İsrail seçimlerinde yapay zeka depremi: Deepfake'ler, botlar ve otomatik telefon aramaları sandığı etkiler mi?

İsrail'de 27 Ekim'de yapılacak genel seçimler öncesinde siyasi partiler, seçmenleri yönlendirmek için yapay zekayı olağanüstü bir yoğunlukta kullanıyor. Gözlemciler, deepfake videoların, bot hesapların ve yapay zeka destekli otomatik telefon aramalarının seçmen davranışını belirgin biçimde etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Netanyahu'nun paylaşımı büyük tepki topladı

Başbakan Benyamin Netanyahu'nun sosyal medya hesabından paylaşılan 19 saniyelik yapay zeka videosunda, başbakanlık yarışındaki rakiplerinden Gadi Eisenkot ağır çekimde bir çayırda koşarken görülüyor. Üzerinde "İsrail Birliği" yazılı tişört bulunan ve oğluna benzeyen kişiye doğru ilerlerken, o kişinin yanından geçip Ra'am Partisi lideri Mansur Abbas'a sarılıyor. Video, Netanyahu'nun kampanyasında önemli yer tutan Arap karşıtı duygulara hitap etmek amacıyla hazırlandığı izlenimi veriyor.

Bir milyondan fazla kez izlenen video büyük tepki çekti. Eisenkot'un oğlu, 2023 yılında İsrail-Hamas savaşı sırasında hayatını kaybetmişti. Kamuoyu yoklamaları, eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot ile Netanyahu arasında bAŞA BAŞ bir yarışa işaret ediyor.

Bu, İsrail'in ilk "yapay zeka seçimi"

Siyaset bilimciler, 27 Ekim'deki seçimleri İsrail'in ilk yapay zeka seçimi olarak nitelendiriyor. Partiler, tartışma çıkarmayı amaçlayan sıra dışı videolardan seçmenleri otomatik telefonla aramaya, internette botları devreye sokmaya kadar kampanyanın hemen her alanında yapay zekadan yararlanıyor.

İsrail Açık Üniversitesi bünyesindeki Ze Be AI araştırma projesine göre, Netanyahu'nun Likud Partisi'nin paylaştığı yapay zekalı içerikli gönderi sayısı 1.800'ün üzerinde. Projenin yöneticisi medya araştırmacısı Anat Ben-David, "Seçimden kısa süre önce stratejik bir anda yapay zekanın, seçim sonuçlarını etkileyebilecek bir tartışmayı yönlendirecek biçimde kullanılabileceği senaryolar var" uyarısında bulunuyor.

Sosyal medyada paylaşımların yüzde 14'ü yapay zekalı

Ben-David ve ekibi, Temmuz sonundan bu yana siyasetçilerin sosyal medya içeriklerini sistematik biçimde takip ediyor. Ekim ortasına kadar Facebook, Instagram, X ve TikTok'ta 44 binden fazla paylaşım incelendi ve bunların yüzde 14'ünden fazlasında yapay zeka kullanımına rastlandı.

• Hibrit yaklaşım en yaygın yöntem: Yapay zekanın reklamın yalnızca bir bölümünde kullanıldığı içerikler.
• Yapay zeka; görsellerde, müzikte, altyazılarda, logolarda ya da bütünüyle deepfake içeriklerde devreye giriyor.
• Likud, toplam yapay zeka kullanımı bakımından açık ara önde. Ardından sol kanattaki Demokratlar ve Eisenkot'un Yashar Partisi geliyor.
• Küçük partiler, oransal olarak en fazla yapay zeka kullanan gruplar arasında yer alıyor.

Etiket zorunlu, düzenleme yetersiz

İsrail Merkez Seçim Komitesi, Temmuz ayında getirdiği yeni kuralla seçim kampanyalarında yapay zeka ile oluşturulan veya değiştirilen bütün içeriklerin etiketlenmesini zorunlu hâle getirdi. Bunun dışında sınırlamalar oldukça az.

Ben-David mevcut çerçevenin yetersiz olduğunu vurguluyor: "Bir Yapay Zeka Yasası yok, Dijital Hizmetler Yasası yok ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin yasa da çok eski. Bu nedenle Avrupa'da görmenin mümkün olmayacağı yeni yapay zeka kullanım biçimleriyle karşılaşıyorsunuz."

Ünlü siyasetçilerin yapay zeka videoları

Bu yöntemleri İsrail'in en tanınmış siyasetçileri de aktif biçimde kullanıyor:

• Demokratlar Partisi lideri Yair Golan: Bir tavan vantilatörünün altında oturduğu videoda, pervanenin her dönüşünde üzerindeki kıyafet değişiyor — askerî üniformadan, rehinelere gönderme yapan tişörte, ardından takım elbiseye.
• Maliye Bakanı Bezalel Smotrich: Eylül ayında yayımladığı videoda, İsrail Başsavcısı ve Yüksek Mahkeme yargıçları hükümet karşıtı bir protestoda gözaltına alınıyor.
• Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir: Filistinlilerin bir taşıma bandı üzerinde toplama kampını andıran bir yere götürüldüğü yapay zeka videosu büyük tepki çekti. Almanya Dışişleri Bakanlığı görüntüleri "tamamen kabul edilemez" ve "iğrenç" olarak nitelendirdi.

