Almanya'da tarihi ihtimal: İlk kez bir kadın cumhurbaşkanı olabilir

Almanya'da tarihi bir gelişme kapıda. Hristiyan Sosyal Birlik (CSU) partili siyasetçi Ilse Aigner'in, Frank-Walter Steinmeier'in yerine cumhurbaşkanlığına aday gösterilmesi bekleniyor.

Başbakan ve Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) Genel Başkanı Friedrich Merz, akşam yemeğinde partisinin yönetim organlarına Aigner'i aday olarak önereceğini açıkladı. Bu açıklama sürpriz olmadı; koalisyon ortakları arasında Aigner'in adaylığı üzerinde uzlaşma sağlandığı biliniyordu. Merz, şimdiye kadar CDU'nun parti organlarıyla görüşmek istediği için adaylığı doğrulamamıştı.

Aigner bugün CDU'nun Başkanlık Divanı ve Yönetim Kurulu toplantılarına katılarak kendisini tanıtacak. Ardından başbakanın öğle saatlerinde düzenleyeceği basın toplantısında adaylığın resmen açıklanması bekleniyor.

Aigner seçilirse ne olacak?

Aigner, seçilmesi halinde Almanya'nın ilk kadın cumhurbaşkanı olarak tarihe geçecek. Cumhurbaşkanını seçecek Federal Seçiciler Kurulu'nda Hristiyan Birlik partileri ile SPD'nin çoğunluğu oluşturması nedeniyle Aigner'in seçileceğine kesin gözüyle bakılıyor. Bu göreve seçilmesi beklenen ilk CSU'lu da olacak. Aigner'in adaylığına muhalefetteki Yeşiller de destek veriyor.

Koalisyonu oluşturan CDU/CSU ile SPD, cumhurbaşkanı adayını Eylül ayındaki eyalet seçimlerinin ardından belirleme konusunda anlaşmıştı. Eyalet seçimleri sonrası siyasi kulisler hareketlenirken, Almanya'nın ilk kez bir kadın cumhurbaşkanı seçmesi gerektiği görüşü daha fazla destek buldu.

Eski Başbakan Angela Merkel de Federal Almanya Cumhuriyeti'nin 77 yıllık tarihinde bugüne kadar hiç kadın cumhurbaşkanı olmadığına dikkat çekerek, bunun artık zamanının gelip gelmediğini sorguladı. Başbakan Merz de cumhurbaşkanı adayının kadın olması gerektiği yönündeki görüşe destek vermişti.

Aigner'in adaylığı nasıl gündeme geldi?

Cumhurbaşkanının bir kadın olması gerektiği Almanya'da aylardır gündemde olan bir konu. Aigner'in adaylığını gündeme getiren isim ise CSU lideri ve Bavyera Başbakanı Söder oldu. Nisan sonunda gazetelere verdiği bir söyleşide, Hristiyan Birlik partilerinin yaz aylarından sonra cumhurbaşkanlığı adayını açıklayacağını ve Aigner aday olmak isterse desteğinin tam olduğunu söyledi.

Geçen haftalarda Aigner'in olası adaylığına CDU, CSU, SPD ve Yeşillerden de olumlu sinyaller geldi. Başbakan Merz'in açıklamayı geciktirmesi ise farklı bir izlenim yaratmış, başka isimler de gündemde yer almıştı. Ancak Eylül ayında CSU'nun Münih'teki parti kongresinde Merz'in konuşmasında Aigner'in de adını anması olumlu bir işaret olarak yorumlandı. Delegelerin ayağa kalkarak uzun süre alkışlaması da CSU içindeki güçlü desteği gözler önüne serdi.

Partilerin adaylık hesapları

Cumhurbaşkanını seçecek Federal Seçiciler Kurulu'nda CDU, CSU ve SPD çoğunluğu sağlıyor. Ancak her partinin kadın aday konusunda farklı hesapları var:

• SPD: Steinmeier'in iki dönem üst üste görev yapması nedeniyle anayasa gereği yeniden aday olamaması üzerine önceliğin CDU/CSU'ya geçmesini kabul ediyor. Aigner'e verdiği destekle bir CDU'lunun önünü kesiyor.
• CSU: Söder için Aigner'in adaylığı iki yönlü bir sonuç doğurabilir. Aigner seçilirse 2028 Bavyera seçimlerinde potansiyel güçlü bir rakibi kalmayabilir. Ancak başbakanlık hayalinden vazgeçmesi gerekebilir.
• Yeşiller: Merkez siyasetin güçlü şekilde temsil edilmesi için CDU, SPD ve Yeşillerin ortak aday üzerinde uzlaşmasını istiyor. Aigner'in adaylığına destek vermeye hazır.
• CDU: Merz, CSU'lu Aigner'i destekleyerek bir sonraki genel seçimlerde başbakan adaylığı üzerindeki ağırlığını korumayı hedefliyor olabilir.

Ilse Aigner kimdir?

Hristiyan Sosyal Birlik partili Ilse Aigner, deneyimli bir siyasetçi. Radyo ve televizyon teknisyeni olarak meslek eğitimi alan Aigner, ailesine ait bir elektrikçilik işletmesinde çalışmaya başladı. 1990'da devlet onaylı elektrik teknisyeni diploması alan Aigner, bir süre helikopterler için elektrik parçaları geliştirdi.

Aigner'in siyasi kariyeri şöyle:

• 1985: CSU üyeliği
• 1994: Bavyera eyalet meclisine seçim
• 1998-2013: Federal Meclis üyeliği
• 2008-2013: Tarım ve Tüketiciyi Koruma Bakanlığı (Angela Merkel kabinesinde)
• 2013 sonrası: Bavyera Ekonomi Bakanlığı
• Son 8 yıldır: Bavyera Eyalet Parlamentosu Başkanlığı

Bakanlık döneminde gıda skandallarıyla yoğun kamuoyu baskısıyla karşılaşsa da bu dönemin üstesinden gelmeyi başardı. Aigner hiçbir zaman eyalet başbakanı olamadı ancak eyalette büyük saygı gören bir siyasetçi olarak kabul ediliyor. Daha önce Almanya'da cumhurbaşkanlığına aday gösterilen kadınlar olmuş ancak hiçbiri Aigner gibi seçilebilecek şekilde destek almamıştı.

Cumhurbaşkanı nasıl seçiliyor?

Almanya'da cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçilmiyor. Görev yalnızca bu amaçla toplanan Federal Seçiciler Kurulu tarafından belirleniyor. Kurul, Bundestag'daki tüm milletvekilleri ile eyalet parlamentolarının belirlediği eşit sayıda delegeden oluşuyor. Delegeler arasında belediye başkanları, sporcular, sanatçılar ve bilim insanları gibi kamuoyunun tanıdığı isimler de yer alıyor.

Seçimin birinci ve ikinci turunda mutlak çoğunluğu sağlayan aday cumhurbaşkanı oluyor. Üçüncü tura kalınması halinde en fazla oyu alan aday seçiliyor. Cumhurbaşkanı beş yıllık süre için seçiliyor ve aynı kişi en fazla iki dönem görev yapabiliyor. 19 Mart 2017'den beri görevde olan Frank-Walter Steinmeier'in görev süresi 18 Mart 2027'de sona erecek.