Trump'tan Zelenski'ye sert sözler: Ukrayna'nın yeni bir başkana ihtiyacı var

ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasındaki gerilim, Washington yönetiminin Rusya ile imzaladığı dizel yakıt anlaşmasının ardından tırmandı. Trump, 10 Ekim'de Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Ukrayna'nın Rusya'daki petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını eleştirerek Zelenski'nin görevden ayrılması gerektiğini söyledi.

"Ukrayna'nın yeni bir başkan edinmesinin zamanı geldiğini düşünüyorum" diyen Trump, Ukrayna'nın saldırılarının küresel dizel yakıt arzını olumsuz etkilediğini savundu. Trump, "Rusya dünya genelindeki dizel yakıtın önemli bir bölümünü sağlıyor. Zelenski, çiftçilerimiz ve hayvancılıkla uğraşanlarımız için dizel yakıt konusunda sorun yaratmak istiyor" ifadelerini kullandı.

Rusya ile Ukrayna arasında barış anlaşması sağlanamamasından Zelenski'yi sorumlu tutan Trump, Kiev yönetimine yönelik eleştirilerini sürdürdü. Ukrayna'nın Rus enerji tesislerini hedef alan saldırılarına son vermesi gerektiğini söyleyen Trump, Zelenski'ye daha önce de bu konuda uyarıda bulunduğunu belirtti.

Trump, "Ona istediğini yapabileceğini ama rafinerileri vurmaması gerektiğini söyledim. Vurabileceği çok sayıda hedef var. Rafinerileri vurma dedim. Ama gidip vurdu. Buna kesinlikle son vermesi gerekiyor" diye konuştu. Lider değişikliği çağrısını yineleyen Trump, "Anlaşma yapabilecek yeni bir lider bulmalarını öneriyorum. Çünkü birçok kez anlaşma yapabilirdi ama nedense bunu hiçbir zaman yapmıyor" dedi.

Rusya ile dizel anlaşması gerilimi artırdı

Trump, 9 Ekim'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmenin ardından Rus dizel yakıtının uluslararası piyasalara sunulmasını sağlayacak bir anlaşmaya vardıklarını açıklamıştı. Anlaşma kapsamında Washington yönetimi, Rus dizel yakıtına uygulanan yaptırımları geçici olarak gevşetti.

Şubat ayında başlayan İran savaşının ardından küresel dizel fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, ABD'de 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi Parti üzerindeki ekonomik baskıyı artırdı. Trump yönetimi, Rusya ile yapılan anlaşmanın küresel yakıt arzını artırarak fiyatların düşmesine katkı sağlayacağını savunuyor. Ancak enerji piyasası uzmanları, anlaşma kapsamında piyasaya sunulacak yakıt miktarının Rusya'nın normal ihracat hacminin oldukça altında kalması nedeniyle fiyatlarda kalıcı bir düşüş sağlanmasının zor olabileceğini belirtiyor.

Zelenski'den sert tepki: Moskova cesaretlendiriliyor

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları gevşetmesine sert tepki gösterdi. Rusya'nın 10 Ekim'de Zaporijya kentine düzenlediği ve ilk açıklamalara göre 20 kişinin yaşamını yitirdiği saldırıyı hatırlatan Zelenski, Washington'un kararının Moskova yönetimini cesaretlendirdiğini ileri sürdü.

Zelenski, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada "Rusya bugün dizel ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılmasına, Zaporijya'daki konutların üzerine beş güdümlü bomba bırakarak teşekkür etti" ifadelerini kullandı. Yaptırımların hafifletilmesinin Rusya'ya savaşı sürdürme konusunda cesaret verdiğini savunan Zelenski, şunları kaydetti:

"Dün gece yaşananlar, Rusya'nın baskının her azaltılışını savaşmaya ve kentlere bomba yağdırmaya devam edebileceğinin işareti olarak gördüğünü bir kez daha doğruladı. Farklı mesajlar verilmesi gerekiyor."

Kiev yönetimi, Washington'un Moskova üzerindeki baskıyı artırarak savaşın sona erdirilmesi için ciddi müzakerelerin başlamasını istiyor.

ABD'de Trump'ın kararına tepki

Rusya ile yapılan dizel yakıt anlaşması, ABD'de de tartışmalara neden oldu. Cumhuriyetçi Parti'den Temsilciler Meclisi üyesi Don Bacon, Rusya'ya uygulanan yaptırımların kaldırılması yerine Kongre'nin yakın zamanda kabul ettiği yeni yaptırımların uygulanması gerektiğini belirtti. Trump yönetiminin kararına yönelik eleştirilerde şu uyarılar öne çıktı:

• Rusya'nın enerji ihracatından elde edeceği gelirin Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşı finanse etmek için kullanılabileceği riski
• Cumhuriyetçi Parti içinde karara yönelik artan memnuniyetsizlik

İngiltere'den Rusya'ya yeni yaptırım mesajı

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 10 Ekim'de Zelenski ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. İngiltere Başbakanlık Ofisi'nden yapılan açıklamaya göre Burnham, Rusya'ya yönelik yaptırımları güçlendirmeye devam edeceklerini belirtti. Görüşmede, Rusya'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına ve Karadeniz'deki deniz taşımacılığına yönelik saldırılarını durdurması gerektiği vurgulandı. İki liderin önümüzdeki günlerde yüz yüze görüşme konusunda da anlaştığı bildirildi.

Barış görüşmelerinde belirsizlik sürüyor

Öte yandan, Ukraynalı ve Avrupalı yetkililerin ABD'li müzakerecilerle Miami'de gerçekleştirdiği görüşmelerde, savaşın sona erdirilmesi için ortak bir öneri hazırlanması ele alındı. Trump'ın Rusya ile dizel yakıt anlaşmasını müzakereler devam ederken açıklaması, Kiev yönetiminde rahatsızlık yarattı. Zelenski, kararın kendileri açısından beklenmedik olduğunu belirtti.

Putin ise Trump ile yaptığı görüşmenin ardından, Ukrayna'nın Moskova'ya yönelik insansız hava aracı saldırılarını gerekçe göstererek barış görüşmelerinin kısa süre içinde yeniden başlamasının düşük ihtimal olduğunu ifade etti. Rus kaynaklarına göre ABD'li müzakereciler Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın önümüzdeki iki hafta içinde Moskova'yı ziyaret etmesi gündemde.