Almanya'da tarihi ihtimal: İlk kadın cumhurbaşkanı yolda

Almanya'da Hristiyan Sosyal Birlik (CSU) partili siyasetçi Ilse Aigner'ın, Frank-Walter Steinmeier'in yerine cumhurbaşkanlığına aday gösterilmesi bekleniyor.

Kulislerde yer alan bilgilere göre, Hristiyan Birlik (CDU/CSU) ile Sosyal Demokrat Parti (SPD), Aigner'i cumhurbaşkanlığına aday gösterme konusunda uzlaştı. Aigner'in seçilmesi halinde Almanya'nın ilk kadın cumhurbaşkanı olarak tarihe geçmesi bekleniyor.

Cumhurbaşkanını seçecek Federal Seçiciler Kurulu'nda Hristiyan Birlik partileri ile SPD'nin çoğunluğu oluşturması nedeniyle Aigner'in seçileceğine kesin gözüyle bakılıyor. Aigner'in adaylığına muhalefetteki Yeşiller de destek veriyor.

Koalisyonu oluşturan CDU/CSU ile SPD, cumhurbaşkanı adayını Eylül ayındaki eyalet seçimlerinin ardından belirleme konusunda anlaşmıştı. Seçimler sonrasında siyasi kulisler hareketlenirken, Almanya'nın ilk kez bir kadın cumhurbaşkanı seçmesi gerektiği görüşü daha fazla destek buldu.

Tartışmalara katılan eski Başbakan Angela Merkel de "Federal Almanya Cumhuriyeti'nin 77 yıllık tarihinde bugüne kadar hiç kadın Cumhurbaşkanı olmadığına" dikkat çekerek herkesin bunun "artık zamanının gelip gelmediğini" kendisine sorması gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanı adayının kadın olması gerektiği yönündeki görüşe Başbakan Friedrich Merz de destek verdi.

Ilse Aigner'in adaylığı nasıl gündeme geldi?

Cumhurbaşkanının bir kadın olması gerektiği Almanya'da aylardır gündemde olan bir konu. Aigner'in adaylığını gündeme getiren isim ise CSU lideri ve Bavyera Başbakanı Söder oldu. Nisan ayı sonunda gazeteye verdiği bir söyleşide, Hristiyan Birlik partilerinin cumhurbaşkanlığı için adayını açıklayacağını ve Aigner aday olmak isterse kendisine desteğinin tam olduğunu söyledi. Söder, o günden beri de Aigner'in adaylığına destek veren açıklamalar yaptı.

Geçen haftalarda Aigner'in olası adaylığına CDU ve CSU'nun yanı sıra SPD ile Yeşillerden de olumlu sinyaller geldi. Başbakana rağmen adayın açıklamasının geciktirilmesi ise Aigner'i desteklemediği izlenimine neden olmuştu. Ancak Eylül ayında CSU'nun parti kongresinde Merz'in açılış konuşmasında Aigner'in adını anması olumlu bir işaret olarak yorumlandı. Delegelerin ayağa kalkarak uzun süre alkışlaması, CSU içindeki güçlü desteği bir kez daha gözler önüne serdi.

Partilerin cumhurbaşkanlığı adaylığına ilişkin hesapları

Federal Seçiciler Kurulu'nda CDU, CSU ve SPD çoğunluğu sağlıyor ancak her partinin kadın aday konusunda farklı hesapları var:

