Kasım'da akaryakıta büyük zam riski: Vergi, kur ve petrol üçgeni pompayı vuracak

Kasım ayında akaryakıt fiyatlarında vergi, döviz kuru ve petrol fiyatları kaynaklı yeni artış riski gündeme geldi. Ekonomist Mahmut Aydoğmuş, üç unsurun aynı anda yukarı yönlü hareket etmesi durumunda pompa fiyatlarında ciddi bir baskı oluşabileceğini açıkladı.

Aydoğmuş, 1 Kasım'da yürürlüğe girmesi öngörülen ÖTV artışlarının pompa fiyatlarına motorinde 3,60 TL, benzinde ise yaklaşık 4,15 TL olarak yansıyabileceğini belirtti. Türk Lirası'ndaki değer kaybının sürmesi ve Batı Asya'daki savaş riskinin yeniden artması halinde maliyet baskısının yalnızca vergi artışıyla sınırlı kalmayacağına dikkat çekti.

ÖTV ARTIŞININ POMPA ETKİSİ

Aydoğmuş, 1 Kasım'da uygulanması beklenen ÖTV değişikliğinin pompa fiyatlarına olası etkisini şöyle hesapladı:

• Motorinde: Halen litre başına 6 TL olarak uygulanan ÖTV, 1 Kasım itibarıyla 9 TL'ye çıkacak. 3 TL'lik vergi artışı, yüzde 20 KDV etkisiyle birlikte motorinin litre fiyatına 3,60 TL olarak yansıyacak.
• Benzinde: 95 oktan benzinde 8,90 TL olan ÖTV'nin 12,36 TL'ye yükselmesi öngörülüyor. Aradaki 3,46 TL'lik fark, KDV dahil yaklaşık 4,15 TL zam anlamına geliyor.

Aydoğmuş, olası fiyat artışlarının yalnızca araç sahiplerini değil; taşımacılık, tarım, sanayi ve gıda fiyatlarını da maliyetler üzerinden etkileyebileceğinin altını çizdi.

DOLAR İÇİN 50,71 TL SENARYOSU

İkinci riskin döviz kuru olduğunu belirten Aydoğmuş, TL'deki değer kaybının hızlanması halinde ithal enerji maliyetinin daha da artabileceğini söyledi. Yılın ilk dokuz ayında dolar kurundaki aylık ortalama artış yaklaşık yüzde 1,65 seviyesindeyken, Ekim ayının bitmesine dört gün kala artış yüzde 1,75'e ulaşmış durumda.

Mevcut eğilimin kasım ayında da sürmesi halinde dolar/TL'nin ay sonunda 50,71 TL seviyesine ulaşabileceğini ifade eden Aydoğmuş, bu rakamın bir senaryo olduğunu vurguladı. Türkiye'nin petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılaması nedeniyle, kur kaynaklı ilave maliyetin litre başına yaklaşık 2,50 TL'ye ulaşabileceği hesaplanıyor.

BRENT PETROLDE 120 DOLAR ÜZERİ RİSKİ

Üçüncü ve en büyük belirsizlik olarak Batı Asya'daki jeopolitik gelişmeler öne çıkıyor. ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimlerin ardından İran ile İsrail ve ABD arasındaki gerilimin yeniden yükselmesi ihtimalinin enerji piyasaları açısından izlenmesi gerektiğini belirten Aydoğmuş, vadeli ve fiziki petrol fiyatları arasındaki farka dikkat çekti.

Petrol piyasasında ekranlarda görülen Brent vadeli fiyatının 110-111 dolar bandında bulunurken, fiziki piyasadaki spot fiyatların 125 dolar seviyesinde olduğunu aktaran Aydoğmuş, olası yeni bir askeri çatışmanın petrol üretimini ve sevkiyatını etkilemesi durumunda Brent vadeli fiyatlarının 120 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulundu.

KASIM AYINA ÜÇ AYRI RİSKLE GİRİLİYOR

Aydoğmuş, kasım ayında beklenen üç temel riski şöyle sıraladı:

1. 1 Kasım'daki ÖTV artışı – Vergi kaynaklı doğrudan pompa fiyatı etkisi.
2. Türk lirasındaki değer kaybının hızlanması – İthalat maliyetlerinde ek yük.
3. Orta Doğu'da yeniden tırmanabilecek savaşın petrol fiyatlarına etkisi – Uluslararası fiyat şoku.

Sadece vergi ve kur etkisinin birleşmesi bile motorinde yaklaşık 6 TL, benzinde ise 6,55 TL düzeyinde fiyat baskısı yaratabilecek.

AKARYAKIT ZAMMI EKONOMİNİN TÜMÜNÜ SARSIYOR

Aydoğmuş, akaryakıttaki olası fiyat artışlarının enflasyon üzerindeki etkisine de işaret ederek, zam kararının yalnızca depoyu dolduran vatandaşı değil, ekonominin bütünü etkileyeceğini vurguladı:

Nakliye maliyetinden market rafına, çiftçinin üretim giderinden sanayicinin maliyetine kadar tüm ekonomi zinciri bu zamlardan doğrudan etkileniyor. Dolayısıyla kasım ayında mesele yalnızca benzin ve motorin fiyatları değil; enerji maliyetleri üzerinden enflasyonun yeniden baskı altına girmesi riskiyle karşı karşıyayız.