Tasarruf finansman sektörünün işlem hacmi 1,2 trilyon lirayı aştı

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025, Türkiye'deki katılım finans alanının 2025 yılına dair kapsamlı bir tablo ortaya koydu. Rapora göre geçen yıl, katılım finansın geleneksel bankacılık merkezli yapısından çok daha geniş ve çok boyutlu bir ekosisteme dönüştüğü kayıtlara geçti.

Özellikle konut ve araç sahibi olmak isteyen bireylere peşinatsız ve katılım esaslı finansman sunan tasarruf finansman şirketleri, yıl içinde en hızlı büyüyen alan olarak öne çıktı. Sektörün toplam işlem hacmi yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya ulaşırken, aktif büyüklüğü yüzde 251,1 oranında yükselerek 323 milyar liraya çıktı.

Sektörün net karı da dikkat çekici bir sıçrama yaptı; 17,5 milyar lira seviyesinden 59 milyar liraya çıktı. Müşteri sayısında yaşanan yüzde 117'lik artış ile toplam müşteri sayısı 1,15 milyonu geçerken, faaliyetteki şirket sayısı 9'a, şube sayısı ise 654'e ulaştı.

Katılım bankalarında güçlü büyüme

Katılım bankalarının toplam aktifleri yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya yükselirken, topladıkları fonların toplamı 2,8 trilyon liraya çıktı. Bu bankaların toplam net karı 85,6 milyar lira seviyesine ulaştı.

Aynı dönemde takipteki alacaklar da artış göstererek yüzde 155 arttı ve 42,4 milyar liraya yükseldi. Öz kaynak büyümesi ise yüzde 41,2 seviyesinde kaldı ve aktif büyümesinin gerisinde kaldı.

Dijital kanallarda işlem hacmi rekor kırdı

Katılım bankaları geleneksel şube ve ATM sayısını azaltırken, dijital kanallardaki işlem hacmi yüzde 41 artışla 7,9 trilyon liraya ulaştı. İşlem adedi ise yüzde 61 artarak 205 milyona çıktı. Bireysel müşterilerin dijital işlem hacmindeki payı yüzde 27'den yüzde 43'e yükseldi.

• Sektör genelinde son 10 yılda yaklaşık 1600 şube kapandı
• Katılım bankalarındaki çalışan sayısı 22 bin 545'e yükseldi
• Dijital işlem hacmi 7,9 trilyon liraya ulaştı

Borsa ve sermaye piyasalarındaki görünüm

Borsa İstanbul'da işlem gören 591 şirketin 237'si BIST Katılım Tüm Endeksi'nde yer alıyor. BIST Katılım 100 ve BIST Katılım 50 endeksleri, karşılık geldikleri genel endekslerin üzerinde bir performansla yılı tamamladı. Katılım endeksinin yatırımcı sayısı 4,26 milyona ulaşırken, piyasa değerindeki payının yatırımcı sayısındaki payının gerisinde kaldığı görüldü.

Katılım sigortacılığı sektör ortalamasının üzerinde büyüdü

Katılım sigortacılığında prim üretimi yüzde 62,9 artışla 70,15 milyar liraya yükselerek, sektör genelinin yüzde 45,9'luk büyüme oranını geride bıraktı. Toplam sigorta pazarındaki payı yüzde 5,73'e çıktı. Üretimin yaklaşık yüzde 96'sı hayat dışı branşlarda yoğunlaştı.

Fintek pazarında Türkiye 7. sırada

Türkiye'deki fintek sayısı 2021'den bu yana yüzde 40 artarak 1009'a ulaştı. Buna karşılık yeni kurulan fintek sayısı 2021'de 101 iken 2025'te 16'ya geriledi. 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle Türkiye, dünyanın en büyük 7 İslami fintek pazarı arasında yer aldı.

Sukuk ve bireysel emeklilik alanındaki gelişmeler

Katılım bankalarının sukuk ihraç hacmi de yüzde 58 artışla 215,4 milyar liraya yükseldi. 2015'ten bu yana hacim yaklaşık 84 kat büyürken, Hazine ve Maliye Bakanlığı 2025 yılında 34,8 ton altına dayalı sukuk ihraç etti.

Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların toplam fon tutarı 1,81 trilyon liraya ulaşırken, bunun 745,7 milyar lirası katılım esaslı fonlardan oluşuyor. Otomatik katılım sisteminde sertifikaların yüzde 76,8'i sonlandı.

"Niceliksel büyüme nitelikli gelişmeye dönüştürülmeli"

Raporda görüşlerine yer verilen İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, Türkiye'de katılım finans ekosisteminin bankacılık merkezli bir yapıdan çok boyutlu bir yapıya doğru belirgin bir dönüşüm geçirdiğine dikkat çekti. Öner, "Yüksek enflasyon ortamında nominal büyümenin reel karşılığının ihtiyatla değerlendirilmesi gerekmektedir. Önümüzdeki dönemde asıl önemli olan, niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir bir gelişmeye dönüştürülmesidir" ifadelerini kullandı.

Alan İzleme Raporları serisinin 30. sayısı olan rapor; katılım bankacılığı, katılım sigortacılığı, sermaye piyasaları, kamu finansmanı, dijital bankacılık, fintek, tasarruf finansman şirketleri, kira sertifikaları ve bireysel emeklilik sistemini kamuya açık veriler ışığında detaylı biçimde inceliyor.