ABD'den Hintli ve Türk şirketlere İran yaptırımı

ABD Hazine Bakanlığı, İran hükümetine destek sağladıkları gerekçesiyle Hindistan ve Türkiye merkezli şirketler ile şahıslara yönelik yeni yaptırım kararları açıkladı. Washington yönetimi, Tahran yönetimine arka çıkan tüm aktörlerin hedef alınmayı sürdüreceğini duyurdu.

Alınan kararların, Donald Trump yönetiminin İran'ın ABD ve İsrail ile yürüttüğü savaşı finanse etmek amacıyla petrol satmasını engellemeyi hedefleyen "Ekonomik Parya Operasyonu" kapsamında hayata geçirildiği bildirildi. Yeni yaptırımlar, Demokratların Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu kazandığı ara seçimlerin hemen ertesinde geldi.

Seçmenlerin İran savaşına ve bu savaşın ABD'deki enflasyonu körüklemesine yönelik tepkilerini sandıkta gösterdiği süreçte Hazine Bakanlığı, geçen hafta uyguladığı adımların İran ekonomisini çökerttiğini, riyalin tarihi dip seviyelere gerilediğini ve ülke içi enflasyonun yüzde 90 civarına fırladığını açıklamıştı.

Hindistan merkezli şebeke hedef alındı

Hazine Bakanlığı, son adımların Hindistan merkezli Suniel Kumar Sharma, eşi Jaspreet Preeti Shahid, çiftin işletmelerini yöneten iki Hindistan vatandaşı ve Sharma ile bağlantılı dokuz ayrı kuruluşu kapsayan "geniş bir suç şebekesini" hedef aldığını bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, "Kurdukları düzenekler, İran ordusuna ve ona bağlı vekil unsurlar adına faaliyet yürüten gemiler de dahil olmak üzere, İran petrolü taşıyan yaptırım altındaki gemilere sahte bayraklar ve sertifikalar sağladı" ifadelerine yer verildi.

Yetkililer, sahte bayrak ve belgelerin yasa dışı faaliyet yürüten gemilerin uluslararası güvenlik ve çevre düzenlemelerinden kaçmasına imkan tanıdığına dikkati çekti. Tazminat sigortası bulunmayan bu tip gemilerin, kara sularında seyrettikleri ülkelerin ekonomilerine milyarlarca dolarlık zarar verme potansiyeli taşıdığı kaydedildi.

Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Chandigarh merkezli Sharma ve Shahid çiftinin Guyana, Esvatini ve Laos gibi ülkeleri hileli şekilde temsil ettiklerini öne sürerek bayrak ve tescil belgeleri düzenlediklerini belirtti.

Şebekenin, bu ülkeler adına bayrak tahsisi, gemi adamı eğitimi, sertifikalandırma ve gemi klaslama hizmetleri sunduğunu iddia eden internet siteleri kurduğu, Hindistan merkezli paravan şirketler üzerinden sahte sicil kayıtları oluşturduğu aktarıldı.

OFAC ayrıca denizcilik sektörüne yönelik yeni bir uyarı yayımlayarak sahte bayraklı gemilerle işlem yapmanın getirdiği yaptırım risklerine dikkati çekti.

Türkiye'den yer hizmetleri şirketine yaptırım

Bakanlık, İran'ın ağır yaptırımlar altındaki havacılık sektörüne kesintisiz destek sağladığı gerekçesiyle Türkiye merkezli Fugo Yer Hizmetleri Şirketi (Fugo Ground Services Inc) de yaptırım listesine dahil etti.

Açıklamada, Türkiye'ye uçuşlarını sürdüren ve ABD yaptırımları altında bulunan şu İran hava yolu şirketlerine yer hizmetleri ve destek sağlandığı bilgisi paylaşıldı:

• Iran Air Tour
• Saha Airlines
• Taban Airlines
• Ata Airlines

"Karak, denizden ve havadan takip edeceğiz"

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington yönetiminin Tahran'a destek verenleri izlemeyi kararlılıkla sürdüreceğini savunarak, "Nerede olduğunuzu biliyoruz ve karadan, denizden ya da havadan İran rejimini desteklemeye devam edenleri yaptırımlarla hedef alacağız" değerlendirmesinde bulundu.

Obsidian Risk Advisors Yönetici Direktörü Brett Erickson ise yaptırımların Trump yönetiminin sarsıcı seçim sonuçlarına rağmen ekonomik baskıyı tırmandırdığı yönünde güçlü bir mesaj verdiğini belirtti. Erickson, "Ağır bir seçim yenilgisinin ardından dahi Washington, gerilimi düşürme yönünde en ufak bir adım atmaya niyetli görünmüyor" dedi.

Yaptırımlar kapsamında listeye alınan kişi ve kurumların ABD ile bağlantılı varlıkları donduruldu, bu taraflarla ticari işlem yapılması yasaklandı. Kısıtlamalar şahısların en az yüzde 50 hissesine sahip olduğu şirketleri de kapsayacak biçimde genişletildi. Yaptırımların delinmesine aracılık eden yabancı banka ve şirketlerin de adli veya cezai yaptırımlarla karşılaşabileceği hatırlatıldı.

Başkan Donald Trump, İran savaşının ve benzin fiyatlarındaki artışın seçim mağlubiyetindeki rolünü kabul ederken, askeri çatışmanın buna değdiğini savundu.

Petrol fiyatları ise yatırımcıların savaşın sona erme ihtimalini değerlendirmesiyle sert bir düşüş gösterdi.

Son yaptırımların, Tahran ile Washington arasında savaşı sonlandırmayı öngören mutabakatın bozulmasının ardından 14 Temmuz'da ABD'nin İran limanlarına yeniden abluka getirmesiyle daralan İran petrol ihracatı üzerindeki baskıyı daha da artırdığı kaydedildi.