• SPD: Frank-Walter Steinmeier'in iki dönem görev yapması nedeniyle anayasa gereği bir kez daha aday olamaması üzerine aday belirleme önceliğinin CDU/CSU'ya geçmesini kabul ediyor. Aigner'e verdiği destek ile CDU'lu bir adayın önünü kesiyor. Bu durum siyasi çevrelerde Başbakana bir mesaj olarak yorumlanıyor.
• CSU: Söder'in Aigner'i aday göstermesi parti içinde olumlu karşılandı. Aigner seçilirse 2028 Bavyera seçimlerinde Söder'in karşısına güçlü bir rakip kalmayacak. Ancak bu durumda Söder'in Merz'in halefi olarak başbakanlık hayalinden vazgeçmesi gerekebilir. Devletin zirvesindeki iki önemli makamın CSU'lu siyasetçiler tarafından üstlenilmesi pek gerçekçi değil.
• Yeşiller: Merkez siyasetin güçlü şekilde temsil edilmesi için CDU, SPD ve Yeşillerin ortak bir aday üzerinde uzlaşmasını istiyor. Bu nedenle Aigner'in adaylığına desteğe hazır.
• Merz: CSU'lu Aigner'i destekleyerek bir sonraki genel seçimlerde CDU'nun başbakan adaylığı üzerindeki ağırlığını korumayı hedefliyor olabilir.

Ilse Aigner kimdir?

Hristiyan Sosyal Birlik (CSU) partili Ilse Aigner, eyalet milletvekilliğinden federal düzeyde bakanlığa kadar farklı siyasi görevlerde bulunmuş deneyimli bir siyasetçidir.

Radyo ve televizyon teknisyeni olarak meslek eğitimi alan Aigner, çalışma hayatına ailesine ait bir elektrikçilik işletmesinde başladı. 1990'da devlet onaylı elektrik teknisyeni diploması alan Aigner, bir süre helikopterler için elektrik parçaları geliştirdi.

1985 yılında CSU'ya üye olan Aigner, 1994'te Bavyera eyalet meclisine seçildi. 1998-2013 yılları arasında Federal Meclis üyesi olan Aigner, 2008-2013 arasında Angela Merkel yönetimindeki koalisyon hükümetinde Tarım ve Tüketiciyi Koruma Bakanı olarak görev yaptı.

Bakanlık döneminde hayvan yemlerine dioksin karıştırılması ve dondurulmuş ürünlerde et skandalları nedeniyle yoğun kamuoyu baskısı ile karşı karşıya kaldı. Buna rağmen büyük krizler yaşamadan bu dönemin üstesinden gelmeyi başardı.

2013'te federal siyasetten ayrılan Aigner, Bavyera Ekonomi Bakanı oldu. Dönemin CSU lideri Horst Seehofer onu kendi halefi olarak görüyordu ancak halefi Markus Söder oldu. Aigner hiçbir zaman eyalet başbakanı olamadı. Ancak sekiz yıldır Bavyera Eyalet Parlamentosu Başkanlığı görevini yürütüyor ve eyalette büyük saygı gören bir siyasetçi olarak kabul ediliyor.

Daha önce de Almanya'da cumhurbaşkanlığına aday gösterilen kadınlar olmuş, ancak hiçbiri Aigner gibi seçilebilecek şekilde destek almamıştı.

Cumhurbaşkanı nasıl seçiliyor?

Almanya'da cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçilmiyor. Cumhurbaşkanı, yalnızca bu görev için toplanan Federal Seçiciler Kurulu (Bundesversammlung) tarafından belirleniyor.

Federal Seçiciler Kurulu, Federal Meclis'teki tüm milletvekilleri ile eyalet parlamentolarının belirlediği eşit sayıda delegeden oluşuyor. Delegeler arasında belediye başkanları, sporcular, sanatçılar ve bilim insanları gibi kamuoyunun tanıdığı isimler de yer alıyor.

• Seçimin birinci ve ikinci turunda mutlak çoğunluğu sağlayan aday cumhurbaşkanı seçiliyor.
• Üçüncü tura kalınması halinde en fazla oyu alan aday cumhurbaşkanı oluyor.
• Cumhurbaşkanı beş yıllık bir süre için seçiliyor ve aynı kişi en fazla iki dönem görev yapabiliyor.
• 19 Mart 2017'den beri görevde olan Frank-Walter Steinmeier'in görev süresi 18 Mart 2027'de sona erecek.