema açıkça belirtildi: "Daha fazla kesinti ve bu kez ciddiyiz!" Kamu harcamalarında 54 milyar euro kesinti yapmayı başaracağı ise belirsizliğini koruyor.
Radikal Sol Eleştirileri
Asıl büyük endişe, öğrenci protestolarının radikal sol tarafından yönlendiriliyor olması ve son günlerdeki şiddet olaylarının, seçim yılına giren ve tehlikeli ölçüde kutuplaşmış bir toplumu bekleyenlerin habercisi olması.
Sağ ve merkez siyasete göre, öğrenci olaylarının arkasında Boyun Eğmeyen Fransa Partisi'nin (LFI) ve partinin cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon'un ustaca yönlendirmesi olduğuna dair hiçbir şüphe yok. LFI liderleri düzenli olarak öğrencilerin yanında görüldü.
Paris Emniyet Müdürlüğü için hazırlanan ve medyaya sızdırılan bir iç rapor, hareketin Seine-Saint-Denis'te başladığını ve öğrencilerin "öğrenci sendikalarından aşırı sol unsurlar ve LFI gibi siyasi gruplar tarafından kışkırtıldığı" sonucuna varıyor. Raporda, gerilimin "ulusal seçimler öncesinde kendi fikirlerini dayatmayı amaçlayan bir kıvılcım ateşleme stratejisinin parçası olabileceği" belirtildi.
LFI ise, meşru gördüğü bir harekete doğal desteğini vermenin ötesinde herhangi bir rol oynadığı iddiasını kesin bir dille reddediyor. Mélenchon perşembe günü öğrencilere "yalnızca düşmanlarımızın çıkarlarına hizmet eden" şiddetten kaçınmaları çağrısında bulundu.
Seçim Stratejisi mi?
Kamuoyu yoklamaları, Fransa'daki 18-24 yaş grubunun yaklaşık %40'ının Mélenchon'a destek verdiğini gösteriyor. Bu desteğin özellikle yüksek göçmen nüfusuna sahip kalabalık kent banliyölerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.
Ancak gençler aynı zamanda Fransa'daki seçimlerde sandığa gitmeme oranı en yüksek kesimi oluşturuyor. Bu nedenle seçimler yaklaşırken strateji, bu kesime LFI'ın onların yanında olduğunu ve oylarının sonuç üzerinde etkili olabileceğini sürekli hatırlatmak olacaktır.
Bunun Mélenchon'a zafer kazandırıp kazandırmayacağı ayrı bir mesele. Zira tüm anketler, Marine Le Pen'e karşı yapılacak ikinci tur yarışında Mélenchon'un açık farkla kaybedeceğini gösteriyor. Böyle bir sonuç ortaya çıkarsa Fransa son derece istikrarsız bir döneme girebilir ve son günlerdeki gençlik protestoları da gerçekten yaklaşanların habercisi olmuş olacaktır.
