200 milyarderi kapsıyor! Servet vergisi halk oylamasına gidiyor

ABD'nin Kaliforniya eyaletinde seçmenler, kasım ayındaki ara seçimlerde ülkenin ilk milyarder vergisini oylamaya hazırlanıyor. Düzenlemenin onaylanması halinde eyalette yaşayan yaklaşık 200 milyarderden servetlerinin yüzde 5'i oranında tek seferlik özel vergi alınacak.

Eyalet bütçesine yaklaşık 100 milyar dolar gelir getirmesi öngörülen düzenleme, toplanacak kaynağın büyük bölümünün kamu sağlık sistemine aktarılmasını hedefliyor. Planın arkasındaki önemli gerekçelerden biri, federal bütçede yapılan kesintiler olarak öne çıkıyor.

Kaliforniya nüfusunun yaklaşık yarısı bu kamu sağlık hizmetlerinden yararlanıyor. Tasarıyı hazırlayan akademisyenlerden Kaliforniya Üniversitesi Berkeley Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Brian Galle, federal ödenek kesintileri nedeniyle gelir sağlanamazsa hanelerin önümüzdeki birkaç yıl içinde sağlık harcamaları için ortalama 7 bin 500 dolar ek kaynak bulmak zorunda kalacağını belirtti.

Galle, kamu sağlık programlarındaki kesintilerin yoksul ve engellilere yönelik Medicaid sistemine bağımlı kırsal bölgelerde daha ağır hissedileceğini vurgulayarak, "Kırsal bir hastane kapandığında yeniden açılması neredeyse imkansızdır" dedi.

Girişim savunucuları gelir adaletsizliğine dikkat çekiyor

Düzenlemeyi destekleyenler, Elon Musk gibi teknoloji devlerinin servetlerinin benzeri görülmemiş düzeylere ulaştığı bir dönemde artan gelir adaletsizliğine işaret ediyor.

Tasarı metninin yazarlarından iktisatçı Emmanuel Saez, uygulamanın başarıya ulaşması durumunda benzer girişimlerin diğer eyaletlerde de gündeme geleceğini öngördü. Düzenlemeye destek amacıyla Los Angeles'ta kampanya yürüten sol kanat Senatör Bernie Sanders, aşırı zenginlerin adil paylarını ödemesi gerektiğini kaydetti.

Sanders, "Bu milyarderler son on yılda servetlerini üçe katlarken bir tesisatçı veya hemşireden daha düşük efektif vergi oranı ödedi" ifadelerini kullandı.

Medicare'den faydalanan emekli grafik tasarımcı Loren Fierman da bu kaynağın mega zenginler açısından hissedilmeyecek kadar küçük olduğunu belirterek, "Bu onlar için devede kulak. Kendileri için çok az şey ifade ediyor ama sağlık hizmetine ihtiyaç duyanlar için her anlam taşıyor" değerlendirmesinde bulundu.

Karşıt cephe 205 milyon dolarlık kampanya yürütüyor

Öneri 40 adıyla oylamaya sunulacak düzenlemeye karşı çıkanlar ise uygulamanın zenginleri eyaletten kaçıracağını ve toplanan vergi gelirini düşüreceğini savunuyor.

Google'ın kurucularından Sergey Brin'in de aralarında yer aldığı karşıt cephe, tasarının reddedilmesi için yürütülen kampanyaya 205 milyon dolardan fazla bağış aktardı. Eyalet televizyonlarında yoğun şekilde yayımlanan "Hayır" reklamlarında, bu verginin arkasından yeni vergi artışlarının geleceği uyarısı yapılıyor.

UCLA Vergi Hukuku Profesörü Kirk Stark, "Endişe, bireylerin ve işletme sahiplerinin bu uygulamanın tekrarlanacağını öngörmesinden kaynaklanıyor" dedi. İktisatçı Saez ise verginin kalıcı hale getirilmesi veya yenilenmesi durumunda bazı milyarderlerin Kaliforniya'da kalmayı yeniden düşünebileceğini kabul etti.

69 yaşındaki emekli hasta bakıcı Tim Moffet ise bu uyarılara katılmayarak, "Zaten vergi ödemiyorlar, o halde kayıp ne olacak?" yorumunu yaptı.

Vali ve sendikalar da "hayır" diyor

Girişime itiraz yalnızca milyarderlerle sınırlı kalmıyor. 2028 başkanlık yarışına girmesi beklenen görevdeki Demokrat Vali Gavin Newsom, tasaraya "hayır" oyu vereceğini bildirdi. Evde bakım ve çocuk bakım hizmeti veren 250 bin çalışanı temsil eden sendika da üyelerine ret oyu verme çağrısında bulundu. Sendika, tek seferlik bir servet vergisinin bütçedeki milyarlarca dolarlık açıkları kapatmaya yetmeyeceğini savundu.

Kaliforniya seçmenleri son on yıl içinde servet vergisi girişimini üç kez reddetti. İlk gündeme geldiğinde kamuoyunda yüksek destek bulan Öneri 40'a yönelik seçmen desteği ise son anketlere göre gerileme eğilimi gösteriyor.