Dışişleri Bakanı Fidan: Sekiz ülke Körfez ve Ukrayna'da ateşkes ve diplomasi için birleşti

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul'da sekiz ülkenin katılımıyla düzenlenen dışişleri bakanları toplantısının ardından kapsamlı bir basın açıklaması yaparak gazetecilerin sorularını yanıtladı. Toplantı, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'dan oluşan bölgesel dörtlü ile İngiltere, Almanya ve Fransa'dan oluşan Avrupa üçlüsünün İtalya'nın katılımıyla bir araya gelmesiyle gerçekleşti.

Yoğun bir diplomasi gündemi

Fidan, İstanbul'un yoğun bir uluslararası diplomasiye ev sahipliği yaptığını belirterek, bölgesel dörtlünün yedinci toplantısını gerçekleştirdiklerini bildirdi. Toplantıda Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması, İran'a olası bir saldırının sonuçları, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları ve çatışmaların nasıl sonlandırılabileceği ele alındı.

Ayrıca İsrail'in Filistin, Gazze ve Batı Şeria başta olmak üzere Lübnan ve Suriye'deki olası istikrarsızlaştırıcı hamlelerine ilişkin görüş ve tedbirler de gözden geçirildi.

"Diplomasi ve diyalog tek yol"

Fidan, Avrupalı mevkidaşlarıyla yaptıkları toplantıda bölgesel ve küresel konuları kapsamlı biçimde değerlendirdiklerini aktardı. Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması, Babülmendep'te geçişlerin kesintiye uğraması ve Karadeniz'de seyrüsefer güvenliğinin ortadan kalkmasının enerji, gıda ve serbest ticaret üzerindeki etkilerine dikkati çekti:

"Bütün hükümetlere, coğrafya ayrımı gözetmeksizin vatandaşları üzerinde, piyasalar üzerinde, finansman üzerinde inanılmaz bir basınç ve yük oluşturmakta. Tabii ki sorumlu devletlerin rolü bu sorunlara mümkün olduğunca barışçıl çözümler aramak."

Fidan, toplantının en önemli sonuçlarını şu sözlerle özetledi:

• Kimse daha fazla savaşın yaygınlaşmasını istemiyor
• Savaşın hem Körfez'de hem Ukrayna'da bir an önce durması ve ateşkes ilan edilmesi konusunda geniş mutabakat var
• Tüm ülkeler diplomasinin ve diyaloğun tek yol olduğu konusunda hemfikir
• Bu mesajın tüm taraflara aynı şekilde iletilmesine karar verildi
• İran'a yönelik yeniden bir saldırının bölgedeki savaş ve çatışmayı yaygınlaştıracağı konusunda ortak görüş var

"İran'a askeri müdahale çözüm değil"

Körfez krizinin çözümü için somut adımların neler olabileceği sorusuna yanıt veren Fidan, "İran'a yapılacak askeri bir müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor" dedi. Fidan, Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açılması ve piyasalara olan negatif etkisinin ortadan kalkması gerektiğini vurgulayarak, Türkiye'nin diplomasiyi en iyi yol olarak görme görüşünün diğer ülkeler tarafından da paylaşıldığını ve savunulduğunu belirtti.

Bu bağlamda Türkiye, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır'ın aynı fikirde olmasının ve dünyaya aynı mesajı vermesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

Gayriresmî ve esnek bir platform

R4+E3 formatına neden ihtiyaç duyulduğu sorusuna Fidan, iki grubun da kendi coğrafyalarındaki sorunlar üzerine çalıştığını, ancak Orta Doğu'da olan bir olayın Avrupa'yı, Avrupa'da olan olayın Orta Doğu'yu etkilediği bir dünyada yaşandığını söyledi. Fidan, platformun en önemli özelliğinin gayriresmî ve esnek yapısı olduğunu belirterek, "Serbestçe fikirlerimizin ortaya konması, bu fikirler etrafında politikaların oluşturulması, gerekirse somut eylem aşamalarının belirlenmesi gibi çok fazla faydası var" ifadelerini kullandı.

Karadeniz'deki tahılın dünya piyasalarına çıkamamasının Mısır'da büyük bir krize yol açabildiğini, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanmanın ise Avrupa'da ciddi enerji krizine sebep olduğunu hatırlatan Fidan, "Bu iki platformun artık yan yana gelip beraber çalışmasından daha normal bir husus yok" dedi.

İsrail seçimlerinde Türkiye retoriği

İsrail'de seçim sürecinde Türkiye'ye yönelik kullanılan ifadeler ve İran benzetmeleriyle ilgili bir soruya Fidan sert bir yanıt verdi:

"Seçimlere giderken İsrail'de yapılan retoriklerde Türkiye'nin kullanılması meselesini kategorik olarak reddediyoruz. Buradaki siyasal ucuzculuğu, Türkiye'yi şeytanlaştırarak siyasal radikal partilerin tabanda oy toplama çabalarını ucuz bir siyasi hamle olarak görüyoruz. Bunu çok ciddiye alacak bir tarafı yok."

Ukrayna'da ateşkes ve tahıl koridoru

Rusya-Ukrayna savaşı ve Karadeniz'de tahıl taşıyan ticari gemilerin geçişine ilişkin soruyu da yanıtlayan Fidan, tüm katılımcıların Ukrayna'da en kısa zamanda ateşkes ve buna dayalı bir barış anlaşması istediğini belirtti. Bunun sağlanamaması durumunda ise Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği için adım atılması yönünde talep olduğunu söyledi.

Fidan, Türkiye'nin tahıl girişimiyle ilgili mevcut girişimlerini katılımcılarla istişare ettiklerini ifade ederek, "Ya savaş dursun, durmuyorsa enerji ve tahıl konusunda bir istisna getirilsin. İki buçuk yıl önce Türkiye bunu mümkün kılmıştı" şeklinde konuştu.

Libya mutabakatı: "Yapıcı görüşmelere açığız"

Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakat zaptını kabul etmesiyle ilgili soruyu da yanıtlayan Fidan, anlaşmanın 2019 yılında imzalandığını ve hukuken yürürlükte olduğunu hatırlattı. Anlaşmanın kabul edilmesinin büyük bir siyasal gürültü malzemesi hâline getirilmesini yadırgadığını söyledi.

Fidan, Mısır'ın bazı çekinceleri olduğunu ve bu konuyu birkaç yıldır görüştüklerini belirterek, "Türkiye olarak biz oldukça yapıcı bir yerde duruyoruz. Türkiye, İtalya, Mısır bir araya gelerek Mısır'ın endişe ettiği konular, Libya'nın endişe ettiği konular neler? Bu konularda görüşmeler tabii ki yapılabilir. Olumlu, yapıcı yaklaşımlar tabii ki ortaya konabilir" dedi.

Libya'da birleşme için "çok iyi bir haber" yolda

Fidan, Libya'nın doğu ve batısının kalıcı olarak birleşmesi için uygun bir aşamaya gelindiğine dikkat çekerek şöyle konuştu:

"Doğudaki ve batıdaki birleşmenin artık kalıcı olarak sağlanması için olgun bir zamana gelmiş durumdayız. Hem siyasal bütünlüğün sağlanması hem de her iki tarafın ayrı ayrı kontrol ettiği askeri unsurların millî bir ordu altında bir çatı altında bir araya gelmesi gerekiyor. İnşallah yakında Türkiye olarak buna çok iyi bir haber vereceğimizi duyacaksınız."