Bahçeli'nin 'il olmalı' dediği yerlerde vatandaşlar ne diyor? '30 yıldır bekliyoruz'

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin il sayısının 100'e yükseltilmesi yönündeki önerisi, bahsettiği ilçelerde bir numaralı gündem maddesi haline geldi. Daha önce 2023 yılında ilk kez dile getirdiği "yeni 19 il ve 78 ilçe kurulması" fikrini yineleyen MHP lideri, bu kez de büyük bir tartışma başlattı.

Bahçeli, öneri kapsamında nüfus büyüklüğü, gelişme potansiyeli, coğrafi durum, hizmetlere erişimde yaşanan sıkıntılar ve stratejik konum gibi kriterlerin dikkate alınması gerektiğini belirtmişti.

Listede yer alan ilçeler şunlar:

Polatlı, Konya Ereğli, Ünye, Vezirköprü, Karadeniz Ereğli
Erciş, Doğubayazıt, Ahlat, Ergani, Midyat
Siverek, Elbistan, Kozan, Alanya, Tarsus
Fethiye, Akhisar, Lüleburgaz ve Bandırma

MHP lideri, yeni belediyelerin kurulması ve illerin milletvekili dağılımının değişmesinin siyasetin alanını da genişleteceğini, düzenlemenin Türk ve Türkiye Yüzyılı'nın idarede stratejik büyüme hamlesi olarak öne çıkacağını ifade etmişti.

Öneri, özellikle listede yer alan ilçeler ve bağlı oldukları illerde geniş yankı uyandırdı. İşte il il ilçe ilçe vatandaşların tepkileri:

ALANYA: '30 YILDIR BEKLİYORUZ'

Alanya'da vatandaşlar ve pazarcı esnafı, ilçenin il olmasını 30 yıldır beklediklerini söylüyor. Resmi verilere göre güncel nüfusu 371 bin 547 olan ilçede, nüfusun yüzde 50,58'i erkeklerden yüzde 49,42'si kadınlardan oluşuyor. Yıllık nüfus artış oranı yüzde 2,67 olarak ölçülüyor.

Kentte ayrıca 78 farklı ülkeden toplam 38 bin 563 yerleşik yabancı vatandaş yaşıyor. İlk sıralarda Rusya, Ukrayna ve Almanya vatandaşları yer alıyor. Yaz aylarında turizm hareketliliğiyle birlikte fiili nüfus 700 binin üzerine kadar çıkıyor.

60 yaşındaki Hasan Yılmaz, il statüsünün kente birçok alanda katkı sağlayacağını belirterek şunları söyledi:

"Bundan 30 sene önce il olması gerekirdi. Tansu Çiller geldi, 'İl yapacağız' dedi ama yapmadılar. Daha sonra gelenler de yapmadı. 30 senedir bekliyoruz."

Nurten Akıllı ise Alanya'nın il olmasıyla birlikte sağlık, sanayi ve ekonomi alanlarında gelişme yaşanacağını ifade ederek, "Sanayisi, ekonomisi ve sağlık açısından her şeyimiz dört dörtlük olur" dedi.

49 yaşındaki esnaf Esma Pala da il statüsünün kente hem ekonomik hem de sosyal açıdan önemli kazanımlar sağlayacağını söyleyerek sağlık hizmetlerine erişim konusunda yaşadıkları sıkıntılara dikkati çekti:

"Hastane işlerimiz olduğunda Antalya'ya gitmek zorunda kalıyoruz. Günübirlik gidip gelmekte zorlanıyoruz. Alanya il olursa buradaki hastane de büyür ve daha güzel olur."

VEZİRKÖPRÜ: 'GEÇİKMİŞ ANCAK YERİNDE BİR ADIM'

Resmi verilere göre güncel olarak 87 bin 575 kişinin yaşadığı Vezirköprü'de nüfusun yüzde 50,02'sini erkekler, yüzde 49,98'ini kadınlar oluşturuyor. 1925 yılına kadar Amasya'ya bağlı olan ilçe, bu tarihte Samsun'a geçirilmişti.

