Mekke Antlaşması'nın Tam Metni TBMM Gündemine Taşındı: 16 Maddelik Savunma Paktında Neler Var?

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos'ta imzalanan ve her türlü saldırıya karşı ortak savunma taahhüdü içeren Mekke Antlaşması, kamuoyunda büyüyen tartışmaların gölgesinde kanun teklifi olarak TBMM Başkanlığı'na sunuldu.

Ortadoğu'da bölgesel gerilimin had safhada olduğu bir dönemde Meclis gündemine gelen bu antlaşma, Ankara'nın dış politikasında yeni bir askeri ve siyasi cephe açıp açmayacağı sorusunu da gündeme getirdi.

Suudi Arabistan hava savunması İsrail hedefleri için devrede

Özellikle Yemen'deki Husilerin doğrudan İsrail'i hedef alan füze ve insansız hava aracı saldırılarının yakın dönemde Suudi Arabistan hava savunma sistemleri tarafından engellenmesi, dikkati çeken bir ayrıntı olarak öne çıkıyor.

Bu bağlamda herhangi bir saldırı durumunda Türkiye'nin Suudi Arabistan'a sağlayacağı askeri desteğin, bölgedeki dengeler gözetildiğinde dolaylı olarak İsrail'in güvenliğini sağlamaya hizmet eden bir adım anlamı taşıyabileceği yönündeki eleştiriler muhalefet ve siyaset kulislerinde yüksek sesle dillendiriliyor.

Antlaşmanın 16 maddesi ortaya çıktı

Mutabık kalınan 16 maddelik antlaşmanın tam metni şöyle:

• Madde 1: Taraflar, birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunması için işbirliği yapar. Taraflardan birinin toprak bütünlüğü ve egemenliği tehdit edildiğinde, bu tehditleri bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemler kullanılır.
• Madde 2: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik saldırı olarak kabul edilir. Saldırıya uğrayan taraf, mevcut karşılıklı yardım imkanlarının tamamı kullanılarak derhal desteklenir. Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci Maddesindeki meşru müdafaa hakkı temelinde askeri imkan ve kabiliyetler dahil olmak üzere işbirliği yapılır.
• Madde 3: Taraflar, savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir.
• Madde 4: Taraflar uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunur. Milli güvenliklere karşı tehditleri bertaraf etmek için ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirilir.
• Madde 5: Bölgesel ve uluslararası istikrarı olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviyede işbirliği güçlendirilir.
• Madde 6: Savunma yeteneklerini geliştirmek amacıyla karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar teşvik edilir; Silahlı Kuvvetlerin birlikte çalışabilirliği artırılır.
• Madde 7: Savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirme, ortak üretim ve Ar-Ge projeleri desteklenir. Savunma alanında ortak üretimin teşvik edilmesi, insan kaynağı yetiştirilmesi ve inovasyon alanlarında uzmanlık paylaşımı öngörülür.
• Madde 8: Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulur. Komite dönüşümlü evsahipliğiyle yılda iki kez toplanır; liderler gerektiğinde yılda bir kez bir araya gelebilir. Komitenin merkezi Suudi Arabistan'da bulunacak bir Sekretarya hizmet verecek; ilk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacaktır.
• Madde 9: İstihbarat alanındaki işbirliği derinleştirilir; güvenli kanallar üzerinden karşılıklı bilgi paylaşımı yapılır.
• Madde 10: Taraflar barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda birbirlerine silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil lojistik destek sağlar.
• Madde 11: Anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında bu Anlaşma hukuki dayanak olarak kabul edilir ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerilir.
• Madde 12: Tarafların daha önce akdettiği uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirilmez.
• Madde 13: Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin mahremiyetine riayet edilir. Bu bilgiler taraflar dışındaki bir devlet, şirket veya kişiyle paylaşılmaz ve yalnızca bilmesi gereken prensibiyle erişime açılır.
• Madde 14: Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak anlaşmazlıklar istişarelerle dostane şekilde çözülür.
• Madde 15: Çekirdek taraflar arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.
• Madde 16: Her bir tarafın tabi olduğu usullere uygun olarak onaylanır ve son onay belgesinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girer.

16. maddede ortaya çıkan farklı ayrıntılar

Antlaşmanın son maddesine ilişkin farklı bir versiyonda ise ek ayrıntılar dikkat çekiyor. Buna göre:

• Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacaktır.
• Herhangi bir taraf, yürürlüğe girişten 10 yıl sonra diğer taraflara diplomatik kanallar aracılığıyla en az üç ay önceden yazılı olarak bildirmek suretiyle anlaşmadan çekilebilir.
• Fesih veya çekilme, tarihinden önce kararlaştırılan devam eden faaliyetleri veya projeleri etkilemeyecektir.
• Gizli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin sorumluluklar, anlaşmanın sona ermesinden sonra da devam edecektir.

Anlaşma Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde üç aslına eklenerek imzalandı; metinler arasında yorum farklılığı olması durumunda İngilizce metin geçerli olacaktır. Belge 7 Ağustos 2026 Cuma günü Mekke'de imzalanmıştır.