Nvidia CEO'su istifa etti: ABD-Çin yapay zekâ yarışında ne olacak?

Nvidia'nın 30 yılı aşkın süredir başında duran CEO'su Jensen Huang, büyük bir skandalın ardından görevinden istifa etti. Üst düzey bir yöneticiyle ilişki yaşadığına yönelik haberlerin basına yansımasının ardından şirketin yönetim kurulu toplandı ve ardından Huang'ın başkanlık, CEO'luk ve yönetim kurulu üyeliğinden derhal ayrılması açıklandı.

Nvidia'nın iç tüzüğüne göre 11 üyeli yönetim kurulunun çoğunluk oyuyla CEO'nun "gerekçeli ya da gerekçesiz" görevden alınması mümkün. Şirketin Perşembe günü yaptığı açıklamada Huang'ın istifası resmen duyuruldu.

Skandalın perde arkası

İlk iddia, Huang'ın şirkette doğrudan kendisine bağlı bir üst düzey yöneticiyle ilişkisi olduğunu ortaya koydu. Ardından bir diğer çalışanla daha ilişkisi olduğu yönünde ek bulgular eklendi. Bu ikinci skandal, Huang'ın Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişki yaşadığını kabul etmesinden yalnızca üç gün sonra geldi.

İlk skandalın patlak vermesinin ardından şirketin yönetim kurulu CEO'suna destek vermişti. Ancak ikinci dalganın piyasa değeri bakımından dünyanın en büyük üç şirketinden biri olan Nvidia'nın itibarına çok ciddi zarar verdiği belirtiliyor.

Söz konusu kadın, Huang'la hiçbir akrabalık bağı bulunmayan ve Singapur merkezli bilişim şirketi Megaspeed'in eski yöneticilerinden biri. Şirket, Güneydoğu Asya genelinde yapay zekâ veri merkezleri işletiyor ve aynı zamanda Nvidia'nın önemli müşterileri arasında yer alıyor.

ABD hükümeti halihazırda şirket hakkında, Washington'ın gelişmiş yarı iletkenlere yönelik ihracat kısıtlamalarını ihlal ederek Nvidia çiplerinin bir kısmını gizlice Çin'e gönderdiği şüphesiyle soruşturma yürütüyor. Megaspeed iddiaları reddederken casusluk şüphesi altındaki kadının Singapur ve Tayvan'a girişi yasaklandı.

CEO koltuğuna kim oturacak?

Huang'ın halefinin kim olacağına yönelik resmi bir planlamaya sıcak bakmadığı belirtiliyor. Bu nedenle şirket, Mali İşler Direktörü Kress'i geçici CEO olarak atadı. Yönetim kurulunun kalıcı CEO adaylarını belirlemek üzere danışmanlarla birlikte çalıştığı bildiriliyor.

Kress'in yanı sıra bazı üst düzey yöneticiler ve Huang'ın aile üyeleri de CEO koltuğu için dillendirilen isimler arasında:

• Madison Huang – Ürün pazarlama biriminde üst düzey yönetici olarak görev yapan Huang'ın kızı
• Spencer Huang – Nvidia'nın robotik bölümünde çalışan Huang'ın oğlu

Bazı akademisyenler ise uzun vadeli dönemde Apple'ın eski CEO'su Tim Cook ve Google'ın eski CEO'su Eric Schmidt gibi isimleri de gündeme getiriyor. ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medyadan Cook'a destek vererek "Bir efsanenin yerini başka bir efsane alıyor" ifadelerini kullandı.

Nvidia'nın piyasa değeri nereye gidiyor?

Skandallar Nvidia'nın piyasa değerine büyük bir darbe indirdi. İlk evlilik dışı ilişki iddiaları ortaya çıktığında şirketin piyasa değeri 600 milyar dolardan fazla düşerek 4,2 trilyon dolara geriledi. Nvidia hisseleri hafta başında yüzde 10 değer kaybetmesinin ardından Perşembe günü piyasa öncesi işlemlerde de yüzde 9'un üzerinde düşüş gösterdi.

Bazı analistler şirket hisselerinin kısa vadede baskı altında kalmaya devam edebileceğini öngörüyor. Ancak gelişmiş çiplere yönelik talebin yüksekliği nedeniyle çok sayıda piyasa analisti, yaşananların şirketin kısa vadeli satışları üzerinde kayda değer bir etkisi olmasını beklemediğini dile getiriyor.

