Mekke Anlaşması'nın maddeleri ortaya çıktı: Türkiye yıllarca çıkamayacağı anlaşmaya giriyor

Türkiye'nin Suudi Arabistan ve Pakistan ile birlikte Mekke'de imzaladığı savunma anlaşmasının tüm maddeleri kamuoyuyla paylaşıldı. Devletlerin ordu, teknoloji ve ekonomi alanlarında iş birliği öngören anlaşma, Ankara'da resmen Meclis'e sunuldu.

Söz konusu anlaşmanın ayrıntıları, uluslararası haber platformlarında yayımlanan 16 maddelik metin ile gün yüzüne çıktı. Anlaşmada herhangi bir bitiş tarihi bulunmuyor, yani metin süresiz olarak yürürlükte kalacak.

'Müslüman NATO'su' olarak anılıyor

Basında 'Müslüman NATO'su' olarak nitelendirilen savunma anlaşmasının en dikkat çeken hükmü, 2. maddedeki ortak savunma ilkesi oldu. Buna göre taraflardan birine yönelik dışarıdan kaynaklanan silahlı bir saldırı, bütün taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilecek ve diğer taraflar derhal karşılıklı yardım sağlayacaktır.

Türkiye 10 yıl boyunca anlaşmadan çıkamayacak

Anlaşmadan çıkış hakkını düzenleyen 16. maddenin 3. fıkrası, Türkiye'nin söz konusu anlaşmadan istediği an ayrılamayacağını gösteriyor. Buna göre:

• Türkiye, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden 10 yıl geçtikten sonra çıkış talebinde bulunabilecek.
• Çıkış bildiriminin diğer taraflara en az 3 ay önceden diplomatik kanallarla yazılı olarak iletilmesi gerekecek.

16. maddenin 4. ve 5. fıkraları da ayrı dikkat çekiyor. Buna göre anlaşma döneminde oluşturulan gizli bilgi ve belgeler, anlaşmadan çıkan ülke tarafından da gizli tutulmaya devam edecek. Ayrıca birlikte yürütülen savunma projeleri de çıkış sonrasında bile sonlandırılmayacak; yani milyon doları aşabilen projeler anlaşmadan çıksa dahi sürekliliğini koruyacak.

Anlaşmanın öne çıkan diğer maddeleri

• 3. Madde: Savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın iş birliği; silahlı kuvvetler arasında ilişkilerin geliştirilmesi.
• 5. Madde: Bölgesel ve uluslararası istikrarı olumsuz etkileyen terörle mücadelede operasyonel düzeyde ortak çabaların güçlendirilmesi.
• 6. Madde: Karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatların teşvik edilmesi.
• 7. Madde: Savunma sanayii alanında teknoloji paylaşımı, ortak araştırma ve geliştirme projeleri ile ortak üretimin desteklenmesi.
• 9. Madde: Güvenli kanallar aracılığıyla karşılıklı istihbarat paylaşımının sağlanması.
• 10. Madde: Silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve teçhizat dahil olmak üzere lojistik desteğin karşılıklı olarak sunulması.
• 11. Madde: Gizli bilgi ve belgelerin paylaşımının yalnızca yetkili kişilerle ve 'bilme gereği' ilkesi doğrultusunda yapılması.

Anlaşma, Türkçe, Arapça ve İngilizce olmak üzere üç dilde eşit geçerliliğe sahip olarak imzalandı. Yorum farklılıkları durumunda İngilizce metnin esas alınacağı belirtiliyor. Yürürlük süreci için tarafların kendi iç usullerine göre onay vermesi gerekiyor; nihai onay belgelerinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Sekreterliği'ne teslim edilmesiyle anlaşma yürürlüğe girecek.