Mark Zuckerberg bile taşınmak istiyordu: Milyarder vergisi teklifi sandıktan döndü

ABD'nin en kalabalık eyaleti Kaliforniya'da milyarderlerin servetinden tek seferlik yüzde 5 vergi alınmasını öngören yasa teklifi, ara seçimlerde seçmenlerden onay alamadı.

Küresel servet eşitsizliğine yönelik artan tepkilere rağmen seçmenlerin vergi teklifini reddettiği öngörülürken, büyük yayın organları oy verme işleminden yaklaşık bir hafta sonra düzenlemenin sandıktan geçmeyeceğini duyurdu.

Geçen hafta oyların yaklaşık yüzde 60'ı sayıldığında "Hayır" oylarının yüzde 55,6 oranıyla önde olması, teklifin reddedileceğinin ilk işaretlerini vermişti. Kaliforniya seçmenleri içinde bulunulan on yılda servet vergisini daha önce üç kez oylamış ve her seferinde reddetmişti.

Teklif sağlık hizmetleri için 100 milyar dolar gelir hedefliyordu

Teklif, yaklaşık 250 milyarderin varlıklarından tek seferlik yüzde 5 kesinti yapılmasını hedeflerken, ikinci bir kaynakta düzenlemenin eyaletteki yaklaşık 200 milyarderi toplam net servetlerinin yüzde 5'ini ödemeye zorlayacağı kaydedildi.

Seçmenler onaylasa dahi hukuki davalara konu olabileceği belirtilen yasa teklifi; maaş gelirlerini değil, Ocak 2026 itibarıyla milyarderlerin elindeki hisse senedi, tahvil ve ticari varlıkları kapsıyordu.

Düzenlemenin savunucuları, bu tek seferlik vergiyle yaklaşık 100 milyar dolar gelir elde edileceğini hesaplamıştı. Toplanacak kaynağın büyük kısmı, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen yıl yasalaşan vergi indirimlerini finanse etmek amacıyla yapılan federal bütçe kesintilerini telafi etmek üzere kamu sağlık programlarına ayrılacaktı.

Demokrat Parti'nin sol kanadı yara aldı

ABD Senatörü Bernie Sanders ve diğer ilerici siyasetçiler, ekonomik eşitsizliğe karşı bir çare ve ülkenin geri kalanı için potansiyel bir model olarak gördükleri milyarder vergisini desteklemişti.

Servet vergisini savunan kesimler, Kaliforniya'da kabul edilme şansını yüksek görüyordu. Zira Demokratlar Cumhuriyetçilere neredeyse ikiye bir oranında üstünlük sağlıyordu. Ancak tek başına bir ülke olsa dünyanın en büyük dördüncü ekonomisi konumunda olacak eyalette sandığa taşınan teklif reddedildi.

Demokratlar geçen haftaki ara seçimlerde Trump ve politikalarına karşı ülke genelinde geniş çaplı zaferler kazanarak Kongre'nin her iki kanadında da net çoğunluğu elde etti. Ancak milyarder vergisinin reddedilmesi, Demokrat Parti'nin sol kanadına darbe vurdu.

Nobel ödüllü ekonomistten değerlendirme

Nobel ödüllü ekonomist Joseph E. Stiglitz, projeksiyonlardan önce yaptığı değerlendirmede "Önemli değişimler nadiren düz bir çizgide ilerler" ifadesini kullandı.

Ekonomist, "Yasa teklifi, ABD'de ilk kez milyarder servetine yönelik bir vergiyi oy pusulasına taşıdı" değerlendirmesini ekledi.

Senato Finans Komisyonu Başkanlığı görevini devralmaya hazırlanan Ron Wyden ise ultra zenginlerin vergilendirilmesinin Demokrat Parti'nin temel hedefi olmaya devam ettiğinin sinyalini verdi. Wyden, "Komisyon, milyarderlerin adil paylarını ödemesini sağlamak ve vergi hilekarlarından hesap sormak için çabalarını iki katına çıkaracak" dedi.

Vali Newsom ve milyarderler karşı çıkmıştı

Görev süresi dolmakta olan ve 2028'de Demokrat Parti'nin başkan adaylığı için yarışması beklenen Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, oylamada "hayır" oyu vereceğini açıklamıştı. Newsom, yasa teklifinin ileri teknoloji girişimcileri için olumsuz bir ortam yaratarak uzun vadede ters tepeceğini savundu.

Valinin muhalefeti ve parti liderleri arasındaki görüş ayrılıkları, teklife başlangıçta verilen desteğin oylama öncesinde erimesine yol açtı.

Teklife karşı çıkanlar, verginin ultra zenginleri eyaletten ayrılmaya iteceğini ve bu kişilerin gelir vergisi ödemelerini ile istihdam yaratan işletmelerini beraberlerinde götüreceğini ileri sürdü.

Milyarderlerden 269 milyon dolar bağış

Aralarında Google'ın kurucu ortağı Sergey Brin'in de yer aldığı en az 12 milyarder, siyasi eylem komitesine toplam 269 milyon dolar bağışladı. Bu komite ise yasa aleyhindeki kampanyalara 300 milyon dolardan fazla kaynak aktardı.

• Milyarderlerin çeyrek milyar dolardan fazla katkıyla finanse ettiği reklamlar, teklifi tüm Kaliforniyalılar için daha agresif vergilendirmenin kapısını açacak bir adım olarak sundu
• "Hayır" kampanyası reklamları oylama öncesinde eyaletteki televizyon kanallarında aralıksız yayımlandı
• Benzin fiyatlarındaki artışın ve geçim sıkıntısına dair endişelerin karamsar bir ekonomik hava yarattığı dönemde bu argümanların seçmenlerde karşılık bulmuş olabileceği değerlendiriliyor

Zuckerberg Silikon Vadisi'nde 8 yıl daha kalmayı kabul etmişti

Sosyal medya devi Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg, yönetim kuruluyla vardığı anlaşma uyarınca Silikon Vadisi'nde 8 yıl daha yaşamayı kabul etmişti. Zuckerberg gibi pek çok zengin isim, yıllık 1 dolar gibi sembolik maaşlar alarak ve hisselerini teminat gösterip borçlanarak mevcut sistemde yüksek vergi ödemelerinden kaçınıyor.

Ancak teklifin kabul edilmesi halinde Zuckerberg'in milyarlarca dolarlık tek seferlik vergi yükümlülüğüyle karşı karşıya kalabileceği kaydedilmişti.

Zuckerberg, 9 Eylül'de Meta yönetim kurulu üyeleriyle yediği akşam yemeğinde, yasa teklifi nedeniyle Kaliforniya'dan ayrılmayı düşündüğünü iletmişti. Meta yöneticisi, yemekten dört gün sonra eyalete bağlı Palo Alto'daki evini satışa çıkarmayı planladığını yönetim kuruluna bildirdi. Zuckerberg'in geçen şubat ayında Florida'da bir mülk satın aldığı da ortaya çıkmıştı.

Son dönemde çok sayıda şirketin Teksas ve Nevada gibi eyaletlere yöneldiği bilinirken, Google'ın kurucu ortakları Sergey Brin ve Larry Page'in de aralarında olduğu bazı milyarderlerin bu vergi olasılığı nedeniyle Kaliforniya'dan ayrıldığı öne sürülüyor.

Oylama öncesindeki dönemde aleyhte yürütülen kampanyaya yaklaşık 129 milyon dolar harcandığını gösteren kamuoyu yoklamaları da teklifin sandıktan geçmek için yeterli desteğe ulaşamayabileceğine işaret etmişti.