Brent petrolün varil fiyatı, ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar düzenleyebileceğine ilişkin haber akışı ve Hürmüz Boğazı'nda alternatif geçiş güzergahlarının kapatılabileceği yönündeki açıklamaların arz endişelerini artırmasıyla yüzde 4'ün üzerinde yükseldi.
Dün 102,59 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 100,20 dolardan tamamlamıştı. Brent petrolün arlık vadeli varil fiyatı, bugün saat 13.03 itibarıyla kapanışa göre yüzde 4,2 artarak 104,43 dolar seviyesine çıktı. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün kasım vadeli varil fiyatı da 91,95 dolar olarak belirlendi.
Pentagon'dan saldırı hazırlığı talimatı
Petrol fiyatlarının yükselişinde, ABD ordusuna İran'a yönelik olası yeni saldırılar için hazırlıklarını tamamlama talimatı verildiğine ilişkin haberler etkili oluyor.
Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon), ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığına (CENTCOM) İran'a yönelik saldırıların sürdürülmesi için hazırlıklarını tamamlama talimatı verdiği belirtiliyor. Talimat kapsamında olası saldırılar için herhangi bir tarih belirlenmezken, ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırıların zamanlamasına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdüğü öne sürülüyor.
ABD'li ve İsrailli kaynaklar, saldırıların ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler ve İsrail'de 27 Ekim'de düzenlenecek seçimler öncesinde gerçekleştirilebileceğini belirtiyor.
Saldırıların yeniden başlaması halinde İran'ın enerji altyapısı ve nükleer tesislerinin geniş çaplı saldırılarla hedef alınabileceği ifade ediliyor. İran ise daha önce ABD'nin müzakerelerde sunduğu önerilere yanıtını arabulucular aracılığıyla ileteceğini açıklamıştı.
"En kısa zamanda kapatılacak"
Öte yandan, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçiş güzergahlarını kapatacağı yönündeki açıklamalar da bölgedeki petrol sevkiyatına ilişkin endişeleri artırarak fiyatları destekliyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutan Danışmanı Muhammed Rıza Nakdi, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü tamamen ele geçirdiklerini öne sürerek, "yasa dışı" olarak nitelendirdiği alternatif geçiş güzergahlarının en kısa sürede kapatılacağını söyledi.
Nakdi, Boğaz'ın kapalı olduğunu savunarak İran Silahlı Kuvvetlerinin bölgedeki kontrolünün ülkesinin "meşru talepleri" karşılanana kadar süreceğini belirtti. Bazı kişilerin küçük gemilerle petrol kaçakçılığı yaptığını ifade eden Nakdi, bu yolla taşınan sınırlı miktardaki petrolün tankerlere aktarıldığını iddia etti.
Nakdi, Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçişlere de değinerek "İhlalcilerin, Hürmüz Boğazı'nda kayalıkları patlatarak ve yıkımla oluşturdukları az sayıdaki güzergahlar en kısa zamanda kapatılacak" ifadelerini kullandı.
Doğal afet ve stok krizi fiyatları körüklüyor
ABD'nin Meksika Körfezi'ne yaklaşan Isaias Kasırgası nedeniyle bölgedeki petrol ve doğal gaz üretiminde yaşanan kesintiler de fiyatların yükselişini destekliyor.
Shell, Mars, Olympus, Ursa, Vito ve Appomattox tesislerinde üretimi durdururken, Chevron da bölgedeki dört tesisinde üretimi durdurmaya yönelik prosedürleri başlattı.
ABD Deniz Mineralleri İdaresinin verilerine göre, kasırga nedeniyle Meksika Körfezi'ndeki günlük petrol üretiminin yaklaşık yüzde 25'ine karşılık gelen 511 bin 619 varillik üretim durduruldu. Bölgedeki doğal gaz üretiminin de yaklaşık yüzde 16,4'ü kesintiye uğradı.
Kasırgadan en fazla etkilenme riski taşıyan şirketler arasında şunlar bulunuyor:
- Chevron
- bp
- Eni
- Murphy Oil
- Shell
Ayrıca, dünyanın en çok petrol tüketen ülkesi ABD'de ham petrol stoklarının piyasa beklentilerinin aksine azalması da arz endişelerini güçlendirerek fiyatları yukarı yönlü destekliyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin verilerine göre, ülkedeki ticari ham petrol stokları geçen hafta yaklaşık 3 milyon 200 bin varil azalarak 424 milyon 100 bin varile geriledi. Piyasa beklentisi ise stokların yaklaşık 1 milyon 900 bin varil artacağı yönündeydi.
Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik petrol rezervleri de yaklaşık 800 bin varil azalarak 283 milyon varile düştü.
