SPK'dan takas kesinliği ve pay blokajı hakkında net açıklama

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarındaki takas kesinliği ve pay blokajı (PBLK) sürecine dair kapsamlı bir açıklama yayımlayarak son dönemde ortaya çıkan endişeleri giderdi.

Kurul, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görüşülmekte olan Kanun Teklifi kapsamında kamuoyunda takas kesinliği ve pay blokajı konusunda bazı tereddütlerin olduğunu tespit ettiklerini belirtti.

Takas kesinliği ilkesi nedir?

Sermaye Piyasası Kanunu'nun 79'uncu maddesi uyarınca, sermaye piyasası araçlarına ilişkin takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin, ilgili kuruluşların faaliyetlerinin durdurulması veya tasfiye sürecine girmesi hâlinde dahi geri alınamayacağı ve iptal edilemeyeceği açıkça düzenleniyor. Bu hükmün temel amacı, gerçekleştirilen işlemlerde oluşan takas yükümlülüklerinin geri döndürülemez şekilde yürütülmesi ilkesi getirilerek sermaye piyasalarına duyulan güveni korumaktır.

TEFAS talimatları her koşulda tamamlanmış takas anlamına gelmiyor

SPK, söz konusu hükmün TEFAS üzerinden verilen tüm talimatlar bakımından işlemin hangi aşamada olursa olsun uygulanması gerektiğini ifade etmediğinin altını çizdi. Kurul, TEFAS'ın klasik organize piyasalardan farklı olarak yatırım fonu katılma paylarının yatırımcılar tarafından fon kurucusundan alınmasına ve kurucuya iade edilmesine imkân tanıyan bir platform olduğunu hatırlattı.

Bu nedenle TEFAS'ta verilen her satış talimatının kendiliğinden tamamlanmış bir takas işlemi olmadığını vurgulayan SPK, tasfiye sürecinde özellikle pay blokajı alt hesabı (PBLK) statüsündeki yatırımcılar bakımından satış talimatlarının verilmiş olması veya sistemde belirli bir kaydın bulunmasının tek başına takasın başladığı anlamına gelmediğini belirtti.

Takas ne zaman tamamlanıyor?

Kurul açıklamasında takas işleminin aşağıdaki iki adımın ardından tamamlandığı ifade edildi:

• Nakdin yatırımcı hesabına geçirilmesi
• Fon katılma payı sahipliği kaydının kaldırılması

Takası tamamlanmayan talimatlar tasfiyeye dahil ediliyor

SPK, henüz takası tamamlanmamış talimatların tasfiye kapsamına alınmasının fon varlıklarının yatırımcılar arasında adil bir şekilde dağıtılmasına katkı sağladığını açıkladı.

Pay blokaj kaydı bulunan kişilerin 455.758 fon pay sahibi arasında yer aldığını ve ilave bir grup teşkil etmediğini belirten Kurul, Kanun Teklifi'ndeki düzenlemenin tamamlanmış işlemleri etkilemediğini, yalnızca henüz takas süreci tamamlanmamış talimatları kapsadığını duyurdu.

Bu talimatların tasfiye sonucunda elde edilen tutarlar üzerinden diğer katılma payı sahipleriyle eşit koşullarda değerlendirileceğini vurgulayan SPK, düzenlemenin amacının anılan fon pay sahiplerinin hukuki statüsüne açıklık kazandırılması ve tasfiye kapsamında sahip oldukları hakların belirgin hâle getirilmesi olduğunu, bu yaklaşımın gerekli ve ölçülü olduğunu değerlendirdiğini kaydetti.