Yeni denetim sistemi başlıyor, asıl tehlike 2000 öncesi binalarda: 'Projeleri bulamıyoruz'

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2021'den bu yana uygulanan Bina Kimlik Sertifikası'nın yanı sıra 1 Ocak'tan itibaren yeni bir denetim mekanizmasını hayata geçirmeye hazırlanıyor.

Yeni sistemle birlikte tüm yapılar beş yılda bir zorunlu denetime tabi tutulacak. Bu kapsamda kritik katlardaki kolonların ve binadaki kat sayısının mevzuata uygunluğu detaylı biçimde kontrol edilecek.

Denetim sürecinde usulsüzlük tespit edilmesi hâlinde yapı denetim firmasının raporu doğrultusunda güçlendirme ya da yıkım kararı verilebilecek. Ayrıca uzmanlar, basit onarımların da uygulama kapsamına alınmasının büyük önem taşıdığını belirtiyor.

'Bina bittikten sonra duvarı kaldırma dönemi sona eriyor'

Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Koçak, yeni uygulamayı şu sözlerle değerlendirdi:

"Bina bittikten sonra 'duvarı kaldırayım, kolonlarda tahrifat yapayım, aşağıda iş yeri, dükkan, mağaza yapayım, bu kolonu kaldırayım' dönemleri artık geride kalacak."

Koçak, uygulama ile birlikte binalarda herhangi bir işlem yapılmak istendiğinde proje hazırlanmasının zorunlu hâle geleceğini anlattı. Duvar kırılması veya tesisat onarımı gibi işlemlerde de bildirim zorunluluğu getirileceğini ifade etti.

Asıl tehlike 2000 öncesi apartmanlarda

Düzenleme yeni binaları kapsıyor olmakla birlikte uzmanlar, gerçek riskin 2000 yılından önce inşa edilen yapılarda olduğunu vurguluyor.

Prof. Dr. Koçak, kentsel dönüşüm için bina incelemesine giden vatandaşların yaşadıkları yapılara ait proje ve dokümanların bulunamadığını söyledi. Bu durumun 8 Ekim'de Maltepe'de çöken binada da yaşandığını anımsatan Koçak, 40 yaşındaki binaya ait projelerin belediye dosyalarında yer almadığını aktardı.

Koçak bu duruma tepkisini şu cümleyle ortaya koydu:

"Belediyeye verilen dosyalarda proje yok. Olacak şey değil."

Uzmanlar, 2000 öncesi binaların projelerinin arşivlenmesi ve bu yapılara ilişkin kapsamlı bir envanter çıkarılması gerektiğini, aksi hâlde denetim sisteminin bu segmentte yetersiz kalacağını vurguluyor.