Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 43 Yaşında! 'Ne Mutlu KKTC'nin Türk Çocuklarına'

"Ne mutlu KKTC'nin Türk çocuklarına." Kıbrıs Türk halkının siyasi yaşamında dönüm noktası olan bu tarihî günün üzerinden tam 43 yıl geçti.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, 15 Kasım 1983 tarihinde Meclis önünde tarihî bir konuşma yaparak, "Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin bağımsız bir devlet olarak kurulduğunu dünya ve tarih önünde ilan ediyoruz." sözleriyle Cumhuriyet'in kuruluşunu dünyaya haykırdı.

KKTC, Kıbrıs Türk halkının Ada'daki siyasi yaşamını devlet olgusuyla dünyaya ilan ettiği önemli bir dönüm noktası oldu. Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle Kıbrıs Türk halkının kendi kaderini tayin etme hakkı resmen ilan edilmiş oldu.

KURULUŞA GİDEN YOL: 1960'TAN 1983'E

1960: Kıbrıs'ta Ada'nın iki halkı olan Türkler ve Rumlar arasında ortaklık temeline dayanan uluslararası antlaşmalar uyarınca "Kıbrıs Cumhuriyeti" kuruldu.

1963: Kıbrıslı Türkler, Rum silahlı gruplarca gerçekleştirilen saldırılar sonucu ülke yönetiminden baskı ve şiddetle uzaklaştırıldı.

1967: Yunanistan'da yönetimi ele geçiren askeri darbe yönetimi, Kıbrıs'ta Boğaziçi ve Geçitkale köylerine saldırılar düzenledi. Türkiye'nin anlaşmalardan doğan müdahale hakkını kullanacağı yönündeki ihtarı üzerine Yunanistan, Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde adadan kuvvetlerini çekmek zorunda kaldı.

29 Aralık 1967: Kıbrıslı Türkler, "1960 Anayasası tam anlamıyla işletilinceye kadar" kendi yönetimlerinin kendilerince sağlanması anlamına gelen "Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi"ni kurdu. Bu yapı daha sonra "Kıbrıs Türk Yönetimi"ne, ardından 1974'te "Otonom Türk Yönetimi"ne dönüştü.

15 TEMMUZ 1974: DARBENİN ARDINDAN BARIŞ HAREKATI

Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamak için kurulan EOKA-B'nin liderlerinden Nikos Sampson, Yunanistan'daki cuntanın desteğiyle 15 Temmuz 1974'te Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios'u devirdi. Darbe haberi Ankara'ya ulaşınca Milli Güvenlik Kurulu toplandı.

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, toplantı ardından TSK'ya müdahale hazırlığı talimatı verdi. İngiltere'nin ortak müdahale önerisini reddetmesi üzerine Başbakan Vekili Necmettin Erbakan, "Eğer Ada'ya müdahale edeceksek kaçırılacak tek bir dakika, tek bir saniye yoktur. Hazır olun ve yürüyün!" açıklamasını yaptı.

Türkiye, 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Barış Harekatı'nı başlattı. Harekatla Ada'nın Yunanistan'a ilhakı önlenerek Kıbrıs Türk halkının varlığı güvence altına alındı.

13 ŞUBAT 1975: KIBRIS TÜRK FEDERE DEVLETİ KURULDU

Barış Harekatı'nın başarıyla sonuçlanmasının ardından 13 Şubat 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu.

2 Ağustos 1975'te Viyana'da BM gözetiminde Rauf Denktaş ile Glafcos Klerides arasında nüfus mübadele anlaşması imzalandı. Bu anlaşmayla Kuzey'den Güney'e yaklaşık 120 bin Rum, Güney'den Kuzey'e de 65 bin Türk geçti. Ada'da 180 kilometre boyunca uzanan bir "ara bölge" ile iki kesim meydana geldi.

