Seçim şokunun ardından Beyaz Saray'da gizli mektup trafiği: Vance İran'la temasın merkezinde

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in, İran ile yeni bir ateşkes anlaşmasına varmak ve nükleer müzakereleri yeniden başlatmak amacıyla yürütülen dolaylı görüşmelere bizzat katıldığı bildirildi. Konuya yakın iki kaynağın aktardığı bilgilere göre bu süreç son iki haftadır yoğun şekilde devam ediyor.

Seçim şoku diplomasiye ivme kazandırdı

Ara seçimlerin mevcut hükümeti derinden sarsmasının, barış yanlısı bir çizgide bulunan Başkan Yardımcısı'nın görüşmelere ağırlık vermesine yolak açtığı belirtiliyor. Süreçte doğrudan bilgi sahibi olan kaynaklar, Vance'in İran müzakerelerine dair Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir ve diğer arabulucularla neredeyse her gün temas kurduğunu aktardı.

Sürece Beyaz Saray Temsilcisi Steve Witkoff ile başkanın danışmanı ve damadı Jared Kushner'ın da dahil olduğu ifade ediliyor.

Tahran'a gizli mektup iletildi

Yaklaşık iki hafta önce Vance, doğrudan müzakerelere dönülmesi teklifini içeren bir mektubu İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye iletti. İran Dini Lideri Mücteba Hamaney'in en yakın çalışma arkadaşlarından biri olan Rızai'ye gönderilen bu mektubun, İranlı yetkililere göre müzakerelerin tekrar başlatılması yönünde olumlu bir ivme oluşturduğu kaydedildi.

Çalışma düzeyinde teknik toplantı gündeme geldi

Kaynaklar, Vance ile Katarlı ve Pakistanlı arabulucuların önümüzdeki günlerde ABD ile İran arasında çalışma düzeyinde bir teknik toplantı yapılma ihtimalini ele aldıklarını, ancak bu toplantının henüz hayata geçirilmediğini belirtiyor. Şimdilik diplomatik girişimlerin önünü açmaya istekli görünen başkanın, herhangi bir anlaşmanın mümkün olup olmadığını görmek istediği ifade ediliyor.

İran'a yönelik mesajının ne olduğunun sorulması üzerine ise, "Onlarla konuşuyoruz" yanıtını veren başkan, gerekirse operasyon emri verilmesi halinde ordunun kısa süre içinde saldırıya hazır olduğunu da vurguladı.

Vance'in müzakerecilik geçmişi

Vance, çarşamba günü yaptığı bir değerlendirmede savaşın, partisinin seçimde uğradığı yenilginin başlıca sebebi olduğunu söylemişti. Şubat ayı sonunda çatışmalar başlamadan önce yakın çevresinde savaşı eleştiren ve askeri adımlar yerine diplomatik çözümü savunan isim olarak öne çıkmıştı.

Süreç boyunca Vance'in müzakerecilik rolleri şöyle:

• Nisan ayında İslamabad'da İran konulu bir zirveye ABD müzakere heyetinin lideri olarak katıldı
• Haziran ayında imzalanan ABD-İran mutabakat zaptına uzanan temaslarda bizzat bulundu
• İsviçre'de İran ile yürütülen doğrudan görüşmelerde ABD heyetine başkanlık etti; bu tur, Tahran'ın BM müfettişlerini nükleer tesislerine davet etme taahhüdüyle sonuçlandı
• Mutabakat, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun gemilere yönelik saldırılarını yeniden başlatmasıyla çöktü

Arabuluculuk sürecinde ilerleme var ama yavaş

Arabuluculuk sürecinde yer alan kaynaklar bir ilerleme kaydedildiğini, ancak Katar'a göre sürecin yavaş ilerlediğini bildiriyor. Katar Başbakanı cuma akşamı yaptığı açıklamada, ABD yönetimindeki meslektaşlarıyla çalıştıklarını ve tarafların durumu kontrol altına alma konusunda samimi olduğunu vurguladı.

Ara seçimlerden sonra yürütülen temasların biraz durgunlaştığını ancak sürecin kesintisiz devam ettiğini belirten Katarlı lider, diplomatik çözüm niyetinin hâlâ geçerli olduğunu ve bir anlaşmanın mümkün olduğunun altını çizdi.