Ankara zirvesinde Türk dünyası için kritik adımlar: 11 yılda yapılamayan, 5 yılda başarıldı

28-30 Ekim tarihleri arasında Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde gerçekleştirilen ve dönem başkanlığının Türkiye'ye geçtiği Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Zirvesi, alınan kararlarla ses getirmeye devam ediyor.

Zirve, bir taraftan 'Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik' mottosu ve ev sahibi Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 'Gaspıralı'dan aldığımız ilhamla amacımız, sözümüzü eyleme, irademizi esere, kararlarımız neticeye dönüştürmektir' sözü, diğer taraftan Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in getirdiği önerilerle büyük heyecan yarattı.

Mirziyoyev'in zirvede sunduğu üç kritik öneri öne çıktı:

• Türk Dünyası 100 Programı
• Türk Dünyası Kartı
• Ortak Türkçe Sözcükler Sözlüğü

Kazakistan ile Türkiye'nin savunma sanayi alanında ortak üretim kararını mutabakata bağlaması ise zirvenin bir diğer önemli başlığı oldu.

Zirvenin parlayan yıldızı: Mirziyoyev'in önerileri

Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan'dan 'Onur Madalyaları' sahibi gazeteci Muhammed Ruzubay, zirveyi değerlendirerek alınan kararları 'Şu ana kadarki en somut ve artıdeğere sahip kararlar' olarak nitelendirdi.

Türk devletlerinin bağımsızlığını kazandığı ilk yıllardan bu yana 32 yıldır aralıksız Türk dünyasını yazan Ruzubay, özellikle Mirziyoyev'in önerileriyle zirvenin 'parlayan yıldızı' olduğu görüşünü dile getirdi. Ruzubay, Mirziyoyev'in sözlerinin, Türkiye'nin bu seneki TDT Zirvesi mottosu olan slogan ve Erdoğan'ın 'İrademiz esere dönüşmeli' sözlerinin altını doldurmaya matuf son derece incelikli ve stratejik bir jest olduğunu belirtti.

Ruzubay, zirve süresince meslektaşları, yabancı konuklar ve akademisyenlerle görüşmeler yaptığını, daha önce de Taşkent ve Aşkabat ziyaretlerinde zirve hakkında nabız yokladığını anlattı. Orta Asya Türk devletlerinin zirveye eli dolu geleceğini öngördüğünü ifade eden Ruzubay, somut çıktıları şöyle sıraladı:

• Türkmenistan ile yapılan yatırım programları
• Kazakistan ile yapılan savunma sanayinde ortak üretim
• Kırgızistan Cumhurbaşkanına verilen TDT Ali Nişanı

Ruzubay, zirvede en çok ses getiren ve ayakta alkışlanan konuşmanın Mirziyoyev'inki olduğunu belirterek, getirdiği önerilerin teşkilata yol aldıracak somut teklifler olduğunu söyledi.

İstanbul zirvesinden sonra 5 yılda alınan yol, 11 yıla fark attı

Muhammed Ruzubay, Türk Devletleri Teşkilatının tarihte Türk soylu halkların bir araya gelip kurduğu ilk ve tek yapılanma olduğunun altını çizdi. TDT'yi '17 yıllık çok körpe bir kuruluş' olarak nitelendiren Ruzubay, bu kuruluşun özellikle Türkiye'de yapılan zirvelerinde yol aldırıcı önemli kararların alındığını vurguladı.

TDT'nin tarihsel sürecini özetleyen Ruzubay, şu bilgileri paylaştı:

• 1992 yılında nüvesi atıldı
• 2009 yılında Nahçivan'daki anlaşma ile siyasi iradeye kavuştu
• 2021 yılında İstanbul'da yapılan zirve ile 'Türk Devletleri Teşkilatı' adını aldı

Çoğu kişinin bunu basit bir isim değişikliği sandığını ama 5 yıl içinde tüm bunun böyle olmadığının görüldüğünü belirten Ruzubay, şu somut verileri paylaştı:

• İstanbul zirvesinde 4 ana başlık ve 17 alt başlıktan oluşan '2040 Vizyonu' belgesi kabul edildi
• 5 yıllık süreçte 64 işbirliği mekanizması hayata geçirildi
• Türk Yatırım Fonu'nun faaliyete geçmesi bile bir büyük başarıydı
• 2023 yılından bu yana hayata geçirilen 32 somut proje devreye alındı

Ruzubay, '5 yılda alınan yol, 11 yıllık önceki dönemden daha fazla ve kapsamlı olmuştur' diyerek, Mirziyoyev'in 3 somut önerisiyle bu yol alışın daha hızlı ve verimli olacağını öngördü.

Mirziyoyev'in önerileri ticaret, turizm ve kültürel işbirliğini artıracak

Muhammed Ruzubay, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'i 'Özbekistan'ı dünyaya açan ve çağ atlatan lider' olarak tanımladı. Covid-19 pandemisinden hemen sonra ilki düzenlenen Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu'na davet edildiğini anlatan Ruzubay, Mirziyoyev'in orada '10 yıl içinde mali yapımızı iki katına çıkarmak hedefindeyiz' dediğini ve bunu 5 yılda gerçekleştirdiğini kaydetti. Mirziyoyev'in şimdiki hedefinin 'Orta Asya'nın Singapuru' olmak olduğunu belirtti.

Özbekistan'ın büyük ekonomik kalkınmasında Türkiye ve komşu ülkelerin çok özel bir paydaş olarak konumlandırıldığına değinen Ruzubay, bunun 5 yıllık Türkiye dönem başkanlığında daha da önem kazanacağı görüşünde. Ruzubay, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Şevket Mirziyoyev, hedeflediği 10 yılda iki katına çıkan yatırımcı ve ekonomik kalkınmayı 5 yılda gerçekleştirmiş, Kırgızistan ile kronik sınır sorunlarını bitirmiş, atalarının mirasına vakıf, geçmişini iyi bilen vizyoner bir lider. Mirziyoyev, kültürel işbirliklerinin ancak ekonomik işbirliği harcıyla güçlendiğinde kalıcı ve stratejik hale geldiğini çok iyi biliyor.'

Ruzubay, Mirziyoyev'in 'Türk Yatırım Fonu' ve diğer uluslararası fonlarla karşılanacak 100 büyük yatırım sözünün ile 'Ortak Kart-Mübarak Turizm' ve 'Ortak Sözcük Sözlüğü' projesinin Ankara'da memnuniyetle karşılandığını gözlemlediğini belirterek, Türkiye'nin dönem başkanlığında bu projelerin hayata geçirilmesi için ele alınacağını öngördüğünü aktardı.

Kırgız asıllı Türk gazeteci ve araştırmacı-yazar Muhammed Ruzubay, 32 yıldır Türk devletlerini yazıyor. 'Altın Kalem', 'Elbaşı' ve 'Üstüm Hizmet' madalyaları sahibi olan Ruzubay'ın Türk dünyası üzerine yazdığı haber, röportaj ve makalelerin sayısı 3000'ü geçti.