Sekiz Dışişleri Bakanı İstanbul'da Buluşuyor: Filistin'den Ukrayna'ya Tüm Krizler Masada

Türkiye'nin öncülüğünde bir araya gelen sekiz ülkenin dışişleri bakanı, bölgesel ve küresel sorunlara ortak çözüm üretmek amacıyla İstanbul'da buluşuyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde gerçekleşen görüşmeler, peş peşe yaşanan uluslararası krizlerin küresel arenada nasıl yönetileceğine odaklanıyor.

Görüşmelerde Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'dan oluşan R4 formatı ile İngiltere, Almanya ve Fransa'nın yer aldığı E3 grubu aynı masada toplanıyor. Toplantıya İtalya da dahil edilerek katılımcı ülke sayısı sekize ulaştı.

Bakanlar düzeyindeki temaslarda aşağıdaki konu başlıkları ele alınıyor:

• Filistin meselesi ve İsrail'in işgal politikaları
• Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve ABD-İran gerilimi
• İsrail'in saldırıları ve Yemen'deki durum
• Kızıldeniz'deki güvenlik tehditleri
• Rusya-Ukrayna savaşı ve Karadeniz'deki riskler

Taraflar kriz başlıklarının yanı sıra ülkeler arasındaki yeni işbirliği ve koordinasyon imkanlarını da değerlendiriyor.

Fidan Bölgesel Krizlerin Yayılmasına Karşı Çıkacak

Hakan Fidan'ın toplantıda yapacağı konuşmada süregelen ihtilafların birbirini besleyerek çatışmaları yeni alanlara taşımasının engellenmesi gerektiğini vurgulaması bekleniyor. Bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı bir istikrarsızlığa dönüşmemesi amacıyla Türkiye'nin bölgesel sahiplenmeyi esas alan işbirliği mekanizmalarına öncelik verdiğini dile getireceği belirtiliyor.

Fidan, İsrail'in Filistin'deki işgalinin, barış çabalarını aksatan uzlaşmaz tavrının ve bölge geneline yayılan saldırganlığının Ortadoğu'daki gerilimlerin temel nedeni olduğuna dikkat çekecek. Tüm devletlerin Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyecek, iki devletli çözüme zarar verebilecek adımlardan kaçınması gerektiğini vurgulayacak.

Görüşmelerde ayrıca İsrail'in yasadışı yerleşimleri genişletme adımları karşısında uluslararası toplumun kararlı duruş sergilemesi istenecek; İsrail'e yönelik baskının artırılması gerektiği kaydedilecek.

Boğazların Güvenliği de Gündemde

ABD ile İran arasındaki gerilimin yalnızca diplomasi ve diyalog yoluyla aşılabileceğine işaret edecek olan Fidan, askeri yöntemlerin kalıcı sonuç vermediğini, tersine bölgedeki kırılganlıkları artırdığını aktaracak.

Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı güvenceye kavuşturulmasının hem bölgesel hem de küresel istikrar için hayati önem taşıdığı belirtilecek. Husilerin Suudi Arabistan'daki sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılarına değinecek olan Fidan, Türkiye'nin Suudi Arabistan'ın güvenliğine dönük desteğini yineleyecek.

Öte yandan Suriye'de istikrar ve refahın güçlendirilmesi yolunda R4 ve E3 ülkelerinin katkı sunduğunu aktaran Fidan, İsrail'in Suriye'yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğünü kaydedecek. Rusya-Ukrayna çatışmalarının oluşturduğu güvenlik risklerine de değinecek olan Fidan, Karadeniz'e kıyıdaş bir ülke olarak savaşın bu denize yayılmasını engellemek amacıyla taraflara çözüm önerileri iletmeye devam ettiklerini vurgulayacak.

Görüşmelere İtalya da Dahil Oldu

İstanbul'daki zirveye şu isimler katılıyor:

• Almanya - Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul
• Birleşik Krallık - Dışişleri Bakanı Ed Miliband
• Fransa - Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot
• Mısır - Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati
• Pakistan - Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar
• Suudi Arabistan - Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud
• İtalya - Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani

İtalya'nın katılımıyla genişleyen temaslarda uluslararası barış ve güvenliğe yönelik sınamaların değerlendirileceği, özellikle Ortadoğu, Filistin, Yemen ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımı güvenliğinin ele alınacağı bildirildi.

R4 ve E3 Formatlarının Geçmişi

Bölgesel 4'lü (R4) mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan ortaklığıyla bölgesel sahiplenme temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve diyaloğu güçlendirmek hedefiyle kuruldu. R4 dışişleri bakanları, ilki bu yıl 18 Mart'ta Riyad'da gerçekleşen buluşmanın ardından toplam altı toplantı gerçekleştirdi; son temas 21 Eylül'de BM Genel Kurulu marjında New York'ta düzenlendi.

Avrupa 3'lüsü (E3) ise 2003 yılından bu yana İran'ın nükleer programına yönelik üçlü diplomatik işbirliği çerçevesinde faaliyet yürütüyor. Yapı zaman içinde farklı bölgesel ve uluslararası dosyalarda ortak girişimler üstlenen bir nitelik kazandı.