15 KASIM 1983: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İLAN EDİLDİ

Kıbrıs Türk Federe Meclisi, 15 Kasım 1983 tarihinde olağanüstü oturumda KKTC'nin kuruluşunu ve bağımsızlık bildirisini oy birliğiyle onayladı. Bu tarih, Kıbrıs Türk halkının mücadelesini devlet olgusuyla dünyaya ilan ettiği gün olarak tarihe geçti.

Cumhuriyetin ilan edildiği Meclis birleşiminin tamamlanmasından sonra Federe Meclis önünde toplanan halka ve öğrencilere hitap eden Rauf Denktaş, mücadelenin bitmediğini belirterek "Ne mutlu KKTC'nin Türk çocuklarına." ifadelerini kullandı.

KKTC'NİN SİYASİ YAPISI VE TANINMA SÜRECİ

KKTC Anayasası temsili demokrasiyi öngörüyor. Ülkede çok partili demokrasi uygulanıyor, Cumhurbaşkanı 5 yılda bir seçiliyor. Ekim 2025'te yapılan son cumhurbaşkanlığı seçimini Tufan Erhürman kazandı. Yasama yetkisi 50 üyeli Cumhuriyet Meclisi'nde, yürütme yetkisi ise başbakanın yönetimindeki Bakanlar Kurulu'nda bulunuyor.

1983'te bağımsızlığını ilan eden KKTC, Türkiye hariç hiçbir devlet tarafından tanınmadı ve uluslararası yaptırımlara maruz kaldı. Ancak Türkiye, kurulduğu günden bu yana ambargo ve izolasyonlar altında olan KKTC'yi tanıyan ve her koşulda destekleyen tek devlet oldu.

MÜZAKERE TARİHÇESİ

Kıbrıslı Türkler ve Rumlar arasındaki görüşmeler 1968'de başladı. Bu süreçte öne çıkan başlıca dönüm noktaları şöyle:

• 1977: Denktaş-Makarios görüşmesiyle iki toplumlu federal bir cumhuriyet kurulması kararlaştırılan ilk Zirve Anlaşması imzalandı.
• 1979: Denktaş-Kiprianu görüşmesiyle İkinci Zirve Anlaşması teyit edildi.
• 2004: Annan Planı referandumunda Kıbrıs Türk tarafı %64,91 çoğunlukla "evet" derken, Rum tarafı %75,83 "hayır" dedi.
• 2017: İsviçre'nin Crans Montana kentinde yürütülen Kıbrıs Konferansı, güvenlik ve garantiler başlığında uzlaşma sağlanamaması nedeniyle başarısızlığa uğradı.
• 2021: Cenevre'de düzenlenen gayri resmi görüşmede BM Genel Sekreteri, tarafların yeterli ortak zeminde buluşamadığını açıkladı.

ULUSLARARASI ALANDA KIBRIS TÜRKÜ'NÜN VARLIĞI

2004 referandumundan sonra Kofi Annan, Güvenlik Konseyine sunduğu raporda Kıbrıslı Türklere uygulanan ambargonun kaldırılması çağrısında bulundu ve birleşme yönünde oy kullanan Kıbrıslı Türklere baskı yapmanın haksızlık olduğunu belirtti. Ancak 1 Mayıs 2004'te Rum yönetimi, Ada'daki diğer ortak yok sayılarak "Kıbrıs Cumhuriyeti" adıyla AB'ye tam üye yapıldı.

KKTC, İslam İşbirliği Teşkilatı'nda statüsü "Kıbrıs Müslüman Türk Cemaati"nden "Kıbrıs Türk Devleti"ne çıkarıldı. 2022'de ise Özbekistan'ın Semerkant şehrinde yapılan Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'nde gözlemci üye olarak kabul edildi — KKTC ilk kez kendi adıyla bir uluslararası kuruma kabul edilmiş oldu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, uluslararası toplantılarda sık sık KKTC'nin tanınması çağrısını yineliyor: "Uluslararası toplumu, BM prensipleriyle çelişir şekilde ambargolarla dünyadan koparılmaya çalışılan Kıbrıs Türklerine yönelik zulme son vermeye ve bir an önce Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni resmen tanımaya davet ediyoruz."