ABD merkezli bir yatırım bankasının kıdemli teknoloji analisti, Huang'ın gidişinin "Nvidia'nın yapay zekâ devrimindeki çip yarışında sahip olduğu köklü konumu değiştirmediği" değerlendirmesinde bulundu.

Uzun vadeli riskler

Analistler uzun vadede en büyük riskin şirketin stratejisinde ortaya çıkabileceği görüşünde. Huang, Nvidia'nın hangi fikirlere büyük yatırımlar yapacağına karar veren ve tüm şirketi bu hedefler doğrultusunda harekete geçiren isimdi.

Ani ayrılığın çip tasarımcısı Nvidia'nın geniş ölçekli yapay zekâ altyapısı sağlayıcıları, Tayvanlı çip üreticisi TSMC ve başta Çin olmak üzere yabancı hükümetlerle kurduğu güçlü ilişkileri de sekteye uğratabileceği belirtiliyor.

Huang, ABD'nin çip ihracatına yönelik düzenlemeleri konusunda Nvidia'nın başlıca lobi faaliyetlerini yürütüyordu. Geçen yıl Trump'ı Çin'e yönelik bazı ihracat kısıtlamalarını gevşetmeye de o ikna etmişti.

"Rock star" CEO'lara bağımlılık ne kadar riskli?

Klasik takım elbiseler yerine deri ceketlerle oluşturduğu farklı tarzı nedeniyle "rock star" olarak anılan Huang, Nvidia'nın kamusal imajı, stratejik yönü ve teknik kararları açısından giderek daha kilit bir kişiliğe dönüştü. Bu da şirketin tek bir kişiye bağımlı hale gelmesinden kaynaklanan bir risk unsuru olarak görülüyordu.

Huang'ın yaklaşık 60 üst düzey yöneticinin doğrudan kendisine bağlı olduğu, hiyerarşik kademelerin az olduğu bir yönetim yapısında ısrarcı bir tutumu vardı.

Buna rağmen Nvidia artık Huang'ın 1993'te kurduğu küçük bir startup değil. Şirket, çip tasarımı ve yazılım alanlarında oluşturduğu uzmanlık birikimiyle geçen yıl 120,1 milyar doları aşan devasa kârını korumasında rol oynayan güçlü bir rekabet avantajı elde etti.

Bazı analistler ise yapay zekâ donanım altyapısının geliştirilmesinde Nvidia'nın üstlendiği kilit rolün, şirketi Huang'ın günlük yönetim kararlarına daha az bağımlı hale getirdiğini savunuyor.

ABD-Çin yapay zekâ yarışını nasıl etkiler?

Çin, yapay zekâda küresel hakimiyet yarışında Washington'la arasındaki mesafeyi hızla kapatıyor. Çinli yapay zekâ modelleri bugüne kadar ChatGPT ve Claude gibi rakiplerin gerisinde kalsa da DeepSeek, Alibaba ve Moonshot'ın son güncellemeleriyle performans testlerindeki fark büyük ölçüde kapandı. Hatta maliyet ve hız açısından Çinli modeller çoğu zaman ABD'li rakiplerini geride bırakıyor.

Pekin, ABD menşeli donanımlara bağımlılığını azaltmak amacıyla yerli çip üretimine ve veri merkezlerine büyük yatırımlar yapıyor. ABD'nin Nvidia'nın en gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin'e ihracatına kısıtlamalar getirmesi ise Çin'in hedeflerindeki temposunu yalnızca düşürmekle kaldı.

Çinli şirketlerin, ABD'nin gelişmiş çiplere yönelik kısıtlamaları daha da sıkılaştırabileceği endişesiyle Çin dışındaki veri merkezlerinden Nvidia çipleriyle sağlanan işlem kapasitesini kiralamaya çalıştığı bildiriliyor.

Pekin yönetimi ise ABD'yi, Nvidia üzerinden gündeme gelen casusluk iddialarını "Çin'e yönelik teknolojik bir abluka uygulamak için bahane olarak kullanmakla" suçladı.

Bu konunun, gelecek hafta Çin'in güneyindeki Shenzhen'de düzenlenecek APEC zirvesi kapsamında ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yapılacak görüşmelerde öne çıkması bekleniyor.