Bakan Şimşek: Enerji ithalatına bağımlılığı azaltmak önceliğimiz

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye'nin mali duruşunun oldukça güçlü olduğunu belirterek, deprem sonrası altyapının yeniden inşası için 100 milyar doların üzerinde harcama yapılmasına rağmen bütçe açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'ya oranla yaklaşık yüzde 3 seviyesinde kaldığını kaydetti.

Şimşek, Türkiye'nin ev sahipliğinde ilk kez düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen Küresel Finans Zirvesi başlıklı oturumda konuştu.

Asıl sınamanın iddialı hedeflere ulaşmak için gereken kaynakları bulabilmek olduğunu vurgulayan Şimşek, 2026'nın son derece zorlu bir yıl olduğunu söyledi.

Yakın tarihin en büyük enerji arzı şokunun yaşandığına ve bunun önemli makroekonomik etkilerinin olduğuna dikkati çeken Bakan Şimşek, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Burada bizim için 2053 net sıfır hedefi tabii ki çok önemli. Buna odaklanıyoruz. Biz yükselen bir piyasayız, büyüyen bir ekonomiyiz. Dolayısıyla sürekli olarak büyümeye devam etmemiz gerekiyor. Ama büyürken karbondan arındırabilir misiniz kendinizi? Yeşil sanayinizi oluşturabilir misiniz? Önümüzde duran sorunlar bunlar."

Enerji açısından bakıldığında iki bileşen olduğuna değinen Şimşek, enerji tarafında çok iddialı hedeflerinin bulunduğunu ve 2040'a kadar 175 gigavat güneş ve rüzgar enerjisi hedeflediklerini bildirdi.

Düşük karbonlu yolun bir seçenek değil, zorunluluk olduğunu vurgulayan Şimşek, Türkiye'nin ihracatının yarısından fazlasının Avrupa'ya yapıldığını ve bu nedenle dekarbonizasyona yatırım yapmak zorunda olduklarını anlattı.

Buradaki asıl zorluğun hem ucuz hem de temiz enerjiyi üretebilmek olduğuna dikkati çeken Şimşek, sanayinin karbondan arındırılmasının mümkün olduğuna inandıklarını ancak ne kadara mal olacağı ve finansmanının nasıl sağlanacağı sorularının yanıtlanması gerektiğini belirtti.

Yapılan hesaplamalarda bu hedef doğrultusunda yaklaşık 300 milyar dolarlık bir kaynağa ihtiyaç olduğu görüldüğünü belirten Şimşek, mali konuma ilişkin şu bilgileri paylaştı:

• Kamu borcunun GSYH'ye oranı yaklaşık yüzde 22 ile oldukça mütevazı bir düzeyde
• Deprem sonrası 100 milyar doların üzerinde harcamaya rağmen bütçe açığı GSYH'ye oranla yüzde 3 civarında
• Güçlü bir mali hareket alanı mevcut

Şimşek, yalnızca kamu kaynaklarının bu iddialı hedefler için yeterli olmayacağını ifade ederek, Dünya Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve IFC gibi çok taraflı kalkınma bankalarının desteğine ihtiyaç duyduklarını söyledi.

"Buradaki amaç yalnızca bu kuruluşlardan kredi temin etmek değil, farklı kaynaklardan özel sermayeyi harekete geçirmek ve yatırımların risklerini azaltmak" diyen Şimşek, çok taraflı kalkınma bankalarının teminat sağlayarak ve riskleri üstlenerek özel sektör yatırımlarının önünü açabileceğinin altını çizdi.

Enerji ithalatının cari açığa etkisi

Şimşek, Türkiye'nin birincil enerji kaynaklarının yüzde 70'inden fazlasının ithal edildiğini ve bunun cari açığın büyük bir kısmına karşılık geldiğini vurguladı.

Son 10 yıl içinde petrol ve doğal gaz ithali için yaklaşık 600 milyar dolar ödendiğini belirten Bakan Şimşek, bu rakamın brüt dış borcun üzerinde olduğunu hatırlattı.

Şimşek, sözlerini şu ifadelerle tamamladı: "Enerji sistemimize baktığımızda yenilenebilir enerji kapasitemizi artırmamız gerektiği açık. Bu ekonomik dayanıklılığımızı da güçlendirecek. Yenilenebilir enerji yatırımlarımızı sürdürmeye devam edeceğiz. Enerji sistemimizi karbondan arındırırken aynı zamanda elektrifikasyonu yaygınlaştırmaya yöneliyoruz. Böylece enerji ithalatına bağımlılığımızı ve makrofinansal risklerimizi azaltırken dayanıklılığımıza ve rekabet gücümüze yatırım yapıyoruz. Bu dönüşüm sayesinde sanayimize daha uygun maliyetli ve rekabetçi fiyatlarla enerji sunabiliyoruz."