Dünyanın gözü Çin'deki tarihi üçlü zirveye çevrildi. ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ve Çin liderleriyle yapılacak görüşme öncesinde İran ve Ukrayna savaşlarına ilişkin dikkat çekici mesajlar verdi.
Çin, 33'üncü Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'ne ev sahipliği yapıyor. Zirve öncesinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Shenzhen kentinde düzenlenen resmi resepsiyona katıldı.
Şi Cinping'in ev sahipliğindeki davete katılan liderler, akşam yemeği öncesi aile fotoğrafı çektirdi. ABD Başkanı Trump, Çin lideri Şi ve Rus lider Putin, fotoğraf çekimi öncesinde birbirlerini selamladı. Ayrıca IMF Başkanı Kristalina Georgieva da davette ve aile fotoğrafında yer aldı.
"Savaş İçin Yardım İstemeyeceğim"
Trump, zirve öncesinde bir röportaj vererek İran savaşını sona erdirmek için Rusya ve Çin'den yardım istemeyeceğini söyledi. Washington'ın çatışmayı bitirmek için kimsenin desteğine ihtiyaç duymadığını savundu.
Ukrayna savaşına ilişkin de konuşan Trump, "Öyle ya da böyle, bu savaşı yakında bitireceğiz" ifadesini kullandı.
Nvidia Krizinden "Kısaca" Söz Etti
ABD Başkanı, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapay zekâ konusunu görüştüğünü de açıkladı. Ancak iki ülke arasındaki çip geriliminin merkezindeki Nvidia şirketi'nin gündeme gelmediğini söyledi. Trump, şirketin eski CEO'su Jensen Huang'ın istifasını ise "trajedi" olarak nitelendirdi.
Şi'den Serbest ve Açık Ticaret Çağrısı
Zirvenin açılış konuşmasını yapan Şi Cinping, "Serbest ve açık ticareti savunmalıyız" vurgusu yaptı. Şi, bölge ülkelerinin serbest ticareti savunması, serbest dolaşımın önündeki engelleri kaldırması ve ekonomik büyümeye daha fazla alan açması gerektiğini belirtti.
Çin lideri ayrıca şu değerlendirmelerde bulundu:
- Asya-Pasifik serbest ticaret bölgesi, APEC üyelerinin ortak vizyonudur
- Farklı ekonomik ve ticari anlaşmaların uyumlaştırılması, ticaretin teşviki ve yatırımların kolaylaştırılması gerekir
- Dijitalleşmeyle ticaret ve yatırımların önündeki engelleri azaltmak için çaba gösterilmeli
- Bilimsel ve teknolojik işbirliği cesaretlendirilmeli, inovasyon sonuçlarının ticarileştirilmesi kolaylaştırılmalı
Trump ve Putin Bir Araya Geldi
Şi'den sonra konuşan Donald Trump, "Şi ve Putin'le yapacağım görüşmeyi sabırsızlıkla bekliyorum" dedi. Yapay zeka tartışmalarına değinen Trump, "Yapay zeka neredeyse tamamen iyi bir şey ancak bazı olumsuz yönleri de var" ifadesini kullandı.
Rusya lideri Vladimir Putin ise "Rusya, bölgesel enerji güvenliğine katkıda bulunuyor. Rusya'nın ortakları her zaman Moskova'ya güvenebilir" şeklinde konuştu.
Açılışın ardından ABD Başkanı ile Rusya Devlet Başkanı bir araya geldi. Trump, Putin ile görüşmesine ilişkin "Uzun yıllardır harika bir ilişkimiz var. Birbirimizi çok uzun zamandır tanıyoruz ve bence bundan çok güzel şeyler çıkabilir" dedi.
19 Lider Zirvede
Şi Cinping'in ev sahipliğindeki APEC Zirvesi'ne aralarında ABD, Rusya, Güney Kore, Endonezya, Vietnam, Filipinler, Meksika, Peru, Şili, Brunei, Japonya, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Malezya, Singapur, Tayland ve Papua Yeni Gine liderlerinin de bulunduğu 19 lider katıldı.
Pasifik kuşağındaki 21 ekonominin oluşturduğu APEC, ilk zirvesini 1993'te toplamıştı. Çin daha önce 2001'de Şanghay ve 2014'te Pekin'de düzenlenen zirvelere ev sahipliği yapmıştı. Ayrıca Şi, ilk kez yabancı bir devlet başkanını havalimanında bizzat karşıladı.
"Yeni Yalta" Endişesi
Üçlü zirvede Trump'ın önceliği "nükleer silahların azaltılması" ve İran'daki savaş. Putin de görüşmeyi, Ukrayna savaşını Moskova'nın çıkarlarına uygun bir anlaşmayla bitirmek için fırsat olarak değerlendiriyor. Ancak Washington, Ukrayna'nın üçlü zirvenin gündeminde olmadığını duyurdu.
Ev sahibi Şi Cinping ise özellikle nükleer silahların sınırlandırılması konusunda isteksiz. Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya'nın her birinde 5 binden fazla nükleer savaş başlığı bulunurken, Çin'in yaklaşık 500 başlığı var.
Öte yandan üçlü zirve, Avrupa ülkeleri ve Ukrayna'da endişeye neden oldu. Avrupa ve Ukrayna, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin gerçekleştireceği görüşmenin, büyük güçlerin nüfuz alanlarını yeniden belirlediği bir "yeni Yalta" sürecine dönüşmesinden kaygı duyuyor.
Şubat 1945'te Kırım'ın Yalta kentinde Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill bir araya gelmişti. İkinci Dünya Savaşı'nın son döneminde gerçekleştirilen konferansta savaş sonrası Avrupa'nın düzenine yönelik alınan kararlar, Soğuk Savaş öncesindeki güç dengelerinin şekillenmesinde büyük rol oynamıştı.
Yorumlar 0
Yorumunuz Yayınlandığında Bildirelim mi?
Editöryal onay tamamlandığında veya yanıt geldiğinde tarayıcınıza anlık bildirim gönderebiliriz.
Henüz yorum yapılmamış
Bu haberle ilgili ilk düşünceyi sen paylaş!