ABD'deki havacılık krizinin sebebi belli oldu: Esnek sistem 4 saat boyunca uçakları yerde bıraktı

ABD'nin Federal Havacılık Dairesi (FAA) yetkilileri, ülkedeki tüm uçuşları 4 saat boyunca durduran kalkış yasağının nedenini açıkladı. Buna göre krizin arkasında eskiyen hava trafik kontrol ekipmanının modernizasyon süreci sırasında ortaya çıkan teknik bir arıza bulunuyor.

Ülke çapında kesintili olarak süren telsiz ve radar sorunlarına yanıt olarak alınan bu karar, havacılık uzmanlarına göre hava yolu şirketlerinin uçakları ve mürettebatı yeniden konumlandırma çabaları nedeniyle günlerce sürecek etkiler doğurdu.

BİNLERCE UÇUŞ İPTAL EDİLDİ

Hava yolu şirketleri cuma günü 8 bin 600 uçuşu iptal ederken, cumartesi günü için planlanan yaklaşık 2 bin 500 seferi de şimdiden programdan çıkardı. Havalimanlarının yerdeki uçak yoğunluğu ve park alanı yetersizliği nedeniyle kilitlenmesi sonucunda yüzlerce uçuş geri dönmek ya da başka havalimanlarına yönlendirilmek zorunda kaldı.

Krize sebep olan arıza, cuma günü öğleden sonra geç saatlerde FAA'nın olağanüstü koşullar ve güvenlik endişelerini gerekçe göstererek yerel saatle 16.00'dan kısa bir süre önce tüm kalkışları durdurmasıyla başladı. Karar verildiğinde havada 3 bin 500'den fazla uçak bulunuyordu.

Yetkililer, uçuşların büyük yolcu uçaklarına küçük uçaklara kıyasla öncelik verilerek yavaş ve kontrollü bir şekilde yeniden başlatılacağını bildirdi. Kararın sona ermesinin ardından yetkililer, denetimi altındaki ülke hava sahasında yaşanan karmaşadan FAA'nın sorumlu olduğunu ifade etti.

ESKİ SİSTEM TAM YÜKTE ÇÖKTÜ

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, cuma günü Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında "aşırı veri yüklemesine maruz kalan telekom yönlendiricilerinin" bozularak ülke çapında bir kriz yarattığını açıkladı. Duffy, "Sahip olduğumuz şey inanılmaz derecede eski bir hava trafik kontrol sistemi" diyerek durumun vahametini ortaya koydu.

Beyaz Saray'daki toplantıda Kongre'ye çağrıda bulunan Duffy, maliyeti 50 milyar dolar olarak tahmin edilen sistem yenilemeleri için fon onaylanmasını istedi.

SİBER SALDIRI İHTİMALİ ELENDİ

Başkan Donald Trump, ülke çapındaki uçuş durdurma kararının bir siber saldırı veya yapay zekadan kaynaklanmış gibi görünmediğini söyledi. Sorumlunun eski sistemler olabileceğini dile getiren Trump, bu sistemleri modernize etmeye çalıştığını sözlerine ekledi.

İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin de kesintinin bir siber saldırıdan kaynaklandığına dair şu ana kadar hiçbir işaret bulunmadığını belirterek, "Halkın korkması için hiçbir neden yok" dedi. Mullin bunun yerine kesintiyi FAA'nın sisteme düzeltmeler yapmasına ve yeni ekipman ile teknolojinin eski sistemi aşırı yüklemesine bağladı.

TEK BİR HATA TÜM ÜLKEDE UÇUŞLARI DURDURDU

Hükümet ve sektör yetkililerine göre kesinti, L3Harris Technologies tarafından denetlenen bir telekomünikasyon ağıyla bağlantılı görünüyor. Konuyla ilgili bilgilendirilen bazı sektör yetkilileri, hava trafik kontrolörlerinin pilotlarla konuşmak ve uçaklar arasındaki güvenli mesafeyi korumak için güvendiği kritik radyo frekanslarını ve radar verilerini yöneten ağ genelinde veri senkronizasyonunu etkileyen zamanlama sorunları yaşandığını aktardı.

Hava trafik sisteminde kapsamlı bir yenileme yapılmaması halinde kesintilerin tekrar yaşanabileceğini belirten Duffy, eylül ayında Kuzeydoğu bölgesinde ve geçen yıl Newark Liberty Uluslararası Havalimanı çevresinde benzer durumların görüldüğünü hatırlatarak "Bunlardan daha fazlasını yaşayacaksınız" uyarısında bulundu.

HAVA YOLU ŞİRKETLERİ SEFERLERİNİ KISMA KARARI ALDI

Havacılık veri şirketi Cirium'a göre cuma günü ABD'den kalkan uçuşların yüzde 30'undan fazlası iptal edildi. İniş-kalkış yasağının kaldırılmasına rağmen hava yolu şirketleri uçuş programlarını yeniden hazırlamakta zorluk yaşıyor.

Program aksaklıkları nedeniyle uçakların ve mürettebatın bir sonraki uçuşları için yanlış noktalarda kalmasının hafta sonuna sarkacak zincirleme sorunlara yol açması bekleniyor.

YOLCULAR YENİDEN REZERVASYON İÇİN SIRAYA GİRDİ

Ronald Reagan Washington Ulusal Havalimanı'nda cuma günü öğleden sonra geç saatlerde pistteki trafiği aniden durdu ve durum yolcular arasında hızla yayıldı. Akşamın erken saatlerinde bazı FAA hava trafik tesislerindeki telekom sistemleri yeniden çevrimiçi olmaya başladı.

• United Airlines, sorun çözüldüğünde yolcuları varış noktalarına ulaştırmak için çalışacaklarını bildirdi
• American Airlines, müşterileri mümkün olan en kısa sürede yollarına devam ettirmek için tüm ekip seferber edileceğini duyurdu
• Birçok hava yolu şirketi yolcuların ceza ödemeden yeniden rezervasyon yapabilmeleri için muafiyet tanıdı

New York'taki LaGuardia dahil bazı havalimanlarında uçuşları iptal edilen yolcular, evlerine dönmeden önce teslim ettikleri bagajlarını geri alabilmek için uzun kuyruklarda beklemek zorunda kaldı. Newark Havalimanı'nda ise güvenlik noktalarındaki sıralar boş kalırken yolcular gelişmeleri takip etmek için telefonlarını kontrol ederek etrafta bekledi.