Fon krizinde tutuklanan eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya kimdir?

Fon krizinde yüz binlerce kişiyi etkileyen gelişmelerin ardından eski Bakan ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya, haksız şekilde yüksek kazanç sağlandığı iddiasıyla ikinci kez ifade verdi ve ardından tutuklandı.

Kaya, eşi İlyas Kaya ile birlikte İstanbul'da yürütülen soruşturma kapsamında ilk ifadesini geçen ay vermişti. Ancak o dönem çift hakkında herhangi bir işlem yapılmamıştı.

Tutuklama gerekçeleri

İkinci ifadenin ardından Kaya, "Sermaye Piyasası Kanunu'na muhalefet" ve "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma" suçlamalarıyla tutuklanırken, eşi İlyas Kaya adli kontrol şartıyla serbest kaldı.

Yeni Parti Sözcüsü Zeynel Emre, fon soruşturmasının başlamasından kısa süre sonra Nisan 2026'da Özata Denizcilik hisselerine yaklaşık 63,4 milyon lira yatırım yapıldığını, Eylül ayında ise yaklaşık 1,34 milyar lira çekildiğini somut bilgilerle açıklamıştı.

• Eski Bakan'ın eşi İlyas Kaya'nın da yaklaşık 99,7 milyon liralık işlem yaptığı ve sonunda 826 milyon lira çektiği iddia edildi.
• Kaya, AKP Genel Başkan Yardımcılığı görevini, borsadaki işlemleriyle ilgili muhalefetin yönelttiği soruların ardından bırakmıştı.

Mühendislikten siyasete uzanan kariyer

31 Ocak 1981'de İstanbul'da doğan Kaya, hukukçu bir ailenin üçüncü çocuğu. Fatih İlkokulu ve Beyoğlu Anadolu Lisesi'nin ardından Bilkent Üniversitesi'nde elektrik ve elektronik mühendisliği okudu. Daha sonra New York Üniversitesi'nde meme kanserinin termal görüntülenmesi üzerine yüksek lisans yaptı ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesini bitirdi.

2009'da AKP İstanbul İl Yönetim Kuruluna girerek siyasi kariyerine başlayan Kaya, il teşkilatında dış ilişkiler ve tanıtım medya görevlerini üstlendi. 2014 cumhurbaşkanlığı seçiminde Erdoğan'ın İstanbul seçim ofisinin tanıtım medya çalışmalarını yürüttü.

• Haziran 2015 seçimlerinde milletvekili seçilemezken, Kasım 2015'te yenilenen seçimlerde TBMM'ye girdi.
• Parti merkezinde önce AR-GE, ardından dış ilişkilerden sorumlu genel başkan yardımcılığı yaptı.
• 24 Mayıs 2016'da Binali Yıldırım hükümetinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı oldu. Görevi 2018'de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle son buldu.
• Aynı yıl yeniden İstanbul milletvekili seçildi; 2023 seçiminden sonra ise Mecliste yer almadı.
• Son olarak AKP Genel Başkan Yardımcısı ve Sosyal Politikalar Başkanı olarak görev yürütüyordu.

İBB bağlantısı ve ABD bursu tartışmaları

Kaya'nın siyasi kariyerinden önceki İBB dönemi, AKP döneminde belediye iştiraki İsbak'ta çalışması ve New York eğitimi için sağlanan kaynak üzerinden tartışılıyor.

30 Kasım 2021 tarihli İBB Teftiş Kurulu raporuna göre Kaya, 14 Kasım 2008'de İBB iştiraki İsbak'a mühendis olarak alındı. Rapora göre New York'taki yüksek lisans için burs talebi de aynı gün uygun görüldü ve sözleşme imzalandı. Kaya işe girdikten yaklaşık iki ay sonra, 12 Ocak 2009'da ABD'ye gitti.

Kaya'ya burs olarak 85 bin 791 dolar ve 20 bin 289 lira ödeme yapıldığı bilgiler arasında. Ekrem İmamoğlu İBB Başkanı seçildikten sonra dönemin yöneticileri hakkında suç duyurusunda bulunuldu ve usulsüz ödenen tutarların faiziyle geri alınması istendi. Ancak dosyalarda takipsizlik kararları çıktı.

Bu arada İstanbul Anadolu 9'uncu Sulh Ceza Hakimliği 2024'te bu konuyla ilgili 71 internet adresindeki habere erişim engeli getirdi. Kaya, belgeler ortaya çıktığında resmi hesabından "Yolsuzluk ve rüşvet CHP'nin öz adıdır" diye yazmıştı.

Hollanda ile diplomatik kriz

Kaya'nın bakanlık döneminden en çok hatırlanan olaylardan biri Mart 2017'de Hollanda ile yaşanan diplomatik kriz oldu. Anayasa değişikliği referandumu öncesinde Almanya'dan karayoluyla Rotterdam'a geçen ve ev sahibi ülkenin uygun görmemesine rağmen burada siyasi toplantı yapmak isteyen Kaya'nın Türk konsolosluğuna ulaşması Hollanda polisi tarafından engellendi.

Polis Türk Bakan'ı Almanya sınırına götürdü. Ankara muameleyi diplomatik kuralların ihlali olarak görürken Hollanda makamları seçim etkinliğine izin veremeyeceklerini belirtti. Olay o dönemde iki ülke arasında ciddi gerilim yarattı.

"Çocuk yaşta evlilik" tartışması

2016'da çocuk yaşta evliliklere ilişkin ceza düzenlemesi de Kaya'nın bakanlık döneminin önemli gündem maddelerinden biri oldu. Kasım 2016'da getirilen önergeyle, cebir ve tehdit olmaksızın 16 Kasım 2016'ya kadar işlenen cinsel istismar suçlarında fail mağdurla evlenirse hükmün açıklanması geri bırakılacak ya da cezanın infazı ertelenecekti.

Dönemin Adalet Bakanı Bekir Bozdağ bu düzenlemeyle 3-4 bin kişinin tahliye edileceğini açıkladığında tepkiler büyüdü. Kadın örgütleri, istismar edilen çocuk faille evlendirerek cezasızlığın ödüllendirildiğini savundu.

Kaya düzenlemeyi "cinsel istismar" yerine "erken evlilik" kavramıyla savundu; amaçlarının "binlerce ailenin mağduriyetini" gidermek olduğunu söyledi. Önerge 22 Kasım'da ilgili Meclis komisyonuna geri çekildi.

Sayan ailesinin "süper kardeşleri"

Kaya'nın aile fertlerinin kamuda sürekli üst düzey görevler almaları da yıllardır konuşuluyor.

• Ömer Fatih Sayan: BTK başkanlığının ardından Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcılığı yaptı. Temmuz 2026'da EPDK üyeliğine atandı.
• Ayşe Hilal Sayan Koytak: Aile Bakanlığında müsteşar yardımcılığı ve daha sonra Kuveyt ile Bahreyn'de büyükelçilik görevleri üstlendi. Eylül başında Finlandiya Büyükelçiliği'ne atandı.
• Nazmiye Sümeyye Sayan: Bir dönem İBB Meclisi üyesi olarak görev yaptı.
• Fatma Betül Sayan Kaya'nın oğlu 2024 LGS'de tüm soruları doğru yanıtlayıp 500 tam puan alan 352 öğrenciden biri oldu.

Aynı aileden birden fazla kişinin üst düzey kamu görevleri üstlenmesi, muhalif partiler tarafından liyakat ve siyasi yakınlık açılarından sorgulanmaya devam ediyor.