Sıfır Atık Vizyonu: Sürdürülebilir Şehirlerin Temel Anahtarı Olarak COP31'de Gündem Oldu

COP31 kapsamında Antalya'da gerçekleşen "Yaşam İçin Altyapı: Sürdürülebilir Şehirlerde Enerji ve Ulaşım" başlıklı panel, şehirlerin geleceğine dair kritik mesajlar taşıdı. Panelde enerji, mobilite ve kentsel altyapının kaynak verimliliği ile döngüsel ekonomi ilkeleri doğrultusunda bütüncül biçimde ele alınması gerektiği vurgulandı.

Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, sıfır atık yaklaşımının şehirlerin sürdürülebilir dönüşümünde temel bir uygulama modeli olduğuna dikkat çekerek, iklim hedeflerinin yerel ölçekte somut projelere dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.

Sıfır Atık Hareketi Küresel Boyut Kazandı

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan'ın himayelerinde küresel bir çevre hareketine dönüşen sıfır atık yaklaşımı, şehirlerin kaynaklarını daha verimli kullanması, atık oluşumunun önlenmesi ve sürdürülebilir yaşam alanlarının geliştirilmesi açısından kapsamlı bir yol haritası sunuyor.

Sıfır Atık Vakfı, bu vizyon doğrultusunda döngüsel ekonomi ilkelerinin kentsel planlamaya, altyapı yatırımlarına ve yerel yönetim uygulamalarına entegre edilmesini destekleyerek çevresel sorumluluğun şehir yaşamının bütününe yayılmasına katkı sağlıyor.

Türkiye'nin İklim Politikalarında Güçlü Irade

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde Türkiye'nin çevre ve iklim politikalarında ortaya koyduğu güçlü irade, COP31 sürecinde uluslararası iş birlikleri ve uygulama odaklı çözümlerle yeni bir boyut kazanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum'un koordinasyonunda yürütülen hazırlıklar, iklim hedeflerinin şehirlerin altyapısından enerji sistemlerine, ulaşımdan kaynak yönetimine kadar geniş bir alanda hayata geçirilmesine odaklanıyor.

Panelin Kapsamlı İçeriği ve Katılımcıları

13 Kasım günü Sıfır Atık Müzesi Mavi Bölge'deki Ortak Evimiz Dünya Sahnesi'nde düzenlenen panel, sürdürülebilir ve insan odaklı şehirlerin geleceğine ilişkin önemli değerlendirmelere ev sahipliği yaptı.

Panelin moderatörlüğünü Ekaterina Salugina-Sorokovaya üstlenirken, davetli konuşmacılar arasında:

• Özbekistan Cumhurbaşkanı Çevre Sorunları Danışmanı Aziz Abdukhakimov
• Brezilya Kalkınma, Sanayi, Ticaret ve Hizmetler Bakanlığı Direktörü Gabriel Damasco do Vale
• Rusya Enerji Ajansı Genel Müdürü Alexey Kulapin
• Rusya Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve İklim ve Su Kaynakları Özel Temsilcisi Ruslan Edelgeriev
• NOVATEK Yatırımcı İlişkileri Başkanı Alexander Nazarov

Panelde şehirlerin çevresel etkilerini azaltırken yaşam kalitesini yükseltmesinin yolları ele alındı. Kaynak verimliliği, döngüsel ekonomi, temiz enerji, sürdürülebilir mobilite ve uzun ömürlü altyapı yatırımları tartışmanın öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Sıfır Atık, Atık Oluşmadan Önce Alınan Kararlarda Başlar

Samed Ağırbaş konuşmasında şehirlerin sürdürülebilir dönüşümünde enerji, ulaşım ve kaynak yönetiminin birlikte planlanmasının önemine dikkat çekti.

İyi altyapının yalnızca büyük yatırımlar ve fiziksel yapılarla ölçülemeyeceğini belirten Ağırbaş, altyapının asıl başarısının insanların günlük yaşamına sağladığı katkıyla değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Güvenli okul yolları, erişilebilir toplu taşıma, konforlu yaşam alanları, temiz hava ve karşılanabilir enerji maliyetlerinin insan odaklı şehirlerin temel unsurları olduğunu vurguladı.