Seçim yetkilileri bazı durumlarda müdahale etmeye hazır olduklarını gösterdi. Merkez Seçim Komitesi Başkanı, Smotrich'e etiket taşımayan bir videoyu kaldırma talimatı verdi.

Yeni nesil otomatik telefon aramaları

Yapay zeka yalnızca görsel içeriklerde değil, seçmenlere doğrudan ulaşmak için de devreye sokuluyor. Bazı seçmenler, geçmişteki robotik aramalardan çok daha doğal bir konuşma yürütebilen yapay zeka destekli otomatik telefon aramalarıyla karşılaşıyor.

İsrail İnternet Birliği'nde dezenformasyon araştırmacısı Nitsan Yasur, dört dakikalık bir telefon görüşmesinin kaydını paylaştı. Kayıtta kendisini anketör olarak tanıtan ses, Yasur'a oy tercihlerini soruyor. Sesin gerçek bir insana ait olup olmadığı sorulduğunda ise şu yanıt veriliyor: "Hatta bir insan görevli bulunmuyor."

Bot, Yasur'un çeşitli sorularına yanıt veriyor ancak konuşmayı sürekli olarak kime oy vereceği sorusuna geri getiriyor. Ayrıntılı bilgi verilmediği için aramanın bir seçim kampanyası mı yoksa gerçek bir kamuoyu araştırması mı olduğu belirsizliğini koruyor.

İsrail Demokrasi Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Tehilla Shwartz Altshuler, "Artık gerçek insanların gerçek telefon görüşmeleri yapmasına ihtiyacınız yok. Bunların zaman ve kapasite bakımından doğal olarak sınırları var" diyor.

Yapay zekanın yanıtlarını etkileme çabası

Bazı İsrailliler oy tercihlerine karar verirken yapay zekadan da yardım almaya başladı. İsrail İnternet Birliği'nin anketine göre İsraillilerin yaklaşık dörtte biri oy kararlarında yapay zeka araçlarından yararlanmayı düşünebileceğini belirtiyor.

Bu durum, "üretken motor optimizasyonu" (GEO) konusunda kaygılara yol açıyor. GEO, yapay zeka sohbet robotlarının bulup kullanacağı şekilde internet içerikleri hazırlayarak botların verdiği yanıtları etkilemeyi amaçlıyor.

İsrail hükümetinin bu sektörden hâlihazırda yararlandığı ortaya çıktı. ABD'deki Yabancı Temsilciler Kayıt Yasası kapsamında yapılan bildirimlere göre hükümet, büyük dil modellerine hükümet yanlısı içerik sağlayacak internet siteleri hazırlaması için ABD merkezli bir şirkete ödeme yaptı.

Shwartz Altshuler şimdi aynı yöntemlerin ülke içinde de kullanılabileceği uyarısında bulunuyor: "Aynı sektörler şimdi seçimleri etkilemek amacıyla ülke içine yöneltilecek."

Sahte hesap ağı: Netanyahu'yu destekleyen botlar

Medya izleme alanında uzmanlaşan İsrailli Scooper şirketi, sosyal medyada Netanyahu'yu destekleyen bot hesaplardan oluşan bir ağ tespit etti.

• X'te her gün binden fazla yeni hesap açılıyor ve bu hesaplar derhal Başbakan'ı takip etmeye başlıyor.
• Netanyahu'nun Instagram'daki takipçi sayısı son haftalarda belirgin biçimde arttı.
• Netanyahu'nun mesajlarını paylaşan hesapların yaklaşık yüzde 70'i İsrail dışında bulunuyor ve botlara benzer özellikler taşıyor.
• Şüpheli bulunan özellikler: günün 24 saati paylaşım yapma, yakın zamanda hesap oluşturma, profil fotoğrafı olmama.

İsrailli gözlem kuruluşu FakeReporter da Ben-Gvir'in seçim kampanyasıyla bağlantılı olduğunu belirterdiği bir bot ağı tespit etti. Ben-Gvir'in ofisi bu iddiayı reddediyor.

Yapay zeka, propagandayı kökten değiştiriyor

Bot ağları yeni bir olgu değil; ancak yapay zeka bunların daha ucuz ve daha kolay işletilmesini mümkün kılıyor. İsraillilerin yeni teknolojileri erken ve istekli biçimde benimsemesi nedeniyle Shwartz Altshuler, ülkeyi yapay zekanın dünya genelindeki seçimleri nasıl dönüştürdüğünü anlamak açısından bir tür test alanı olarak değerlendiriyor.

Shwartz Altshuler dönüşümü şu sözlerle özetliyor: "Siyasi propaganda mekanizmasının tamamı artık bambaşka bir hâle geliyor."