AB yaptırımlara rağmen Rus enerjisine 320 milyar dolarlık ödeme

Rusya'nın enerji politikalarından sorumlu Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, Avrupa Birliği ülkelerinin yaptırımlara rağmen 2022'den bu yana Rusya'dan 320,7 milyar dolar (286,3 milyar euro) değerinde petrol ve doğal gaz satın aldığını açıkladı.

Avrupa ülkelerinin yalnızca bu yılın ilk dokuz ayında Rus enerji kaynakları için 21,3 milyar dolar ödeme yaptığını belirten Novak, "İstisna tanınan bazı alanlarda enerji tedarikine kısıtlamalara rağmen devam ediyoruz" ifadelerini kullandı.

AB, Şubat 2022'de başlayan Ukrayna savaşının ardından Moskova'ya yönelik kapsamlı yaptırım paketlerini devreye almıştı. Buna rağmen Fransa da dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesi, enerji ihtiyacının bir bölümünü hâlâ Rus kaynaklarından karşılıyor. Özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımlarında Rusya'ya bağımlılık sürdürüyor.

Slovakya ve Macaristan gibi ülkeler ise boru hatlarıyla taşınan Rus petrolünü satın almalarına olanak tanıyan muafiyetlerden yararlanmaya devam ediyor.

Türkiye ve Hindistan üzerinden yapılan alımlar hesaba dahil değil

Açıklanan rakamlara, Hindistan ve Türkiye gibi üçüncü ülkelerde işlendikten sonra dolaylı yollarla Avrupa'ya ulaşan Rus petrol ve doğal gazı dahil değil. Çin'in de aralarında bulunduğu bu üçüncü ülkeler, 2022'den bu yana Rus ham petrolü alımlarını önemli ölçüde artırmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen cuma günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dizel yakıt alımına ilişkin bir anlaşmaya vardıklarını açıklamıştı. Avrupalıların gelen eleştirileri üzerine ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazar günü Avrupalıları "ikiyüzlülükle" suçlamış; Avrupa'nın bir yandan ABD'deki dizel fiyatlarını eleştirirken diğer yandan Putin'i finanse etmeye devam ettiğini savunmuştu.

AB'den yanıt: Önemli olan eğilimin yönüdür

Rus açıklamalarına Avrupa Komisyonu'ndan yanıt gecikmedi. AB ülkelerinin Mart 2022 ile Temmuz 2026 arasında 197 milyar euro (yaklaşık 220,6 milyar dolar) değerinde petrol ve doğal gaz ithal ettiği bildirildi.

Avrupa Komisyonu sözcüsü, AB üyesi ülkelerin Rusya'dan enerji ithalatını büyük ölçüde azalttığını vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:

"Önemli olan eğilimin yönüdür. Pek çokları bu kadar hızlı bir dönüşümün mümkün olmadığını düşündüğü halde üye devletlerimizin birçoğunun rekor sürede ortaya koyduğu çabayı takdir etmemiz gerekiyor."

Rusya AB'nin ikinci büyük LNG tedarikçisi konumunda

Rusya, şu anda yaklaşık yüzde 17'lik payla AB'nin ikinci büyük sıvılaştırılmış doğal gaz tedarikçisi konumunda yer alıyor. Avrupa'nın LNG ithalatının yaklaşık yüzde 60'ını karşılayan ABD ise listenin başında bulunuyor. AB'nin enerji politikalarını eleştirenler, Birlik'in bu kez Rusya yerine ABD'ye bağımlı hale geleceği uyarısında bulunuyor.

Rusya ile AB'nin rakamları arasındaki fark dikkat çekiyor

Rusya'nın açıkladığı veriler, Avrupa Komisyonu'nun belirttiği zaman diliminden birkaç ay daha fazlasını kapsıyor. Buna rağmen iki taraf arasındaki farkın büyüklüğü dikkat çekiyor. Rusya'nın hesaplamalarında AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinin ya da farklı petrol ve doğal gaz ürünlerinin bulunup bulunmadığı net değil.

Novak ayrıca Rus petrol ihracatının bu yılın sonuna kadar yeniden savaş öncesi seviyesine yükselebileceğini söylemişti.

Rus enerjisine yönelik yasakların takvimi

AB yaptırımları Rus petrolü ve doğal gazını farklı ayrıntılarla düzenliyor. İşte takvim:

• Petrol ithalat yasağı: Boru hatları üzerinden sevkiyatın yapıldığı Slovakya ve Macaristan'a muafiyet tanındı.
• LNG ithalat yasağı: Bu yıl sonunda yürürlüğe girecek.
• Doğal gaz sevkiyatının tamamen durdurulması: En geç 1 Kasım 2027 tarihinde tamamlanması öngörülüyor.