Eksik Ödenen Memur Maaşlarında Emsal Karar: Mahkemenin Engeli 'İhlal' Sayıldı

Anayasa Mahkemesi, eksik ödenen memur maaşlarının tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takiplerinin düşmesine karar verilmesinin ardından idari yargıda açılan davaların süre aşımı nedeniyle reddedilmesini, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkı ihlali olarak nitelendirdi. Karar Resmi Gazete'de yayımlandı.

Olayın başlangıcı 2002-2014 yıllarına dayanıyor. Tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesinde görev yapan bazı memurlar, çeşitli aylara ilişkin ödenmeyen maaş ve faiz alacaklarının tahsili için 2014 yılında belediye aleyhine ilamsız icra takipleri başlattı. İcra süreçleri devam ederken belediyenin tüzel kişiliği kaldırıldı ve taşınır taşınmazlar, alacak ve borçlar Haymana Belediye Başkanlığına devredildi. Devir süreci sonunda Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesini borçlu sıfatıyla kaydetti ve borçların ödenmesi gerektiğini bildirdi.

Belediyenin itirazı üzerine icra müdürlüğü, memurların yargı sürecini başlattıktan sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince icra takiplerinin düşmesine karar verdi.

Davalar Süre Aşımından Reddedildi

İcra takibinin düşmesi üzerine davacı memurlar, idare mahkemesinde dava açtı. Mahkemeler, başvurucuların icra takibi başlattıkları tarihleri idareye başvuru tarihi olarak kabul etti. Bu tarihe göre süresinde talep edilen alacakların ödenmesine karar verilirken, süresi geçmiş alacaklar için açılan davalarda süre aşımı gerekçesiyle ret verildi. Bu kararların kesinleşmesinin ardından memurlar, hak ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.

Kararın Gerekçesinden Öne Çıkanlar

Anayasa Mahkemesinin kararında, eksik maaş ödemeleri sonrasında başvurucuların o tarihte gidilmesi mümkün olan ilamsız icra yoluna başvurduğu belirtildi. Mülga belediye tarafından borca itiraz edilmediği anımsatılırken, KHK düzenlemeleri kapsamında mahkemelerce icra takiplerinin düşürülmesi ve uyuşmazlıkların idari yargıya taşınması sonucunda, idare mahkemelerinin süreye ilişkin değerlendirmesinin yetersiz kaldığı tespit edildi.

İdare mahkemeleri, eksik maaş ödemelerinin belirli aylarda söz konusu olduğunu ve süreklilik arz etmediğini gerekçe göstererek başvurucuların eksik ödemeleri maaşların ödendiği tarihlerde öğrendikleri yorumunda bulunmuştu. Ancak Anayasa Mahkemesi bu yorumu eleştirdi ve şu tespitlerde bulundu:

• KHK düzenlemeleri öncesinde de idari yargının konusuna giren alacaklar için ilamsız icra takibine gidilebildiği
• Somut olayda borca itiraz edilmemesi üzerine takiplerin kesinleşerek haciz aşamasına kadar ilerlediği dikkate alınmadığı
• Dava açma süresinin başlangıç tarihinin belirlenmesindeki yorumun öngörülebilir olmadığı
• Bu yaklaşımın başvurucular üzerinde ağır bir külfet yarattığı

Karar metninde şu ifadelere yer verildi: "Sonuç olarak başvurucuların mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçüsüz olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."

Anayasa Mahkemesinin bu kararı, memurların eksik maaş alacaklarının tahsili sürecinde ilamsız icra takibi başvurusunun dava açma süresini başlattığını kabul eden bir emsal niteliği taşıyor.