SPK onayı olmadan TEFAS'a açılan TLY fonundan aynı ayda 20 milyar lira çekildi

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) gerekli onayı alınmadan Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) açılan Tera Portföy Birinci Serbest Fon'un (TLY) dosyasında ortaya çıkan ayrıntılar, TBMM'deki fon krizi görüşmeleriyle birlikte kamuoyunun gündemine oturdu.

SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu, izinsiz işlemin yaklaşık bir ay sonra tespit edildiğini duyururken, Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı ise fonun şirketin Kamuyu Aydınlatma Platformu'ndaki bildirimi esas alınarak TEFAS'a açıldığını belirtti.

KAP kayıtlarında 20 milyar liralık para çıkışı

KAP'ta yayımlanan fon raporları ve bildirimler üzerinde yapılan incelemeye göre, TLY fonundan Temmuz 2025'te yaklaşık 20 milyar lira çekildi. Aynı dönemde fona 6,55 milyar lira yatırılırken net para çıkışı 13,44 milyar lirayı buldu. Fonun birim pay fiyatı yüzde 40,98 yükselirken dolaşımdaki katılma payı sayısı ise yüzde 41,11 azaldı.

Bu rakamlar Temmuz ayının tamamını kapsıyor. TLY'nin SPK onayı olmadan TEFAS üzerinden yeni alımlara açık kaldığı dönem ise 7 Temmuz - 1 Ağustos 2025 aralığıydı. İncelenen aylık raporlar, para çıkışının ne kadarının bu kritik dönemde gerçekleştiğini açıkça göstermiyor.

Fon TEFAS'a nasıl açıldı?

TEFAS, yatırımcıların farklı portföy yönetim şirketlerine ait fonları bankalar ve aracı kurumlar üzerinden alıp satabildiği ortak bir platform olarak biliniyor. TLY ise yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilen bir serbest fon. Temmuz 2025'te nitelikli yatırımcı statüsü için uygulanan finansal varlık eşiği 1 milyon liraydı. Fonun TEFAS'a açılması, daha fazla banka ve aracı kurum üzerinden satın alınabilmesini sağladı; ancak nitelikli yatırımcı şartı devam etti.

KAP kayıtlarına göre Tera Portföy, 2 Haziran 2025'te alınan yönetim kurulu kararıyla fonun alım satım yerlerini değiştirmeyi kararlaştırdı ve değişikliğin 7 Temmuz'dan itibaren uygulanacağını duyurdu.

• 7 Temmuz'da saat 10.35'te yayımlanan izahname değişikliği bildirimi, saat 11.38'de revize edildi.
• İlk bildirimin ekinde TEFAS alım satım yerlerine eklenirken 700 katılma paylık asgari alım miktarı korunuyordu.
• Tera Portföy üzerinden işlemlerde 500 bin, Tera Yatırım üzerinden işlemlerde 250 bin liralık alt limit belirlenmişti.
• Revize bildirimin ekinde bu koşulların bulunduğu alanlar boş bırakıldı. TEFAS alım satım yerleri arasında kalmaya devam etti.

Ancak gerekli izahname değişikliği SPK tarafından henüz onaylanmamıştı.

SPK izinsiz işlemi yaklaşık bir ay sonra tespit etti

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nun 14 Ekim 2026 tarihli görüşmelerinde İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, TLY'nin 7 Temmuz 2025'te SPK onayı aranmadan TEFAS'a alındığını belirterek Takasbank'ın bunu nasıl yaptığını sordu.

SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu, fonun Kurul onayı alınmadan TEFAS'a açıldığının tespit edildiğini ve şirketten savunma istendiğini açıkladı. Aksu, tespitin 2 Ağustos 2025 tarihinde yapıldığını, yani izinsiz işlemin yaklaşık bir ay sonra fark edildiğini belirtti. Bunun üzerine fonun TEFAS'a kapatıldığını aktaran Aksu, portföy yönetim şirketinin savunması alındıktan sonra idari para cezası uygulandığını bildirdi.

Takasbank SPK iznini neden doğrulamadı?

Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, Tera Portföy'ün 7 Temmuz 2025'te Takasbank'a başvurduğunu anlattı. Şirket, aynı gün KAP'ta yayımladığı izahname değişikliği bildiriminde tarih ve sayı belirterek bir SPK kararına atıfta bulunmuştu. Takasbank da bu bildirimi esas alarak fonu TEFAS üzerinden alıma açtı.

Yeni Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat'ın SPK kararının ayrıca doğrulanması gerekip gerekmediği yönündeki sorusuna Arıncı, "Biz KAP'ı baz alıyoruz" yanıtını verdi.

Arıncı'nın açıklamalarına göre süreç şöyle işledi:

1. 1 Ağustos 2025: SPK, izahname değişikliğinin geçerli olmadığını Takasbank'a bildirdi; fonun TEFAS üzerinden yeni alımları durduruldu.
2. 6 Ağustos 2025: Fon SPK onayıyla yeniden açıldı.
3. 17 Haziran 2026: SPK bülteninde Tera Portföy'e 4 milyon 435 bin 27 lira 79 kuruş idari para cezası uygulanmasına karar verildiği duyuruldu.

