Petrol ve gaz şirketlerinin yüzde 96'sı büyümek istiyor: TPAO da listede

Antalya'da süren BM İklim Konferansı (COP31) kapsamında açıklanan güncel verilere göre, dünyadaki petrol ve doğal gaz şirketlerinin yüzde 96'sı üretimini artırmayı planlıyor. Küresel ısınmanın hızlanmasına rağmen fosil yakıt sektöründeki genişleme eğilimi, çevre örgütlerinin ciddi tepkisini çekiyor.

Şirketler iklim krizini derinleştiriyor

Almanya merkezli çevre örgütü Urgewald'ın "Küresel Petrol ve Gaz Çıkış Listesi" adlı veri tabanında, petrol ve doğal gaz çıkaran ya da bu faaliyet için yeni altyapı geliştiren yaklaşık bin 900 şirket yer alıyor. Veri tabanını analiz eden Signe Moe, petrol ve gaz üreticilerinin yüzde 96'sının faaliyetlerini genişletmeyi planladığını söyledi.

Moe'ye göre bu durum üç temel soruna yol açıyor:

• Ek sera gazı salımı gerçekleşiyor
• İklim krizi derinleşiyor
• Çıkarma bölgelerinde yaşayan insanlara zarar veriliyor

Ev sahibi Türkiye'ye güvenilirlik eleştirisi

Çevre örgütü, bu "fosil umursamazlığın" en çarpıcı örneklerinden biri olarak, konferansa ev sahipliği yapan Türkiye'nin devlet şirketi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nı (TPAO) işaret ediyor. Verilere göre TPAO son beş yılda yeni petrol ve doğal gaz yatakları arama harcamalarını ikiye katladı. Şirketin önümüzdeki yıllarda yaklaşık 2 milyar varil petrol eşdeğerini üretime geçirmeyi hedeflediği belirtiliyor. Bir dönüşüm birimi olan petrol eşdeğeri, bir varil ham petrolün (yaklaşık 159 litre) yakılmasıyla açığa çıkan enerji miktarını ifade ediyor.

Signe Moe, Türkiye'nin planlarını değerlendirirken, "Türkiye'nin petrol ve gaz çıkarmayı bu kadar büyük ölçüde artırması, bu yılki konferansın ev sahibinin güvenilirliği hakkında çok şey anlatıyor" ifadesini kullandı.

Oysa her yıl BM İklim Konferansı için toplanan yaklaşık 200 ülke, resmî olarak farklı bir enerji politikası izleme taahhüdünde bulunuyor. Üç yıl önce Dubai'de, kömür, petrol ve doğal gazdan aşamalı olarak uzaklaşılması konusunda uzlaşılmıştı.

Kamu şirketleri öne çıkıyor

Veri tabanına göre tamamen ya da kısmen devlete ait petrol ve doğal gaz şirketleri, önümüzdeki bir ila yedi yıl için en kapsamlı genişleme planlarına sahip:

• QatarEnergy: 27,5 milyar varil petrol eşdeğerini üretime kazandırmayı planlıyor
• Saudi Aramco: 16,8 milyar varil petrol eşdeğeri hedefliyor
• Gazprom: Üçüncü sırada yer alıyor
• Adnoc: Dördüncü sırada bulunuyor

Uluslararası Enerji Ajansı, 2021'de 2050'ye kadar iklim nötrlüğü hedefine ulaşılacaksa yeni petrol, doğal gaz ve kömür projelerine fiilen yatırım yapılmaması gerektiğini hesaplamıştı.

Erdoğan yeni petrol sahalarını duyurdu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, konferans haftasında ülkede yeni petrol sahalarının keşfedildiğini duyurdu. Erdoğan, 2027'nin ikinci yarısından itibaren Türkiye'nin güneydoğusundaki petrol üretiminin "günlük 100 bin varil değerini aşabileceğini" belirtti. Yeni keşfedilen iki rezervin toplam hacminin 135 milyon varil olduğunu bildiren Erdoğan, bunu "iyi bir haber" olarak değerlendirdi.

Erdoğan, Çarşamba ve Perşembe günü COP31 kapsamındaki devlet ve hükümet başkanları toplantısına katılacak. İki hafta sürecek görüşmeler Pazartesi günü başladı.

Fosil yakıtlardan çıkışta somut adım beklenmiyor

Fosil enerji kaynaklarından uzaklaşma, sera gazı emisyonlarının azaltılması açısından konferansın önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Ancak resmî müzakere sürecinde bu konuda somut kararlar alınması beklenmiyor. Buna karşılık, fosil yakıtlardan çıkışa ilişkin gayriresmî öncü ittifaklar oluşturulabileceği ve buna ilişkin açıklamalar yapılabileceği dile getiriliyor.

Türkiye'ye kömür eleştirisi

Türkiye, önemli oranda kömüre dayalı enerji arzı nedeniyle de eleştiri alıyor. Ülkede elektriğin yaklaşık üçte biri kömürden elde ediliyor. Özellikle yeni linyit ocaklarının açılması uluslararası alanda tepki çekiyor.

BM İklim Konferansı'nın ev sahibi Türkiye, elektrifikasyonun küresel enerji tüketimindeki payını bugünkü yaklaşık yüzde 20'den, 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasını öngören bir öneriyi savunuyor. Türkiye kendi ülkesinde bu hedefi yenilenebilir enerjinin genişletilmesiyle birleştirmek istiyor. Ancak aynı zamanda petrol ve doğal gaz yatırımlarını da hızlandırmayı planlıyor. Ayrıca Ankara'nın kömürden çıkış için henüz bir takvimi bulunmuyor.

Almanya da gaz politikasını eleştiri altında

Alman çevre örgütü BUND'a göre Almanya da doğal gaz politikasını belirgin biçimde değiştirmeli. Alman hükümetinin mevcut planlarına göre 2045'te de doğal gazın yakılmasından kaynaklanan yaklaşık 70 milyon ton emisyon atmosfere karışacak. Bu da bugünkü emisyonların yaklaşık yarısına denk geliyor. BUND, planlanan bu doğal gaz kullanımını "iklim korumaya savaş ilanı" olarak nitelendirdi.