En düşük emekli aylığında yeni hesap: 30 bin TL'ye çıkabilir

Emeklilerin ocak ayında alacağı zam ve ek ödemelere ilişkin çalışmalar sürerken, seyyanen zam ve refah payı seçenekleri arasında refah payı üzerinden ilave ödeme formülü öne çıktı.

Hazırlanan düzenlemede emeklilere öncelikle enflasyon farkından kaynaklanan olağan zam uygulanacak, ardından belirlenen kriterlere göre ek ödeme yapılacak. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yürüttüğü çalışmalarda, ek ödemenin kapsamı ve bütçeye getireceği yük üzerinde etki analizleri hazırlanıyor.

Önce enflasyon zammı uygulanacak

Çalışmanın ilk aşamasında temmuz-aralık dönemindeki enflasyon farkının emekli aylıklarına yansıtılması planlanıyor. Orta Vadeli Program ve bütçe hedefleri üzerinden yapılan hesaplamalara göre:

• SSK ve BAĞ-KUR emeklilerine yaklaşık yüzde 10 zam yapılabileceği öne sürülüyor
• Memur emeklilerine ise yaklaşık yüzde 8 zam öngörülüyor

Yüzde 10'luk zam senaryosuna göre 25 bin TL maaş alan bir SSK veya BAĞ-KUR emeklisinin aylığı 27 bin 500 TL'ye, 30 bin TL alanın maaşı 33 bin TL'ye, 40 bin TL alanın aylığı ise 44 bin TL'ye çıkacak.

En düşük emekli aylığı 26 bin TL'ye çıkabilir

Mevcut 23 bin 552 TL'lik en düşük emekli aylığına yüzde 10 zam uygulanması halinde tutarın yaklaşık 25 bin 907 TL'ye yükselmesi hesaplanıyor. Bu rakamın yasal düzenlemeyle 26 bin TL'ye tamamlanabileceği öne sürülüyor.

En düşük emekli aylığına ilişkin düzenlemenin aralık ayı sonunda ya da Ocak 2027'de TBMM'den geçirilmesi bekleniyor.

Memur emeklilerinin zam hesabı

Memur emeklilerinin maaş artışı toplu sözleşme zammı ile enflasyon farkı üzerinden hesaplanıyor. 2027 yılının ilk altı ayı için toplu sözleşme zammı yüzde 5 olarak belirlenirken, toplam artışın yaklaşık yüzde 8 düzeyinde olabileceği tahmin ediliyor.

Bu senaryoya göre 31 bin 528 TL olan en düşük memur emekli aylığının yaklaşık 34 bin 50 TL'ye yükselmesi öngörülüyor.

Ek ödemeden üç kriter öne çıkıyor

Refah payı üzerinden yapılması planlanan ek ödemenin belirlenmesinde üç temel kriter üzerinde duruluyor:

1. Emeklinin ödediği prim miktarı
2. Prim gün sayısı
3. Yaş

Bunun yanı sıra emeklinin Emekli Sandığı, SSK veya BAĞ-KUR kapsamında bulunması, yurtdışından emekli olması ve çalışmaya devam edip etmemesi gibi unsurların da hesaplamaya dahil edilmesi değerlendiriliyor.

Prim gün sayısına göre basamak sistemi

Ek ödeme için prim gün sayısına göre üç ya da dört ayrı basamak oluşturulması gündemde. İlk basamağın 3 bin 600 prim gününden başlaması, sonraki basamakların ise farklı aralıklara ayrılması planlanıyor:

• İlk basamak: 3 bin 600 prim gününden başlıyor
• Sonraki basamaklar: 4 bin 700, 9 bin ve üzeri prim günleri

Buna göre daha uzun süre prim ödeyen ve daha yüksek prim yatıran emeklilere daha yüksek tutarda ek ödeme verilmesi üzerinde duruluyor.

Ek ödeme için 1,1 trilyon TL'lik kaynak hesabı

Çalışmalarda mevcut ödeneklere ek olarak 1,1 trilyon TL'lik kaynak ayrılması seçeneği değerlendiriliyor. Eşel-mobil destek uygulamasından vazgeçilmesiyle yaklaşık 500 milyar TL'lik kaynak alanı oluştuğu belirtiliyor. Ortalama en az yüzde 15 düzeyinde ilave ödeme yapılması üzerinde hesaplamalar yapılıyor.

Nihai oran ise bütçeden ayrılacak kaynağa, düzenlemenin kapsamına ve yaş ile prim günü kriterlerinin nasıl uygulanacağına göre belirlenecek.

En düşük emekli aylığı 30 bin TL'ye yaklaşabilir

Yüzde 15 ek ödeme senaryosuna göre, enflasyon zammıyla yaklaşık 26 bin TL'ye çıkması beklenen en düşük emekli aylığının 29 bin 900 TL ile 30 bin TL seviyesine ulaşabileceği hesaplanıyor.

En düşük memur emekli aylığının ise yüzde 8'lik artışla 34 bin 50 TL'ye yükselmesinin ardından yüzde 15 ek ödeme uygulanması halinde yaklaşık 39 bin 158 TL'ye çıkabileceği öngörülüyor.

GETAD ayrı bir pakette ele alınıyor

Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) çalışması ise emekliye ek ödeme paketinden ayrı yürütülüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan sistem kapsamında il ve hane bazında gelir haritası çıkarılıyor. İlk hesaplamalara göre 2,5 milyon haneye toplam 1,35 trilyon TL destek sağlanması planlanıyor.

Emekliler de GETAD kapsamına alınabilir

GETAD kapsamında en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL ve altında geliri bulunan emekliler ile asgari ücretlilerin de desteklerden yararlanabilmesi öngörülüyor. Yardım tutarının aylık asgari ücretin üçte biri olan 9 bin 358 TL seviyesinde olması planlanırken, desteklerin şu kalemlerde verilmesi değerlendiriliyor:

• Elektrik, doğalgaz ve yakacak yardımları
• Barınma ve kira desteği
• Çocuk ve gıda yardımı
• Abonelik fatura destekleri

Farklı ek ödeme eşitlik ilkesi tartışması yarattı

Ek ödeme oranlarının bütün emekliler için aynı olmaması halinde eşitlik ilkesine aykırılık oluşup oluşmayacağı da tartışılıyor. AKP kaynakları, emekli aylıklarının belirlenmesinde yaş, prim miktarı ve prim süresinin zaten dikkate alındığını belirterek farklı tutarlarda ek ödeme yapılmasının anayasal açıdan sorun oluşturmayacağını savunuyor.

Çalışmada, daha uzun süre ve daha yüksek tutarda prim ödeyen emeklilere daha fazla ek ödeme yapılmasının hakkaniyet açısından uygun olduğu görüşü öne çıkıyor.

Bütçe çalışması sürüyor

Ek ödeme için ayrılabilecek yedek kaynak üzerinde hesaplamalar devam ediyor. Önce olağan emekli zamları uygulanacak, en düşük emekli aylığının yaklaşık 26 bin TL'ye yükselmesinin ardından ek ödeme tutarları belirlenecek. Prim miktarı, prim gün sayısı, yaş ve çalışmaya devam edilip edilmemesi gibi ölçütlere göre üç ya da dört farklı ödeme basamağı oluşturulması üzerinde duruluyor.