Yeni Zelanda'da seçim yarışı başa baş: Hükümetin kaderini koalisyon görüşmeleri belirleyecek

Yeni Zelanda'da cumartesi günü düzenlenen genel seçimlerde oy sayımı tüm hızıyla sürüyor. İlk sonuçlara göre ihtidardaki merkez sağ Ulusal Parti ile ana muhalefetteki İşçi Partisi arasında başa baş bir yarış yaşanıyor. İki partinin oy oranları yaklaşık yüzde 30 seviyesinde seyrederken, aralarındaki fark yalnızca birkaç bin oya indi.

Seçim Komisyonunun projeksiyonuna göre Ulusal Partinin liderliğindeki üç partili iktidar koalisyonu, parlamentodaki çoğunluğunu yalnızca bir sandalye farkla koruyabilecek. Bu durum, hükümetin geleceğine ilişkin belirsizliği daha da artırıyor.

Ekonomik durgunluk ve büyük partilere duyulan memnuniyetsizlik bu seçimlerin belirleyici konuları arasında yer alıyor. İktidar koalisyonunun küçük ortaklarından ACT Partisinin lideri David Seymour, mevcut koalisyonun yeniden hükümet kurup kuramayacağına ilişkin soruya "Bunun netleşmesi için biraz zaman geçmesi gerekeceğini düşünüyorum" yanıtını verdi.

İşçi Partisinin de aralarında olduğu sol eğilimli partiler, Ulusal Parti öncülüğündeki koalisyonun yaklaşık 50 yıl sonra tek dönem görev yapan ilk hükümet olmasını hedefliyor. Seçim sonuçlarının birbirine oldukça yakın olması nedeniyle küçük partilerin yeni hükümetin kurulmasında belirleyici rol oynaması bekleniyor.

Yeni hükümetin kurulması haftalar sürebilir

Seçim Komisyonu, oy kullanılan merkezlerin yüzde 50'sinden ön sonuçların açıklanmasını bekliyor. Ancak kesin sonuçların 27 Kasım'da duyurulacak olması ve olası koalisyon görüşmeleri nedeniyle yeni hükümetin kurulmasının haftalar sürebileceği ifade ediliyor.

Yeni Zelanda'da 1996 yılından bu yana uygulanan karma üyeli nispi temsil sistemi, koalisyon hükümetlerini yaygın hale getiriyor. Seçmenler bu sistemde hem bir siyasi partiye hem de kendi seçim bölgelerindeki milletvekili adayına oy veriyor. Parlamentoda 71 seçim bölgesi sandalyesi ve en az 49 parti listesi sandalyesi bulunuyor. Hükümet kurabilmek için bir partinin veya koalisyonun parlamentoda çoğunluğu elde etmesi gerekiyor.

Yurt dışı oyları dengeleri değiştirebilir

Yurt dışında yaşayan seçmenlerin ve kayıtlı oldukları seçim bölgesi dışında oy kullananların oylarını da kapsayan özel oylar, 27 Kasım'a kadar sayıma dahil edilmeyecek. Geçmiş seçimlerde özel oyların genellikle sol eğilimli partilerin lehine sonuçlar verdiği, sağ partilerin ise bu oyların sayılmasının ardından destek kaybettiği görüldü. Bu nedenle özel oyların hem parlamentodaki sandalye dağılımında hem de dar farkın olduğu seçim bölgelerinde belirleyici olabileceği değerlendiriliyor.

Ekonomik kriz seçim ana gündemi oldu

Seçimlerde iki büyük partiye yönelik halk desteğinin tarihsel olarak düşük seviyelerde kalması dikkat çekti. Seçmenlerin ekonomik durgunluğa çözüm bulunması ve eskiyen altyapının yenilenmesi konusunda büyük partilere duyduğu güvenin azaldığı belirtiliyor.

Uzun süren ekonomik daralmanın ardından toparlanmakta zorlanan Yeni Zelanda'da büyüme düşük seviyelerde seyrederken, hane halkı bütçeleri üzerindeki baskı devam ediyor.

• İşsizlik oranı yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 5,7'ye yükselerek son 11 yılın en yüksek seviyesine ulaştı
• Sağlık hizmetleri ve hastanelerin durumu seçmenlerin öncelikli sorunları arasında yer aldı
• Konut fiyatlarının karşılanabilirliği de önemli bir sorun olarak öne çıktı

Konut fiyatlarının genel olarak istikrara kavuşmasına rağmen barınma maliyetleri önemli bir sorun olmayı sürdürüyor.

Maori seçmenlerin endişeleri

Ülkenin yerli halkı Maoriler açısından ise hükümetin topluluğun koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan geçmiş politikaları geri çekme girişimleri önemli bir seçim gündemi oluşturdu. Maori seçmenler ayrıca kurucu belgelerden Waitangi Antlaşması'nın kamu politikaları üzerindeki etkisinin azaltılmasına yönelik girişimlerden endişe duyuyor.

Oyların yaklaşık yüzde 90'ının sayıldığı aşamada Ulusal Parti yüzde 29,3, İşçi Partisi ise yüzde 29,1 düzeyindeydi. Yeni hükümetin kurulmasında küçük partilerin ve 27 Kasım'da açıklanacak kesin sonuçların belirleyici olması bekleniyor.