ABD ile Rusya arasında Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik diplomatik temasların enerji alanına da uzandığı belirtildi. Konuya ilişkin bilgi sahip kaynaklara göre, savaş öncesinde Rus gazını Almanya'ya taşıyan Nord Stream boru hatlarına ABD'li bir yatırımcının dahil edilmesi seçeneği gündeme geldi.
Görüşmelerde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in danışmanı Kirill Dmitriev ile ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve Özel Temsilcisi Jared Kushner'in yer aldığı bildirildi. İki ismin son haftalarda Moskova ve New York'ta bir araya geldiği aktarıldı.
NORD STREAM YENİDEN GÜNDEMDE
Nord Stream konusunun bu görüşmelerde ne ölçüde ele alındığı henüz netlik kazanmazken, boru hatlarının yeniden devreye alınması seçeneğinin gündemde kalmaya devam ettiği bildirildi. Olası bir anlaşmayla ABD'li yatırımcıların, savaşın sona ermesinin ardından Rusya'dan Avrupa'ya yeniden başlayabilecek enerji akışından gelir elde etmesi öngörülüyor.
Beyaz Saray'dan bir yetkili, herhangi bir anlaşmanın Rusya ile ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu ve ABD Hazine Bakanlığı arasında müzakere edilmesi gerektiğini belirtti. Yetkili, anlaşmaların ABD'li vergi mükellefleri ve şirketlerin çıkarına olması gerektiğini ifade ederken, son dönemde Nord Stream konusunda yeni bir görüşme yapılmadığını savundu.
YAPTIRIMLAR EN BÜYÜK ENGELLERDEN BİRİ
Nord Stream'in yeniden faaliyete geçirilmesinin önünde önemli hukuki ve siyasi engeller bulunuyor. Boru hatları hem ABD'nin hem de Avrupa Birliği'nin yaptırımları kapsamında yer alıyor. Mevcut yaptırım rejimi sürerken Rus gazının Nord Stream üzerinden yeniden taşınması mümkün görünmüyor.
- ABD yönetiminin Washington'ın uyguladığı yaptırımları gevşetme seçeneği bulunuyor
- Avrupa Birliği yaptırımlarının kaldırılması için ayrıca siyasi uzlaşma gerekiyor
- ABD'li bir yetkili, mevcut engeller nedeniyle orta vadede anlaşmaya varılmasının düşük ihtimal olduğunu belirtti
ALMANYA KARŞI ÇIKIYOR
Almanya hükümeti Nord Stream'in yeniden açılmasına sıcak bakmıyor. Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığı, Nord Stream ile Rus gazının Avrupa'da yaptırım kapsamında bulunduğunu ve ülkenin alternatif enerji kaynakları oluşturduğunu açıkladı. Boru hatlarının yeniden faaliyete geçirilmesinin hükümet onayı gerektirdiği ve böyle bir adımın desteklenmediği belirtildi.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgal ettiği Şubat 2022 öncesinde Almanya, doğal gaz ihtiyacının yarısından fazlasını Rusya'dan karşılıyordu. Nord Stream hatları, Rusya'nın Avrupa'ya gaz akışını azaltmasının ardından kullanım dışı kalmış, Eylül 2022'de meydana gelen su altı patlamalarında ağır hasar görmüştü.
ŞİRKETİN YÜZDE 51'İ GAZPROM'UN
Nord Stream'i kontrol eden şirketin ortaklık yapısı da olası satışın önündeki başlıklardan biri. Şirketin yüzde 51'i Rusya'nın kamu enerji şirketi Gazprom'a ait olurken, yüzde 31'lik bölüm iki Alman şirketi arasında paylaşılıyor, kalan hisseler ise Fransız ve Hollandalı şirketlerin elinde bulunuyor.
Alman ortakların, Gazprom'un payını satması halinde şirket üzerindeki Alman etkisini korumak amacıyla kendi hisselerini ellerinde tutmak istediği belirtildi.
ALMANYA'DA DA GÖRÜŞ AYRILIĞI VAR
Alman hükümeti Nord Stream'in yeniden açılmasına karşı çıkarken, Almanya için Alternatif (AfD) Rus gazının yeniden kullanılmasını destekliyor. Dmitriev'in gelecek yılın başında AfD yönetimiyle bir araya gelerek Rus gazının Almanya'ya yeniden satılması konusunu görüşmesinin planlandığı aktarıldı.
Alman milletvekili Michael Kellner ise olası anlaşmanın Avrupa açısından yüksek maliyet yaratabileceğini savundu. Polonya yönetiminin de Nord Stream'in yeniden açılmasına yönelik temasları takip ettiği ancak projeye karşı tutumunu sürdürdüğü bildirildi.
LUKOIL VARLIKLARI DA GÖRÜŞÜLÜYOR
ABD-Rusya enerji temaslarının Nord Stream ile sınırlı olmadığı da öne sürüldü. Kushner ile Dmitriev'in, Rus enerji şirketi Lukoil'in Avrupa ve diğer bölgelerde sahip olduğu petrol rafinerileri, akaryakıt istasyonları ve diğer varlıkların satışını da görüştiği belirtildi.
Plan kapsamında ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu ile Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yatırımcıların oluşturacağı bir konsorsiyumun söz konusu varlıkları satın alması gündemde. Beyaz Saray'dan bir yetkili, Lukoil konusunda Steve Witkoff ve Jared Kushner'in ABD için peşin ödeme ve kâr payı içeren bir yapı üzerinde çalıştığını söyledi. Lukoil ve Gazprom ise konuya ilişkin yorum yapmadı.
