Paraguay'da mali kriz siyasi krize dönüştü: Halk cumhurbaşkanının görevden alınması için sokaklarda

Paraguay Merkez Bankası'nın 2 Kasım'da Ueno Bank'a müdahale etmesiyle başlayan kriz, ülkenin finansal sistemine duyulan güveni ciddi biçimde sarstı. Milyonlarca müşteri hesaplarına erişemezken bankanın kamu kaynaklarıyla ilişkisi ve siyasi bağlantıları ülke gündemini sarı sardı.

Cumhurbaşkanına azil girişimi başlatıldı

Parlamentonun 80 sandalyeli alt kanadında 35 milletvekili, Cumhurbaşkanı Santiago Peña'nın görevden alınması için azil girişimi başlattı. Muhalefet, Peña'yı çıkar çatışması ve kamu kaynaklarının yönetimindeki usulsüzlük iddialarıyla suçluyor.

Ancak azil sürecinin ilerleyebilmesi için en az 53 milletvekilinin desteği gerekiyor. Halk ise Peña'nın görevden alınması için sokaklara döküldü.

Skandalın çapı 42,5 milyar TL

Merkez Bankası, Ueno'nun sermaye yeterlilik oranının yasal sınırın yarısının altına düşmesi üzerine müdahale kararı aldı. Yaklaşık 3 milyon müşterisi bulunan bankanın hesaplarına erişim durdurulurken şubeler önünde protestolar başladı.

Bankada 850 milyon doları (yaklaşık 42,5 milyar TL) aşan kamu mevduatı bulunuyor. Bunun yaklaşık 380 milyon doları kamu emeklilik ve sağlık fonlarıyla bağlantılı durumda.

Ayrıca:

• Yaklaşık 32 bin emeklinin maaşını Ueno üzerinden alması krizin sosyal etkilerine ilişkin endişeleri artırdı.
• Banka sahipleriyle bağlantılı şirketlere aşırı kredi kullanımı iddiasıyla haziran ayından bu yana uyarılar yapılıyordu.
• Savcılığa yaklaşık 200 sayfalık şikâyet dosyası sunuldu.

Cumhurbaşkanının bağlantısı tartışma yarattı

Cumhurbaşkanı Peña'nın, Ueno Bank'ın sahibi Grupo Vázquez'de Mart 2025'e kadar yatırımcı olduğu ortaya çıktı. Peña'nın Merkez Bankası Başkanlığına atadığı Carlos Carvallo da daha önce Ueno'nun öncülü olan finans kuruluşunda yöneticilik yapmıştı.

Bu bağlantılar, finansal denetimin bağımsızlığına ilişkin tartışmaları büyüttü. Carvallo, krizin ardından istifasını sundu. Peña ise usulsüzlüklerden sorumlu olanların yargı önünde hesap vereceğini açıkladı.

Sekiz yönetici hakkında işlem

Sekiz banka yöneticisi gözaltına alınırken mal varlıklarının dondurulmasına karar verildi. Suçlamalar henüz mahkeme kararıyla kesinleşmedi.

Diğer bankalara yayılır mı?

Merkez Bankası, mevduatların kişi başına yaklaşık 38 bin dolara kadar güvence altında olduğunu açıkladı. Bu güvencenin müşterilerin yaklaşık yüzde 97'sinin birikimlerini karşılayabileceği belirtiliyor. Yetkililer krizin bankacılık sisteminin geneline yayılmadığını savunuyor.

Bununla birlikte olay, ekonomik istikrarıyla öne çıkan Paraguay'da siyasi bağlantılar, kamu kaynakları ve finansal denetim arasındaki ilişkileri yeniden gündeme taşıdı.

Krizin geleceğini şunlar belirleyecek:

1. Müşterilere yapılacak ödemeler
2. Adli soruşturmanın sonuçları
3. Peña hakkındaki azil girişiminin parlamentodaki karşılığı