Gerekçe, Kurul onayı alınmadan fonun TEFAS'ta işlem görmesine yönelik izahname değişikliği yapılmasıydı. İzinsiz işlem Ağustos 2025'te durdurulmasına karşın ceza yaklaşık on ay sonra kamuoyuna yansıtıldı. SPK bülteni, cezanın hangi tarihte kararlaştırıldığını göstermiyor.

Temmuz 2025'te 13,44 milyar lira net çıkış

TLY'nin Temmuz 2025 portföy raporuna göre tablo şu şekilde:

• Yeni katılma payı satışlarından fona giren tutar: 6 milyar 553 milyon 396 bin 988 lira
• Katılma payı iadesi karşılığında yatırımcılara ödenen tutar: 19 milyar 988 milyon 857 bin 75 lira
• Net para çıkışı: 13 milyar 435 milyon 460 bin 87 lira

Fondan çekilen para, yeni yatırılan tutarın yaklaşık üç katına ulaştı. Haziran ayındaki rakamlarla karşılaştırıldığında ise fark dikkat çekici:

Haziranda yaklaşık 4,45 milyar liralık girişe karşılık 4,52 milyar liralık çıkış gerçekleşmiş, net çıkış 61,48 milyon lira olmuştu. Temmuzdaki net çıkış, bir önceki ayın yaklaşık 219 katına çıktı.

Katılma paylarının iade edilmesi karşılığında yatırımcılara ödeme yapılması fonların olağan işleyişinin bir parçası olduğundan, bu çıkış tek başına usulsüzlük veya yatırımcı zararı anlamına gelmiyor. Ancak aylık raporlar, paranın hangi günlerde ve hangi yatırımcılar tarafından çekildiğini göstermiyor.

Pay fiyatı yükselirken fon neden küçüldü?

Temmuz ayında TLY'nin birim pay fiyatı 574,35 liradan 809,69 liraya yükseldi; artış yüzde 40,98 oldu. Buna karşılık fonun toplam değeri 29,97 milyar liradan 24,88 milyar liraya geriledi. Dolaşımdaki katılma payı sayısı da 52,17 milyondan 30,73 milyona düştü.

Temmuzda katılma payı iadeleri yeni satışları aşarken portföyün değer kazanması birim pay fiyatının yükselmesini sağladı. Net para çıkışı ise fonun toplam büyüklüğündeki azalışta etkili oldu.

İlginç bir şekilde yatırımcı sayısı aynı dönemde arttı. KAP kayıtlarına göre Haziran sonunda 159 olan yatırımcı sayısı, TEFAS verilerine dayanan analize göre Temmuz sonunda 7 bin 945'e ulaştı. Yatırımcı sayısı artarken fondaki toplam pay sayısının azalması, iade edilen katılma paylarının yeni satılan paylardan fazla olduğunu gösteriyor. Ancak kamuya açık aylık raporlardan çıkışların kaç yatırımcıda yoğunlaştığı belirlenemiyor.

MSCI Türkiye piyasaları için harekete geçti

Fonlara ilişkin denetim tartışmaları sürerken, uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI'dan da Türkiye piyasalarına yönelik önemli bir adım geldi. MSCI, 15 Ekim 2026'da Türkiye hisselerine ilişkin belirli endeks değişikliklerini dondurdu.

MSCI, küçük ölçekli bazı halka açık şirketlerle yakından bağlantılı fonların koordineli işlemler yapabileceğine ilişkin kurumsal yatırımcı endişelerine dikkat çekti. Bu tür işlemlerin, hisselerin ne kadarının piyasada serbestçe işlem gördüğünün güvenilir biçimde hesaplanmasını zorlaştırabileceğini belirtti.

Kuruluş, Türkiye'de fonların elindeki hisselerin fiili dolaşım hesabına ilişkin yeni düzenlemeler yapıldığını ancak bunların etkisini değerlendirmek için daha fazla zamana ihtiyaç duyulduğunu açıkladı. Bu nedenle alınan kararlar şunlar:

• Türkiye hisselerinin ilgili endekslere yeni eklenmesi durduruldu.
• Endeks hesaplamasında dikkate alınan pay sayılarının artırılması durduruldu.
• Şirketlerin daha üst ölçekli endekslere yükselmesi durduruldu.

Kuruluş, Haziran 2027'ye kadar yeterli ilerleme sağlanmaması halinde Türkiye'nin gelişmekte olan piyasa statüsünün sınır piyasası veya bağımsız piyasa statüsüne geçirilmesi yönünde bir istişare süreci başlatmayı değerlendireceğini bildirdi. Türkiye'nin piyasa sınıflandırısı henüz değiştirilmedi.