İsrail'de Yarın Sandık: Anketler Hükümet Krizine İşaret Ediyor

İsrail, bölgesel çatışmaların gölgesinde yarın (27 Ekim Salı) sandık başına gidiyor. Gazze, Lübnan ve Suriye'deki işgal saldırılarını artıran İsrail, İran'a yönelik yeni saldırı planları yaparken iç siyasette de kritik bir viraja giriyor.

1988'den bu yana ilk kez bir meclisin 4 yıllık yasal görev süresini tamamlamasıyla seçimler 38 yıl aradan sonra zamanında yapılıyor. Seçimlerde 7,3 milyon kayıtlı seçmen oy kullanacak; bu seçmen kitlesinin yaklaşık yüzde 17'sini İsrail vatandaşı Filistinliler oluşturuyor.

Parlamento Yapısı ve Kurallar

120 sandalyeli Knesset'te yüzde 3,25'lik seçim barajı uygulanıyor ve meclise girebilmek için en az 4 sandalye kazanmak gerekiyor. Hükümet kurabilmek için ise asgari 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması şart. Seçim pusulasında toplam 38 parti ve ittifak yarışıyor.

Son Anketler: İki Blok da Çoğunluğu Alamıyor

Yayımlanan son kamuoyu yoklamaları, hem Netanyahu liderliğindeki blokun hem de Gadi Eisenkot'un öne çıktığı muhalefet blokunun hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşamadığını ortaya koyuyor. Karmaşık koalisyon hesapları ve seçim sonrasında sıkı pazarlıklar bekleniyor.

İlk anket sonucuna göre:

• Muhalefet bloğu 54 sandalye elde ediyor
• Netanyahu liderliğindeki blok 50 milletvekiline ulaşabiliyor
• Yashar Partisi 22, Likud Partisi 19 sandalye çıkarıyor
• Beyahad Partisi 14, Demokratlar Partisi 10, İsrail Evimiz Partisi 8 sandalyeye ulaşıyor
• Yahudi Gücü Partisi, Dini Siyonizm Partisi ve Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi 8'er milletvekili çıkarıyor
• Ultra-Ortodoks Şas Partisi 7 milletvekili alıyor
• 1875 katılımcıyla yapılan anketin hata payı yüzde 2,3

İkinci anket sonucuna göre:

• Muhalefet bloğu 56 sandalyeye ulaşıyor
• Netanyahu'nun bloğu 50 sandalyede kalıyor
• Yashar Partisi 23, Likud Partisi 21, Beyahad Partisi 15, Demokratlar 10 milletvekili çıkarıyor
• 1018 katılımcıyla yapılan anketin hata payı yüzde 4,4

Her iki ankette de Ofer Winter'ın İsrail Halkı Partisi, Yoaz Hendel'in Yedekler Partisi ve Mati Leitner'in Haredi Toplumu Partisi %3,25'lik barajı aşamıyor.

Arap Partileri Kilit Konumda

Her iki blok da 61 milletvekili eşiğini geçemezken, koalisyon görüşmelerinde kilit rol oynaması beklenen Arap partileri belirleyici konumda. İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Liste 9, Raam Partisi 7 sandalyeyle toplam 16 milletvekili gönderiyor. Bu sayı ikinci anket sonuçlarında 14 sandalye olarak öngörülüyor.

Çoğunluk Çıkmazsa Süreç Nasıl İşleyecek?

Resmi sonuçların ilan edilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma şansı en yüksek lidere görevi verecek. Adaya koalisyon protokolünü hazırlaması için 28 günlük yasal süre tanınacak.

1. 28 günlük süre içinde 61 sandalyelik çoğunluk sağlanamazsa Cumhurbaşkanı yetkiyi ikinci bir isme devredebilecek
2. Adayın belirlenmesi doğrudan Meclis'e bırakılabilecek
3. Üçüncü aday da hükümet kuramazsa Meclis kendini feshedecek ve erken seçime gidilecek

İsrail Siyasetinde Koalisyon Krizi Yabancı Değil

İsrail siyasi tarihinde hiçbir parti tek başına 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadı. Ülke, benzer koalisyon anlaşmazlıkları sebebiyle 2019 ile 2022 yılları arasında art arda beş kez erken genel seçime gitmişti.

Ultra-Ortodoksların askerlik muafiyeti, Ekim 2023'teki güvenlik zafiyetlerine ilişkin soruşturma talepleri ve tartışmalı yargı reformu gibi derin toplumsal çatlaklar, koalisyon görüşmelerinin kilitlenmesi durumunda ülkenin yeniden peş peşe seçim sarmalına ve siyasi krize sürüklenebileceğine işaret ediyor.