Bahçeli'nin açıklaması sokakta kısa sürede gündem oldu. "Bizi il yapmazlar" diyerek temkinli yaklaşanlar olsa da genel olarak bunun "gecikmiş ancak yerinde bir adım" olduğu yönündeki değerlendirmeler öne çıktı.

MİDYAT: 'GEÇ BİLE KALINDI'

Mardin'de Kızıltepe ve Artuklu'dan sonra en kalabalık üçüncü ilçe olan Midyat'ta güncel olarak 125 bin 791 kişi yaşıyor. Nüfusun yüzde 50,01'ini erkekler, yüzde 49,99'unu kadınlar oluşturuyor. Farklı din, dil ve kültürden insanlar yüzyıllardır ilçede bir arada yaşıyor.

Şal ustalığı yapan ve sosyal medyada tanınan Firdevs Akgün, ilçenin çok kültürlü yapısına dikkati çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Midyat, din ve ırk ayrımı olmadan insanların barış ve kardeşlik içinde yaşadığı bir medeniyetler şehridir. Tarihi, kültürü, sanatı, gümüş işlemeciliği ve taş mimarisiyle görülmeye değer bir yerdir. Midyat'ın il olması gerektiğini düşünüyorum. Bu konuda geç bile kalındı."

İlçede yöresel yemekler sunan Safiye Çelik de Midyat'ın turizm potansiyelini vurgulayarak "Medeniyetler şehri Midyat'ın daha fazla büyümesini ve gelişmesini istiyoruz. Midyat'ın her alanda daha ileriye gitmesini arzuluyoruz" dedi.

ERGANİ: 'DİYARBAKIR'IN DA YÜKÜNÜ HAFİFLETİR'

140 bini aşkın nüfusu ile Diyarbakır'ın en büyük ilçeleri arasında bulunan Ergani'de nüfusun yüzde 50,73'ünü erkekler, yüzde 49,27'sini kadınlar oluşturuyor.

AK Parti Ergani İlçe Başkanı Aziz Yılmaz, öneriyle ilgili olarak "Ergani'nin il olması bizi çok mutlu eder. Ergani şehirlerarası yol üzerinde, güzergahı çok iyi olan ilçe, il olmayı hak ediyor. Birçok ilden büyük bir ilçedir. Devlet Bahçeli'nin önerisini cumhurbaşkanımız onaylarsa inşallah il olacağız" dedi.

Esnaf Cengiz Ercengiz ise "Yakın ilçelerin de faydasına. Ergani-Elazığ arası 100 kilometre, Maden ve Alacakaya arası ise 20-25 kilometredir. Yani bize bağlansalar daha iyi olur onlar için. Elazığ da Diyarbakır da hepimiz kardeşiz" diye konuştu.

Vatandaşlardan Yasin Aral da "D-100 karayolu üzerinde kurulan bir ilçeyiz. 145 bin nüfusa sahip, büyük ovası olan, çiftçiliği ve hayvancılığı gelişmiş bir bölgeyiz. İnşallah bu sözde kalmaz, gerçekleşir, hepimiz seviniriz. Maden, Çermik, Çüngüş, Alacakaya, Arıcak, Dicle bunların bize katılması Diyarbakır'ın yükünü de hafifletir" ifadelerini kullandı.

POLATLI: 'HERKES ANKARA'YA GİDİP GELEMİYOR'

Nüfus büyüklüğü bakımından Ankara'nın 25 ilçesi arasında 10'uncu sırada yer alan Polatlı'da güncel olarak 131 bin 894 kişi yaşıyor. Bunların yüzde 49,97'sini erkekler, yüzde 50,03'ünü kadınlar oluşturuyor.

Bahçeli'nin açıklaması, genel anlamda kent sakinlerinden destek görse de kimileri Ankara'dan ayrılmanın bazı noktalarda dezavantajlı olabileceğini söylüyor.

