Teknoloji devlerinin Trump'ın balo salonuna milyonlarca dolarlık bağışı tepki çekti

Beyaz Saray'ın çehresini kökünden değiştiren tartışmalı balo salonu projesinin arkasındaki finansman kaynakları yavaş yavaş gün yüzüne çıktı. Apple ve Nvidia gibi teknoloji devlerinin Trump'ın yerleşkede inşa ettirmek istediği balo salonu için 25'er milyon dolar bağış taahhüdünde bulunduğu ortaya çıktı.

Proje kapsamında toplanan özel bağış miktarının 333 milyon dolara ulaştığı bildirildi. Yaklaşık 400 milyon dolara mal olması öngörülen devasa inşaat için cüzdanını açan isimler yalnızca Silikon Vadisi devleriyle sınırlı kalmadı.

Bağış yapanlar arasında kimler var?

Trump'ın ve Cumhuriyetçi Parti'nin uzun yıllardır mali destekçisi olan Adelson ailesi ile telekomünikasyon şirketi Dish Network'ün kurucu ortağı ve yönetim kurulu başkanı milyarder Charles Ergen de 25'er milyon dolar taahhüt eden isimler arasında yer aldı.

• Lockheed Martin – federal hükümetle sözleşmeleri bulunan silah şirketi
• Microsoft – 10 milyon dolar bağış
• Palantir – 10 milyon dolar bağış
• Apple – 25 milyon dolar bağış
• Nvidia – 25 milyon dolar bağış

Bağışçı listesinde Trump'ın kendi adının yer almadığı belirtilirken Beyaz Saray, isimleri kamuoyuna açıklamayacağını duyurdu.

Beyaz Saray'dan "şeffaflık" eleştirilerine yanıt

Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle, bağışçıların "büyük Amerikan şirketlerinden oluşan geniş bir yelpazeyi temsil ettiğini" savundu. Ingle, tepkilere karşılık olarak şu ifadeleri kullandı:

"Sahte çıkar çatışması iddiaları öne süren aynı çevreler, gecikmiş bu tadilatların faturası Amerikalı vergi mükelleflerine kalsaydı yine şikayet ederdi."

Nvidia ise bir Amerikan şirketi olarak ABD'ye desteğinin "her şeyin üzerinde ve ticari çıkarlardan bağımsız" olduğunu belirterek, Amerikalılara hizmet eden ve partilere bağlı olmayan bir vakfa katkı sağlamaktan gurur duyduğunu açıkladı.

Hukuk uzmanları uyarıyor: Gizlilik büyük sakınca

Hukuk uzmanları ve denetim kuruluşları, bağış toplama yönteminin uzun süredir uygulanan etik ve denetim normlarını zedelediğini savunuyor. Brennan Adalet Merkezi'nden uzman Eric Petry, gizliliğin ciddi bir sorun oluşturduğuna dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:

"Hükümette işi olan aktörler başkanın özel projesine milyonlar akıtabildiğinde ve kamuoyu kimin ne kadar verdiğini göremediğinde, bu parayla nüfuz mu yoksa ayrıcalık mı satın alındığını anlamanın hiçbir yolu kalmaz."

Toplam bağışın yarısı federal sözleşme sahibi şirketlerden

Toplanan paranın büyük bölümü, federal hükümet nezdinde çıkarları olan şirketler ile varlıklı kişilerden sağlandı. Toplam kaynağın yarısının, Trump'ın ikinci başkanlık döneminde federal hükümetten ihale veya sözleşme almış firmalardan ya da bu firmaların yöneticilerinden geldiği kaydedildi.

Trump, başlangıçta projenin maliyetini kendisinin ve varlıklı bağışçıların üstleneceğini söylemiş ancak daha sonra tesisin altına sığınak ve güvenlik donanımları eklemek amacıyla Kongre'den talep ettiği 1 milyar dolarlık bütçeyi alamamıştı.

Tarihi yapı tartışmaları ve hukuki süreç

Yaklaşık 8.360 metrekarelik alana yayılacak ve 1000 kişilik oturma kapasitesi sunacak dev tesis, geniş bir kamuoyu tepkisiyle karşı karşıya kaldı. Tarihi yapıları koruma taraftarları ve muhalifler, First Lady'nin çalışma ofisleri ile Beyaz Saray sinema salonuna ev sahipliği yapan tarihi Doğu Kanadı'nın balo salonuna yer açmak için yıkılmasıyla Trump'ın yetki sınırlarını aştığını savunuyor.

Trump yönetimi ise eleştiriler karşısında yapının bomba sığınakları, tıbbi alanlar, İHA ve füze savunma sistemleri içereceğini belirterek tesisin ulusal güvenlik için gerekli olduğunu ileri sürüyor. Benzer bir ulusal güvenlik gerekçesi, başkanın gündeme getirdiği zafer takı projesi için de savunuluyor.

İnşaat süreci hukuki engellere takılsa da ABD Yüksek Mahkemesi ağustos ayında 4'e karşı 5 oyla yargı denetimi sürerken inşaatın devam etmesine izin vermişti. Karara muhalif kalan Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts, projenin "muhtemelen hukuka aykırı" olduğunu kaydetmişti.