Uydu görüntüleri ortaya çıkardı: Türkiye'deki çöpler dev metan sızıntısı yaratıyor

Türkiye, Kasım ayında Antalya'da düzenlenecek uluslararası iklim zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlandığı dönemde, çöp depolama alanlarından kaynaklanan devasa metan gazı sızıntıları uluslararası gündemin merkezine yerleşti.

California Üniversitesi Los Angeles araştırmacılarının uydu verilerine dayanarak yürüttüğü analize göre, ülkedeki bazı atık depolama alanları dünya genelinde tespit edilen en büyük metan salımı kaynakları arasında yer alıyor.

Araştırmada ilk sıraya oturan tesis, İstanbul'un Silivri ilçesindeki depolama alanı oldu. Tesiste saatte ortalama 7,4 ton metan salımı tespit edildi. Bu miktarın küresel ısınmaya etkisinin, yaklaşık 1,5 milyon SUV aracın yarattığı etkiye eşdeğer olduğu hesaplandı.

İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki Şile tesisinde de saatte yaklaşık 4 ton metan salımı kaydedildi. Araştırmacılara göre bu düzey, küresel ısınmaya etki bakımından yaklaşık 800 bin SUV aracın yarattığı düzeyde karşılık geliyor.

En büyük atık alanı günde 10 bin ton çöp işliyor

Türkiye'nin en büyük atık depolama alanı konumundaki Silivri'deki tesiste her gün yaklaşık 10 bin ton çöp işleniyor. Ancak organik atıkların çürümesi sonucu ortaya çıkan metan gazının önemli bölümü atmosfere karışıyor.

Uydu verilerini kullanan araştırmacılar, Türkiye'de en fazla metan salımı yapan 10 çöp depolama alanını belirledi. İstanbul'un yanı sıra İzmir, Ankara ve Antalya'daki tesislerde de yüksek miktarda gaz salımı tespit edildi.

UCLA Stop Methane projesinin yöneticisi Cara Horowitz, bazı tesislerdeki salım miktarlarının küresel ölçekte bile şaşırtıcı derecede yüksek olduğunu belirtti. Horowitz, bunların insan faaliyetlerinden kaynaklanan en büyük tekil metan salımı kaynaklarından bazıları olduğunu söyledi.

Köylüler yıldır ağır kokuyla mücadele ediyor

Silivri yakınlarındaki Yolçatı köyünde yaşayanlar, çöp depolama tesisinden yayılan ağır kokunun yıllardır hayatlarını olumsuz etkilediğini anlattı. Bölge sakinlerinden Kemalettin Özenç, kokunun özellikle rüzgârsız gecelerde dayanılmaz hale geldiğini ifade etti.

Özenç, yaz aylarında bile pencerelerini kapatmak zorunda kaldıklarını belirterek, yetkililere ulaşmak amacıyla imza kampanyası başlatmaya çalıştığını ancak birçok kişinin olası sonuçlardan çekindiği için kampanyaya katılmadığını aktardı.

İBB iştiraki sızıntıların varlığını kabul etti

Uydu görüntülerinin kendilerine gösterildiği İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraklerinden İSTAÇ'ın yetkilileri, metan salımının varlığını kabul etti. İSTAÇ yetkilisi Fatih Arslan, sızıntıların bir bölümünün henüz kil tabakasıyla kapatılmamış atık alanlarından kaynaklandığını açıkladı.

Arslan, mevcut durumun iyileştirilmesi gerektiğini kabul ederken, tesis bünyesinde saatte 6 bin metreküp metanın yakalanarak enerji üretiminde kullanıldığını ifade etti.

Tesis yöneticisi Ebu Bekir İkinci ise mevcut atık yönetimi sisteminin geçmiş yıllara kıyasla önemli ölçüde geliştiğini savundu. İkinci, 1993 yılında İstanbul'daki bir çöplükte meydana gelen ve 39 kişinin yaşamını yitirdiği metan patlamasını hatırlattı.

COP31 öncesi kritik tablo

Araştırmanın yayımlanması, Türkiye'nin Kasım ayında Antalya'da düzenlenecek COP31 zirvesine hazırlanması nedeniyle ayrıca dikkat çekti. Türkiye, zirvede metan salımının azaltılmasını ve sıfır atık politikalarını öncelikli gündem maddeleri arasında göstermişti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, zirveye katılması beklenen 196 ülkeye gönderdiği mektupta, metan salımını azaltmanın kısa vadeli sıcaklık artışını yavaşlatmanın en etkili yollarından biri olduğunu vurgulamıştı.

Bununla birlikte Türkiye, 2030 yılına kadar küresel metan salımını yüzde 30 azaltmayı hedefleyen Küresel Metan Taahhüdü'ne katılan 159 ülke arasında yer almıyor.

Çevre Bakanlığı, araştırmada ortaya konulan metan sızıntılarına ilişkin yorum yapmazken, İstanbul Büyükşehir Belediyesi de Silivri'deki salımlara yönelik soruları yanıtlamadı.

Metan neden bu kadar tehlikeli?

Metan, küresel ısınmanın yaklaşık dörtte birinden sorumlu olan güçlü bir sera gazı. Bilim insanları, 2007 yılından itibaren atmosferdeki metan miktarında yaşanan hızlı artışın iklim açısından ciddi riskler oluşturduğuna dikkat çekiyor.

Bununla birlikte metanın atmosferdeki ömrünün karbondioksite göre daha kısa olması, salımların azaltılması halinde iklim üzerinde nispeten hızlı sonuç alınabilmesini sağlıyor. Uzmanlar bu nedenle metan salımının azaltılmasını iklim değişikliğiyle mücadelede bir "acil durum freni" olarak nitelendiriyor.

Uzmanlardan çözüm önerileri

Carbon Mapper'ın atık sektörü sorumlusu Dr. Tia Scarpelli, metan toplama sistemlerinin bulunmasının tek başına yeterli olmadığını belirtti. Scarpelli'ye göre tesislerin tasarımı, bakım koşulları ve günlük işletme uygulamaları sızıntıların önlenmesinde belirleyici rol oynuyor.

• Organik atıkların depolama alanlarına gönderilmeden ayrıştırılması daha kalıcı bir çözüm olabilir
• Güney Kore'de gıda atıklarının neredeyse tamamının geri dönüştürüldüğünü hatırlatan araştırmacılar, Türkiye'nin de benzer uygulamalarla metan salımını azaltmada küresel bir öncü haline gelebileceğini vurguluyor
• Ancak bunun ilk koşulu, sızıntıların gerçek boyutunun tespit edilmesi ve düzenli olarak izlenmesi