Ümit Nefes, "Polatlı il olursa yatırım daha fazla gelir, ilimiz daha çok gelişir. Resmi kurumlar, özellikle hastaneler buraya gelir" diyerek şunları ekliyor:

"Herkesin Ankara'ya gidip gelme imkanı yok. Bazı insanlar zor gidip geliyor. Bazen öyle bir hastalıklar var ki, devamlı gidip geliyorsun. O da maddi olarak bir külfet oluşturuyor. Buradan Ankara'ya gitmek nereden baksan 45-50 dakika sürer ama gideceğin yerde ayrıca başka araçlara bindiğin zaman onunla beraber 2 saatte ancak varırsın. Akşam belli bir vakitten sonra da Ankara'dan gelme şansın yok. Polatlı'nın il olması her açıdan iyi olur."

İsmail Demir de "30 yıldır buradayım, Polatlı'nın il olmasını çok istiyorum. Çünkü bir işimiz olduğunda Ankara'ya gidiyoruz. Kime mikrofon uzatırsanız hep aynı kelimeyi duyarsınız" diye konuştu.

Ancak karşıt görüş de bulunuyor. Ergün Fırat ise Polatlı'nın Ankara'ya bağlı kalmasını istediğini söyleyerek "Polatlı il olmamalı, Ankaralı kalmak istiyorum. Ankara Türkiye'nin başkenti. Polatlı il olursa daha pahalılık yürür" dedi.

BİR İLÇENİN İL OLMASI NE ANLAMA GELİYOR?

Türkiye'de son olarak 1999 yılında Bolu'dan ayrılan Düzce'ye statü verildi ve il sayısı 81'e yükseldi. Şu an 81 ilde 922 ilçe bulunuyor.

Bir ilçenin il olması, o kentin idari mimarisinin sil baştan düzenlenmesi anlamına geliyor. İl statüsü kazanan bölgede yaşayan vatandaşlar, mevcut nüfus oranlarına paralel şekilde belirlenecek milletvekilleriyle TBMM'de temsil hakkı elde ediyor.

İlçe döneminde kaymakamlık eliyle yürütülen mülki idare, il olunmasıyla birlikte valilik yönetimine geçiyor. Bölgeye yönelik kamu yatırımları da artık doğrudan genel bütçeden o ile özel olarak tahsis edilmeye başlıyor.

Eskiden bir ilçenin il yapılması, kurulan yeni idari teşkilatlar nedeniyle önemli bir istihdam kapısı olarak görülüyordu. İl müdürlüklerinin açılması ve buralara yeni kadroların atanması, bölgeye sağlanan ticari teşviklerin çeşitlenmesi, sağlık ve eğitim gibi temel kamusal hizmet olanaklarının genişlemesine neden oluyordu.

Yerel yönetim yapısı da köklü değişikliğe uğruyor. Belediye başkanının seçim usulünden belediyeye aktarılan bütçe paylarına kadar birçok hukuki ve mali unsur doğrudan etkileniyor.

KANUN TEKLİFİNİN MECLİS'TEN GEÇMESİ GEREKİYOR

5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre bir ilçenin il olabilmesi için Meclis'te sunulacak bir kanun teklifinin onaylanarak yasalaşması gerekiyor. Öneri öncelikle ilgili komisyonlarda değerlendiriliyor, ardından Genel Kurul'da oylamaya sunuluyor.

Teklifin değerlendirilme sürecinde ilçenin coğrafi durumu, iktisadi şartları ve kamu hizmetlerinin gerekleri dikkate alınıyor.

Bir ilçenin il statüsü kazanabilmesi için en az 100 bin nüfusa sahip olması ve il merkezine 30 kilometre uzaklıkta bulunması gerektiği düşüncesi öne çıkıyor. Aynı zamanda sosyoekonomik ve idari kriterler de göz önünde tutuluyor:

İlçenin sanayi, ticaret, tarım, ihracat veya turizm alanlarında güçlü bir ekonomik hacme sahip olması
Kara yolu, demiryolu ve benzeri ulaşım ağlarının merkezî bir kavşakta yer alması
Çevresindeki diğer yerleşim yerleriyle ilişkisi
Bölgeye hitap eden bir cazibe merkezi olup olmadığı