Paraguay'da Üç Milyon Müşterili Banka Battı, Ülke Krize Sürüklendi

Paraguay'da ülkenin en büyük finans kurumlarından biri olan Ueno Bank'ın çöküşü, Güney Amerika ülkesini derin bir ekonomik ve sosyal krize sürükledi. 3 Kasım'da bankaya el konulmasıyla birlikte milyonlarca vatandaş hesaplarına erişemez hale geldi.

Bankaya ödeme güçlüğü endişesiyle müdahale edilmesinin ardından on binlerce kişi birikimlerine ulaşamazken, binlerce öfkeli vatandaş sokaklara döküldü. Yaşanan kriz, Devlet Başkanı Santiago Pena'nın bankaya yasa dışı fayda sağlamakla suçlanarak azledilmesine ve tutuklanmasına yol açtı.

Finans Teknoloji Şirketi Olarak Kurulmuştu

Ueno Bank, başlangıçta küçük bir finans teknolojisi şirketi olarak yola çıktı. Ancak kısa sürede devlet emekli maaşlarını ve kamu kurumlarının hesaplarını yöneten büyük bir bankaya dönüştü. Nüfusun neredeyse yarısına denk gelen 3 milyondan fazla müşteriye ulaştığını iddia eden banka, dijital öncelikli modeliyle düşük gelirli kesimleri de kendine çekmişti.

Paraguay Merkez Bankası, etkilenen tüm mudilere tasarruflarının bir kısmının iade edildiğini açıkladı. Ancak bu geri ödeme güvenceleri, başkent Asuncion'daki esnafın yaşadığı derin krizi henüz hafifletmeyi başaramadı.

Ekonominin Kalbi Atmıyor: Mercado 4'te Hayat Durdu

Bankaya el konulması, ülke genelinde tüketici harcamalarında devasa bir azalmayı tetikledi. Sektör verilerine göre:

• İthal ürün satan mağazalarda yüzde 70'e varan satış düşüşleri yaşandı
• Süpermarketlerde başlangıçta yüzde 8 ila yüzde 10 arasında gerileme kaydedildi

Finans analisti Amilcar Ferreira, belirsizliğin insanları "hayati önemde olmayan harcamalardan kaçınmaya" ittiğini ve bunun tüketimi açık şekilde etkilediğini belirtti.

Asuncion'da 20 hektardan fazla alana yayılan ve yaklaşık 3 bin satıcının cep telefonundan spor giyime kadar her türlü ürünü sunduğu Mercado 4 pazarı ise bomboş. Pazardan 1992'den beri ürün alıp Arjantin sınırında satan Leongino Johnes, durumu şu sözlerle özetledi:

"Eskiden burada çok insan olurdu. Burası Paraguay'ın kalbi ve şimdi bakın: Hiçbir şey yok. Yıl sonu yaklaştığı için durum daha da kötüleşecek. İnsanlar çaresizleşiyor. Herkes gerginleşiyor."

Esnaflar Dijital Ödemeden Kaçınıyor

Pazarda her gün şafak vakti kalkarak meyve ve kimyasal madde satan 50 yaşındaki Maria Martinez, satışların dibe vurduğunu söyledi. Martinez, "İnsanlar gelmiyor çünkü para yok. Hepsi gitti" diyerek müşteri yokluğunu dile getirdi.

Bankanın çöküşünün "mütevazı insanları çok sert vurduğunu" aktaran Martinez, birçok müşterinin elindeki her şeyi kaybettiğini belirtti. Pazardaki ödemelerin yüzde 70'inin Ueno üzerinden yapılan transferler olduğuna dikkat çeken Martinez, artık banka transferi kabul etmektense satış yapmamayı tercih edeceğini vurguladı.

"Hiçbir şey çözülmese bile şafak vakti kalkıp işe gitmeye devam edeceğim. Tam bir kaosun içindeyiz."

Yırtık Banknotlarla Nakit Dolaşımı

Dijital ödemelerin yerini yeniden nakit paraya bırakmasıyla birlikte pazardaki nakit dolaşımı da değişti. Giyim ve aksesuar satıcısı Rita Gomez, "Birdenbire birkaç banknot ortaya çıktı ama hepsi yırtıktı" dedi.

Merkez Bankasının iadelerine rağmen satışların açılmamasını değerlendiren Gomez, iadesini alanların geride kalan faturaları ödemek zorunda kaldığını düşünüyor. Geçim sıkıntısını ise şu sözlerle anlattı:

"Gün başlamadan önce bile tezgahın parasını ödemek zorundasın. Satış yapamıyorsan ödemeyi hangi parayla yapacaksın?"