Kasımda zam kasırgası geliyor: İğneden ipliğe herkesi vuracak

1 Kasım'da yürürlüğe girmesi planlanan ÖTV artışları, akaryakıt fiyatlarında büyük bir zam dalgasının habercisi niteliğinde. Yapılan hesaplamalara göre motorinde 3,60 TL, benzinde ise yaklaşık 4,15 TL'lik vergi kaynaklı fiyat artışı bekleniyor. Ancak uzmanlara göre asıl tehlike sadece vergi artışlarıyla sınırlı kalmayabilir.

Döviz kurundaki yükseliş eğilimi ve Orta Doğu'da yeniden tırmanabilecek gerilim riski, akaryakıt fiyatlarını çok daha üst seviyelere taşıyabilecek bir dinamik olarak öne çıkıyor.

Ekonomist Mahmut Aydoğmuş, kasım ayında akaryakıt fiyatlarını üç temsel riskin beklediğine dikkat çekti. Aydoğmuş, "Vergi artışı kesinleşirse ilk darbeyi pompa fiyatlarında göreceğiz. Ancak döviz kuru ve Brent petrolün seyri, bu artışı çok daha ağır bir faturaya dönüştürebilir" dedi.

MOTORİNE 3,60 TL, BENZİNE 4,15 TL ZAM KAPIDA

Aydoğmuş, 1 Kasım'da uygulanması öngörülen ÖTV artışlarının doğrudan pompa fiyatlarına yansıyacağını belirterek şu hesaplamayı paylaştı:

• Motorin: Litre başına 6 TL olarak uygulanan ÖTV'nin 9 TL'ye çıkması bekleniyor. Aradaki 3 TL'lik vergi artışı, yüzde 20 KDV etkisiyle birlikte litre fiyatına 3,60 TL olarak yansıyacak.
• Benzin (95 oktan):strong> ÖTV'nin 8,90 TL'den 12,36 TL'ye yükseltilmesi öngörülüyor. Aradaki 3,46 TL'lik fark, KDV dahil olmak üzere yaklaşık 4,15 TL zam anlamına geliyor.

Aydoğmuş, bu artışların yalnızca otomobil sahiplerini etkilemediğini, taşımacılıktan tarıma, üretimden gıda fiyatlarına kadar geniş bir alanda maliyet baskısı oluşturacağını vurguladı.

DOLARDA YENİ SENARYO: KASIM SONUNDA 50,71 TL MÜMKÜN

Akaryakıt fiyatlarını tehdit eden ikinci önemli faktör ise döviz kuru. Piyasa analizlerinde, Türk lirasının değer kaybı hızının artırılabileceğine ilişkin değerlendirmeler gündeme gelmiş durumda.

Aydoğmuş, döviz kurundaki hareketliliğe dikkat çekerek şu açıklamayı yaptı: "Yılın ilk dokuz ayında dolar kurundaki aylık ortalama artış yaklaşık yüzde 1,65 seviyesindeydi. Ekim ayının bitmesine dört gün kala bu oran yüzde 1,75'e ulaşmış durumda. Mevcut eğilim, aylık artışın yüzde 1,80'i aşabileceğine işaret ediyor. Bu eğilim kasım ayında da sürerse dolar kurunun kasım sonunda 50,71 TL seviyesine ulaşması mümkün."

Türkiye'nin petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşıladığını hatırlatan Aydoğmuş, Brent petrol fiyatı değişmese bile dolar kurundaki yükselişin akaryakıt fiyatlarını yukarı çekebileceğini belirtti.

"Mevcut varsayımlar altında kur kaynaklı ilave maliyetin litre başına yaklaşık 2,50 TL'ye ulaşabileceğini hesaplıyoruz. Yani petrolün uluslararası fiyatı sabit kalsa bile kur nedeniyle yeni zamlarla karşılaşabiliriz."

ASIL BÜYÜK TEHLİKE: BRENT PETROLDE 120 DOLARIN ÜZERİ

Aydoğmuş'a göre akaryakıt fiyatları açısından en büyük belirsizlik Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler. ABD'de 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından İran ile İsrail ve ABD arasındaki gerilimin yeniden tırmanabileceği senaryoları enerji piyasaları açısından yakından izleniyor.

Aydoğmuş, "Petrol piyasasında iki ayrı fiyatı ayırmamız gerekiyor. Ekranlarda gördüğümüz Brent petrol fiyatı en yakın vadeli kontratın fiyatı. Bu fiyat 110-111 dolar bandında bulunurken, fiziki piyasadaki spot fiyatlar 125 dolar seviyesinde. ABD ara seçimlerinin ardından İran merkezli yeni bir askeri çatışma yaşanması ihtimali var. Bu durum petrol arzının etkilenmesi ve oluşan yeni risklerle birlikte Brent vadeli fiyatlarının 120 doların üzerine çıkmasına yol açabilir. Böyle bir gelişme Türkiye açısından çok ciddi bir enerji maliyeti şoku anlamına gelir" ifadelerini kullandı.

Aydoğmuş, bu senaryonun kesinleşmiş bir gelişme olmadığının altını çizerek, petrol fiyatlarında belleyici unsurun çatışmanın üretim ve sevkiyat üzerindeki etkisi olacağını vurguladı.

KASIM AYINDA ÜÇLÜ ZAM BASKISIYLA KARŞI KARŞIYAYIZ

Vergi, kur ve petrol fiyatlarının aynı dönemde yukarı yönlü baskı oluşturmasının ciddi bir risk oluşturduğuna dikkat çeken Aydoğmuş, sözlerini şöyle tamamladı:

"Kasım ayına üç ayrı riskle giriyoruz. Birincisi, 1 Kasım'daki ÖTV artışı. İkincisi, Türk lirasındaki değer kaybının hızlanması ihtimali. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi, Orta Doğu'da yeniden tırmanabilecek savaşın petrol fiyatlarına etkisi."

Yalnızca vergi ve kur kaynaklı hesaplamalar bile motorinde yaklaşık 6 TL, benzinde ise 6,55 TL düzeyinde toplam fiyat baskısı ihtimaline işaret ediyor. Buna bir de Brent petrol fiyatındaki yükseliş eklenirse tablo çok daha ağırlaşabilir.

Akaryakıta gelen her zam yalnızca depoyu dolduran vatandaşı etkilemiyor. Nakliye maliyetinden market rafına, çiftçinin üretim giderinden sanayicinin maliyetine kadar ekonominin bütününe yayılıyor.

Dolayısıyla kasım ayında mesele yalnızca benzin ve motorin fiyatları değil. Enerji maliyetleri üzerinden enflasyonun yeniden baskı altına girmesi riski ciddi biçimde masada duruyor.

BU HABERDE YER ALAN İFADELER YATIRIM TAVSİYESİ DEĞİLDİR.