BM Genel Sekreterliği Yarışında Türkiye Feridun Sinirlioğlu Kartını Açtı

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresi 31 Aralık 2026'da sona eriyor. Yerine kimin geçeceğine dair yarışa Türkiye de resmen katıldı. Ankara, 31 Ekim'de adaylık başvurusunu yaptığını duyurdu ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın (AGİT) halihazırda Genel Sekreterliğini yürüten Feridun Sinirlioğlu'na güveniyor.

Adaylık belirlenmesi süreci 2025 sonunda başlamıştı ve artık son düzlüğe girilmiş durumda. Türkiye'nin adaylık mektubu, 30 Ekim'de yedinci tur oylamaların sonuçlanmasının hemen ardından Güvenlik Konseyi'ne iletildi. Yedinci turda da hiçbir aday üzerinde uzlaşı sağlanamamış olması Ankara'nın harekete geçmesinde belirleyici oldu. Türkiye bu kilitlenmenin yeni adaylar için alan açtığı değerlendirmesinde bulundu.

BM Genel Sekreteri Nasıl Seçiliyor?

Genel Sekreter teknik olarak BM Genel Kurulu tarafından seçiliyor; ancak sürecin belirleyici aşaması Güvenlik Konseyi'ndeki oylamalar. Konsey üyeleri, seçimden önce bir dizi gayriresmî "yoklama oylaması" düzenliyor ve her aday için üç seçenekten birini işaretliyor:

• Destekliyorum
• Desteklemiyorum
• Görüşüm yok

Bir adayın seçilebilmesi için Güvenlik Konseyi'nde en az dokuz destek oyu alması ve daimî üyelerden hiçbirinin veto uygulamaması gerekiyor. Yani veto yetkisine sahip beş daimî üye — ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa — sürecin kaderini doğrudan etkiliyor.

Yarıştaki Diğer Adaylar Kimler?

Türkiye'nin adaylık mektubunu iletmesinden önce yarışta yedi aday bulunuyordu. Bu isimler arasında öne çıkanlar şöyle:

• Rebeca Grynspan: Kosta Rika'nın eski başkan yardımcısı ve BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı Başkanı. Kalkınma, yoksullukla mücadele ve uluslararası finans alanlarındaki derin deneyimi nedeniyle özellikle Küresel Güney ülkelerinde güçlü bir profile sahip. 30 Ekim'deki yedinci yoklama oylamasında 11 destek oyu aldı; ancak daha önce daimî üyelerden olumsuz oy karşılaşmıştı. Bu nedenle yarışın lideri olsa da kazanması kesin değil.
• Rafael Grossi: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) Arjantinli Başkanı. İran'ın nükleer programı ve Ukrayna'daki nükleer tesisler konusundaki diplomasisiyle dünya çapında tanınan bir isim hâline geldi.
• Carolyn Rodrigues-Birkett: Eski Guyana dışişleri bakanı, uzun yıllar BM nezdinde diplomat olarak görev yaptı. Kamuoyunda diğer adaylar kadar görünür olmasa da oylamalarda güçlü performans sergiledi; son oylamada BAE adayının önünde üçüncü sırada yer aldı.
• Lana Nusseibeh: Eski BM Daimî Temsilcisi olarak görev yapan eski BAE temsilcisi. Körfez İşbirliği Konseyi'nin desteğiyle öne çıksa da güçlü bir ivme yakalayamadı.

Ayrıca BM'nin bugüne kadar hiç kadın genel sekreteri olmamasının, güçlü kadın adaylar için bir avantaj sağlayacağı değerlendiriliyor.

Türkiye Neden Şimdi Aday Gösterdi?

Adaylık süreci Kasım 2025'te başlamıştı. Türkiye önce yarışın gerçekten kilitlenip kilitlenmediğini görmek istedi. BM Daimî Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, başvurunun mutabık kalınan bir aday çıkmaması üzerine yapıldığını açıkladı. Yıldız, Türkiye'nin BM'nin işini kolaylaştırmak için Sinirlioğlu'nu aday gösterdiğini belirtti. Ayrıca bu seçimde adayın Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden çıkmasına dair yerleşik uygulamaya saygı duyduklarını, bu nedenle bugüne kadar beklediklerini kaydetti.

Azerbaycan'ın Tepkisi Ne Oldu?

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerde BM adaylığının yeni bir gerilim unsuru olabileceğine dair yorumlar yapılmıştı. Azerbaycan medyasında yer alan bir analizde, Sinirlioğlu'nun geçmişte Ermenistan ile normalleşme sürecini destekleyen diplomatlar arasında yer aldığı ve Bakü'nün çıkarlarını yeterince gözetmediği öne sürülmüştü.

Türkiye'nin adaylığını resmen açıklamasının ardından ise Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, Bakü'nün Sinirlioğlu'nun adaylığını "memnuniyetle karşıladığını" duyurdu. Hacızade, adayların diplomatik deneyimleri, tarafsızlıkları ve uzlaşı sağlayabilme becerileri temelinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Feridun Sinirlioğlu Kimdir?

Resmî biyografisine göre Feridun Sinirlioğlu, Aralık 2024'te göreve başladığı AGİT'in sekizinci Genel Sekreteri. Kariyerindeki önemli görevler şöyle:

• 2024–: AGİT Genel Sekreteri
• 2016–2023: Türkiye'nin BM Daimî Temsilcisi
• 2023: BM Güvenlik Konseyi kararıyla yetkilendirilen bağımsız değerlendirme süreci için BM Özel Koordinatörü olarak atandı
• 2015: Geçici hükümette Türkiye Dışişleri Bakanı
• 2009–2016: Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı

Sinirlioğlu, doktora derecesini Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden, lisans eğitimini ise Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden aldı.