Afrika Boynuzu'nda Ankara-Tel Aviv gerilimi: İsrail'in Husi planı ifşa oldu

Kızıldeniz ve Aden Körfezi hattındaki jeopolitik mücadele, Türkiye'nin Somali hükümetine verdiği destekle şekillenirken, İsrail'in Somaliland üzerindeki askeri ve istihbari varlık arayışları dikkat çekiyor. Bu iki ülke arasındaki rekabet, Afrika Boynuzu'nda güvenlik ve istikrarı doğrudan etkileyen bir kritik faktör haline gelmiş durumda.

Stratejik konumu ve jeopolitik önemiyle dünya ticaretinin kalbi sayılan Kızıldeniz ile Aden Körfezi hattı, küresel ve bölgesel aktörlerin nüfuz mücadelesine sahne oluyor. Türkiye'nin Somali hükümetine verdiği çok boyutlu destek ve devlet kurumlarını ayağa kaldıran hamleleri bölgede ana denge unsuru oluştururken, İsrail'in Somaliland ve çevresindeki arayışları da yoğun ilgiyle izleniyor.

Analizlerde, Türkiye'nin ve İsrail'in bölgede bulunma amaçları arasındaki farklara işaret edilirken, Afrika Boynuzu'na yansıyan rekabetin bölgedeki diplomatik ve askeri kartların yeniden dağıtılmasına yol açtığı vurgulanıyor.

İsrail Somaliland'ı bir üs olarak görüyor

Londra merkezli bir düşünce kuruluşunda Ortadoğu Güvenliği Kıdemli Araştırma Görevlisi olarak görev yapan Dr. Burcu Özçelik, İsrail'in bölgedeki stratejik ajandasına ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Özçelik, Tel Aviv'in bölgeye yönelik stratejisinin geçmişe dayandığını vurgulayarak şunları belirtti:

"İsrail'in Afrika Boynuzu'na olan ilgisi yeni değil, ancak 7 Ekim 2023 sonrasında yaşanan bölgesel çalkantılarla birlikte hız kazandı."

Özçelik, İsrail'in ayrılıkçı bölge Somaliland üzerinden geliştirmek istediği askeri ve istihbari varlığın altını çizdi:

"İsrail, Somaliland'ı esas olarak savunma işbirliği perspektifinden ve Husilere karşı gelecekteki saldırı faaliyetleri için olası bir üs olarak görüyor. İsrail için Yemen yakınlarındaki erişimin stratejik değeri istihbarat, gözetim ve potansiyel askeri operasyonları kapsıyor."

Ankara ve Tel Aviv rekabeti: Aynı madalyonun iki yüzü

Bölgedeki askeri ve diplomatik satranç, Ankara'nın Mogadişu merkezli meşru hükümete verdiği tam destekle farklı bir boyut kazanıyor. Geçmişte ABD istihbarat ve dış politika kurumlarında görev almış bağımsız uzman Cameron Hudson, iki ülke arasındaki rekabetin derinliğine dikkat çekti.

Hudson, iki ülkenin rekabet motivasyonu ile deniz güvenliği çıkarlarının "karşılıklı olarak güçlendirici" bir nitelik taşıdığına vurgu yaptı. Türkiye'nin ve İsrail'in hamlelerinin birbirinden bağımsız düşünülemeyeceğini kaydeden Hudson, şu ifadeleri kullandı:

"Bunlar aynı madalyonun iki yüzü ve birbirinden ayrılamazlar."

Somali için hayati güvence: Türkiye

Türkiye'nin Somali'de üstlendiği tarihi rol, Mogadişu yönetimi için hayati bir güvence niteliği taşıyor. Ankara'nın Mogadişu'ya sağladığı hamleler şöyle özetleniyor:

• Askeri alan: Mogadişu'daki TURKSOM tesisi, Somali hükümetinin El-Şebab'la mücadele kabiliyetini geliştirmeye yönelik Türk çabalarının kalbinde yer alıyor.
• 2024 yılı savunma anlaşması: Ankara ve Mogadişu, 10 yıllık bir savunma anlaşması imzalayarak iş birliklerini denizcilik geliştirme ve Somali kıyı şeridinin korunmasına kadar genişletti.
• Ekonomik ve diplomatik destek: Somali'nin devlet kurumlarını güçlendirirken güvenlik altyapısını pekiştiriyor ve ülkenin toprak bütünlüğünü teminat altına alıyor.

Yukarıdaki adımlar, Türkiye'nin deniz güvenliği ve açık deniz petrol ile doğalgaz arama alanlarındaki artan çıkarlarıyla paralel olarak, Somali'de sağlanan istikrardaki Türkiye'nin önemini vurguluyor.

Dış müdahaleler bölgedeki fay hattını tetikliyor

Ancak dış müdahaleler ve İsrail'in hamleleri, bölgedeki fay hatlarını tetiklemeye devam ediyor. Uluslararası Kriz Grubu'nda Somali ve Afrika Boynuzu Kıdemli Analisti olan Omar S. Mahmood, bu durumu şöyle değerlendirdi:

"Yerel rekabetlerin bölgesel rekabetlerle kesiştiği ve potansiyel olarak tehlikeli bir duruma neden olduğunu"

Mahmood, bu durumun "Afrika Boynuzu aktörlerinin, dışarıdan destek alabileceklerini bilerek daha maksimalist, agresif ve uzlaşmacı olmayan pozisyonlar almalarına" olanak sağladığını vurguladı. Uzmanlar, bölgedeki dengelerin yeni bir kırılma noktasına geldiğine ve gelişmelerin yakından izlenmesi gerektiğine işaret ediyor.