Sırbistan'da tartışma konusu bankanın lisansı iptal edildi: Yurtdışına para transferi iddiaları alevlendi

Sırbistan'ın finans dünyasında sarsıcı bir karar alındı. Sırbistan Merkez Bankası, Belgrad merkezli ALTA Banka'nın faaliyet lisansını 30 Ekim'de iptal etti ve banka hakkında iflas sürecinin başlatılmasına karar verildi.

Merkez Bankası, bu adımın mevduat sahiplerinin haklarını korumak ve ülkenin finansal istikrarını gözetmek amacıyla atıldığını bildirdi. Bankanın yönetimi Mevduat Sigorta Ajansı'na devredilirken, hissedarlar ve yöneticiler hakkında da yasal süreçlerin başlatıldığı aktarıldı.

Denetimler olumsuz sonuç verdi

Lisans iptalinden önce yapılan denetimlerde, bankanın mali yapısı ve likidite durumu kapsamlı biçimde incelendi. Denetim sonucunda kurumun finansal durumunun ciddi ölçüde kötüleştiği ve nakit yükümlülüklerini karşılama kapasitesinin daha da zayıflayabileceği tespit edildi. Bu durumun doğrudan mevduat sahiplerinin çıkarlarını riske attığı vurgulandı.

Merkez Bankası ayrıca, alınan kararla bankacılık sisteminde olası olumsuz zincirleme etkilerin önüne geçilmesinin de amaçlandığını kaydetti.

Mevduat sahiplerinin parası güvende mi?

Bankanın kapatılmasının ardından en merak edilen konu, müşteri birikimlerinin akıbeti oldu. Sırbistan Merkez Bankası, kişi başına 50 bin Euro'ya kadar olan tutarların mevduat sigortası kapsamında güvence altında olduğunu açıkladı.

• Sigorta kapsamındaki ödemelerin yedi iş günü içinde müşterilere ulaştırılması öngörülüyor
• 50 bin Euro'yu aşan tutarlar için müşteriler iflas ve tasfiye sürecinde alacak talebinde bulunabilecek
• Ödeme yapılacak banka ve başvuru süreçlerine ilişkin müşterilere ayrıca bilgilendirme yapılacağı duyuruldu

Yurtdışına para transferi iddiaları

ALTA Banka'nın kapatılma kararının öncesinde yurtdışına yüksek tutarlı para transferleri yapıldığı yönündeki iddialar ciddi tartışma yarattı. Öğrenci hareketleri ve muhalefet çevreleri, bankadan Kuzey Makedonya ve Rusya'ya para aktarıldığını öne sürdü.

Demokrat Parti Genel Başkanı Srdjan Milivojevic, 29 Ekim'de bankanın döviz işlemleri ve yurtdışına transferlerle ilgili şüpheler nedeniyle Merkez Bankası Başkanı Jorgovanka Tabakovic hakkında suç duyurusunda bulundu. Sorumlulardan bir kısmının kimliği henüz belirlenemedi.

Konuya ilişkin Kuzey Makedonya Merkez Bankası da 30 Ekim'de bir açıklama yaparak, şüpheli para transferleri iddialarının doğrulanmadığını bildirdi. Sırbistan Merkez Bankası ise transferlerin yasal ödeme kanalları üzerinden yürütüldüğünü savundu.

Dört yılda yüzde 252 büyüyen banka

2020'de Sırbistan bankacılık sektörüne adım atan ALTA Banka, kısa sürede dikkat çekici bir ivme yakaladı. Bankanın toplam varlıkları yaklaşık 1,84 milyar Euro'ya ulaşırken, pazar payı yüzde 2,77 ile 2,9 arasında seyretti.

• Varlıkların dört yılda yüzde 252 arttığı kaydedildi
• 2025'te mevduat büyüme hızında ülkedeki bankalar arasında ilk sıraya yükseldiği belirtildi
• Kamu elektrik şirketinin tahsilat işlemleri ve polis merkezlerindeki ceza ödeme hizmetleri gibi kamu kaynaklı işler bankaya verildi

Banka, sahibi Davor Macura'nın iktidardaki Sırp İlerleme Partisi ile ilişkilerine yönelik iddialarla da uzun süredir kamuoyunun gündemindeydi. Araştırmacı gazetecilik yayınlarında, Macura'nın SNS çevreleriyle yakın bağları bulunduğu ileri sürüldü. Öte yandan bankayla Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in kardeşi Andrej Vučić'in de aralarında bulunduğu yakın çevresi arasında bağlantılar olduğu yönünde iddialar ortaya atıldı.

ABD'den yaptırım çağrısı

ALTA Banka'nın sahibi Davor Macura, ABD'de de siyasi tartışmaların odağına yerleşti. ABD'li Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Joe Wilson, ekim ayının ortalarında Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya bir çağrıda bulunarak Macura'ya yaptırım uygulanmasını talep etti. Wilson, Macura'yı kamu kaynaklarını kişisel servet artırmak ve Vučić yönetimini desteklemek için kullanmakla suçladı.

Kredi kullananları da kapsayan süreç

Sırbistan Merkez Bankası, lisans iptalinin ardından bankanın varlıklarının denetim altında tutulacağını ve olası usulsüz işlemlerin önüne geçilmesinin hedeflendiğini açıkladı. ALTA Banka'dan kredi kullananların borç yükümlülüklerinin devam ettiği, geri ödeme süreçlerine ilişkin gerekli bilgilendirmenin sağlanacağı da belirtildi.

Yetkililer, iflas sürecinin en kısa sürede ve şeffaf biçimde yürütüleceğini ifade ederek mevduat sahiplerinin ve diğer alacaklıların haklarının korunacağını vurguladı.