Türkiye-Katar anlaşmaları "yeni dönüm noktası" olarak değerlendirildi

Türkiye ve Katar, İstanbul'da düzenlenen Yüksek Stratejik Komite'nin 12. Toplantısı kapsamında Karşılıklı Savunma Anlaşması'nın da aralarında bulunduğu toplam 5 anlaşmaya imza attı. Gerçekleşen iş birliği Katar basınında "yeni bir dönüm noktası" olarak değerlendirildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Dolmabahçe Ofisi'nde baş başa ve heyetler arası görüşmeler gerçekleştirdi. Ticaret, eğitim, diplomasi ve savunma alanlarını kapsayan anlaşmaların, bölgesel gerilimin sürdüğü ve Gazze'deki insani krizin derinleştiği bir dönemde imzalanması dikkat çekti.

Bölgesel güvenlik vurgusu

İki liderin imzaladığı Karşılıklı Savunma Anlaşması, müşterek savunmanın güçlendirilmesini ve bölgesel güvenlik ile istikrarın desteklenmesini amaçlıyor. Ortak Bildiri'de anlaşmanın tarafların egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini koruma taahhüdünü yansıttığı belirtildi.

• Ortak askeri tatbikatlar düzenlenmesi
• Savunma sanayii iş birliği derinleştirilmesi
• Personel eğitimi değişimleri yoluyla kapasite paylaşımı

Taraflar bu kapsamda yukarıdaki başlıklarda iş birliğini geliştirme konusunda mutabık kaldı. Bildiride, Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya'nın imzaladığı Bedir Mutabakatı'nın ortak üretim, teknoloji geliştirme ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesine zemin hazırlayacağı kaydedildi.

PKK/PYD/YPG, DEAŞ ve FETÖ ile iltisaklı yapılar dahil tüm terör örgütleriyle mücadelede yakın iş birliğinin sürdürülmesi yönündeki taahhüt de yinelendi.

Katar basınından analizler

Katar merkezli bir televizyon kanalının analizinde, Orta Doğu ülkelerinin askeri caydırıcılıklarını artırmaya ve dış güçlere bağımlılıklarını azaltmaya çalıştığı aktarıldı. Katar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Abdullah Al Uteybi, bölgedeki askeri gerilimin yeniden tırmanma ihtimalinin ülkeleri savunma kapasitelerini güçlendirmeye yönelttiğini belirtti. Orta Doğu uzmanı Mahcub Züveyri ise anlaşmanın Doha ile Ankara arasındaki yüksek düzeyde karşılıklı güveni yansıttığını ve ortak savunma sanayii üretiminin ilişkileri daha ileri bir aşamaya taşıdığını ifade etti.

Gazze, İran ve bölgesel krizlerde ortak tutum

Ortak Bildiri'de Gazze'deki insani duruma geniş yer ayrılırken, iki ülke Gazze'nin erken toparlanması, yeniden inşası ve insani yardımların ulaştırılması için koordinasyon içinde çalışma kararı aldı. Kış mevsiminin ilk ani sel felaketlerinin Gazze'deki yaşam koşullarını daha da ağırlaştırdığına dikkat çekilirken, gözaltına alınan tüm insani yardım çalışanlarının ve Birleşmiş Milletler personelinin derhal ve koşulsuz serbest bırakılması talep edildi.

Taraflar, İsrail'i ateşkes anlaşması ve uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine tam uymaya çağırırken, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşim faaliyetlerini ve zorla yerinden etme uygulamalarını kınadı. Bildiride Mescid-i Aksa'nın 144 dönümlük alanının tamamının münhasıran Müslümanlara ait bir ibadet yeri olduğu vurgulandı.

Suriye konusunda devlet kurumlarının güçlendirilmesi ve Suriye'nin öncülüğündeki siyasi sürecin desteklenmesi gerektiği belirtilirken, İsrail'in Suriye topraklarındaki ihlallerini durdurması ve 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'na saygı göstermesi istendi.

• ABD ile İran arasındaki ihtilafın diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiği vurgulandı
• Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin süratle yeniden başlatılması çağrısı yapıldı
• İsrail'in Lübnan'ın egemenliğini ihlal eden eylemleri kınandı
• Yemen'in birliğinin ve toprak bütünlüğünün korunması çağrısı yapıldı
• Husi milislerin Suudi Arabistan ve Kızıldeniz'deki ticari deniz taşımacılığına yönelik saldırıları kınandı

Türkiye ve Katar ayrıca Sudan'daki krizin barışçıl çözümüne, Somali dahil Afrika Boynuzu'nda istikrarın sağlanmasına ve Kıbrıs sorununda adil ve kalıcı çözüme ulaşılması ihtiyacına destek verdi.

Ticarette 5 milyar dolar hedefi

Zirvede savunma anlaşmasının yanı sıra dört ayrı iş birliği belgesi daha imzalandı:

1. Tüketicinin Korunması, Piyasa Gözetimi ve Denetimi Alanlarında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı
2. Eğitim Alanında İşbirliği Anlaşması
3. Barış, Uzlaşma ve Çatışma Çözümü Konusunda İşbirliği Mutabakat Zaptı
4. 12. Toplantı Ortak Bildirisi

Taraflar 5 milyar ABD doları ticaret hacmine ulaşma hedeflerini yinelerken, 1 Ağustos 2025'te yürürlüğe giren Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nın bu hedefe katkısının araştırılmasında anlaşıldı. Bildiride, Türk müteahhitlik şirketlerinin Katar'da toplam 20,8 milyar dolar değerinde 206 proje üstlenmesinden memnuniyet duyulduğu kaydedildi.

Türkiye-Katar Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi'nin ikinci toplantısı ile Ekonomik ve Teknik İşbirliği Karma Komisyonu'nun 7. toplantısının Doha'da düzenlenmesi kararlaştırıldı. 2014'te kurulan Yüksek Stratejik Komite'nin iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve güvenlik iş birliğinin kurumsal temelini oluşturduğu belirtildi.

Komite'nin 13. Toplantısı'nın ise 2027'ye kadar Katar'da düzenlenmesi konusunda mutabık kalındı.