Binaların enerji ihtiyacından mahallelerin ulaşım planlamasına, kullanılan malzemelerin yeniden değerlendirilmesinden altyapının kullanım ömrüne kadar her kararın birbiriyle bağlantılı olduğunu belirten Ağırbaş, şehirlerin planlama süreçlerinde bütüncül bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini kaydetti.

Sürdürülebilir Şehirler İçin Üç Temel Öncelik

Ağırbaş, sürdürülebilir şehirler için şu üç temel önceliği ortaya koydu:

1. Mevcut kaynakların verimli kullanımı: Yeni yatırımlar gerçekleştirilmeden önce mevcut yapıların iyileştirilmesi, onarılması ve yeniden işlevlendirilmesi değerlendirilmeli. Binaların ve altyapının uzun ömürlü tasarlanması, malzemelerin ilk kullanım amaçlarının ardından da değerini koruması ve atık oluşumunun en başından önlenmesi büyük önem taşıyor.
2. Temiz enerji ve sürdürülebilir ulaşım: Enerji verimli binalar, güvenilir toplu taşıma sistemleri, güvenli yaya güzergâhları ve çevre dostu ulaşım araçlarının herkes için erişilebilir hâle getirilmesi gerekiyor. Dönüşümün toplumun bütün kesimlerini kapsaması ve özellikle hizmetlere erişimde dezavantaj yaşayan bölgelerde yaşam koşullarını iyileştirmesi şart.
3. Stratejik planların uygulanabilir projelere dönüşmesi: Yerel yönetimlerin teknik uzmanlık, finansman ve güvenilir iş ortaklarına erişiminin güçlendirilmesi gerekli. Projelerin yalnızca fikir aşamasında kalmaması; finanse edilebilen, hayata geçirilebilen ve uzun vadede sürdürülebilir biçimde işletilebilen uygulamalara dönüşmesi kritik.

Ağırbaş, sıfır atık yaklaşımının yalnızca atıkların ayrıştırılması ve geri dönüşümle sınırlı olmadığını vurgulayarak, asıl dönüşümün tasarım, üretim, tüketim ve şehir planlama aşamalarında başladığını ifade etti.

Küresel İklim Hedeflerinden Yerel Uygulamalara

Küresel İklim Eylem Gündemi'nin önemine de değinen Ağırbaş, uluslararası paydaşların bilgi, deneyim ve kaynaklarını yerel ihtiyaçlarla buluşturmasının iklim hedeflerinin hayata geçirilmesinde önemli rol oynadığını belirtti.

İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu ve Sıfır Atık Bölgeleri hedeflerinin bu anlayışın bir parçası olduğunu ifade eden Ağırbaş, ortak hedeflerin yerel topluluklarda somut uygulamalara dönüşmesini sağlayacak mekanizmaların güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

İnsan Odaklı Altyapi, Gelecek Nesillere Bırakılacak En Önemli Miras

Panelde öne çıkan ortak değerlendirmelerden biri, bugün alınan altyapı ve şehircilik kararlarının gelecek nesillerin yaşam koşullarını doğrudan etkileyeceği oldu. Yatırımların başarısının yalnızca ekonomik büyüklükleriyle değil, tasarruf edilen kaynaklar, azaltılan emisyonlar, iyileştirilen kamu hizmetleri ve güçlenen toplumsal yaşam üzerinden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Sıfır Atık Vakfı, COP31 kapsamındaki bu oturumla sıfır atık ve döngüsel ekonomi ilkelerinin sürdürülebilir şehirlerin planlanması ve geliştirilmesindeki rolünü uluslararası gündeme taşıdı. Panel, iklim hedeflerinin günlük yaşamda karşılık bulan uygulamalara dönüşmesi ve şehirlerin insanı ve doğayı merkeze alan bir anlayışla geleceğe hazırlanması gerektiği mesajıyla tamamlandı.